Անգլերեն նախդիրների ուսուցումը տարրական դասարաններում

1. Անգլերեն նախդիրների ուսուցումը տարրական դասարաններում

Ներածություն
Անգլերենի նախդիրները երիտասարդ սովորողների համար քերականության
ամենաբարդ թեմաներից մեկն են։ Դրանք դժվար են, քանի որ նախդիրների մեծ մասն
ունի մի քանի իմաստ և հաճախ տարբեր կերպ է օգտագործվում, քան սովորողների
մայրենի լեզվում։ Արդյունքում աշակերտները հաճախ սխալներ են թույլ տալիս
խոսքում և գրավոր աշխատանքներում։ Այդ պատճառով նախդիրների ուսուցումը
պահանջում է արդյունավետ մեթոդներ և կանոնավոր վարժություններ։
Հետազոտության նպատակն է ուսումնասիրել տարրական դասարաններում
անգլերեն նախդիրների ուսուցման ժամանակակից ռազմավարությունները և
բացահայտել այս գործընթացի բարելավման համար ամենաարդյունավետ
վարժությունները։

2. 1. Անգլերեն նախդիրների համակարգը

Նախդիրները բառային գործառույթ ունեցող բառեր են, որոնք ցույց են տալիս նախադասության մեջ
բառերի միջև եղած հարաբերությունները։ Դրանք արտահայտում են տեղի, ժամանակի, շարժման,
ուղղության, ձևի, նպատակի, պատկանելության և պատճառի հարաբերություններ։ Նախդիրներին
սովորաբար հաջորդում է գոյական, դերանուն կամ գերունդ։
Անգլերենի նախդիրները կարելի է բաժանել երեք հիմնական խմբի․
* Տեղի նախդիրներ՝ in, on, at, under, behind, between, next to։
* Ժամանակի նախդիրներ՝ in, on, at, before, after, by, for։
* Շարժման նախդիրներ՝ to, into, from, across, through։
Շատ նախդիրներ բազմիմաստ են, այսինքն՝ տարբեր համատեքստերում կարող են ունենալ
տարբեր իմաստներ։ Այդ պատճառով աշակերտները պետք է սովորեն նախդիրները ոչ միայն
առանձին, այլև որպես արտահայտությունների և բառակապակցությունների մաս։

3. 2. Անգլերեն նախդիրների ուսուցման մեթոդները

Նախդիրների ուսուցումը պետք է իրականացվի աստիճանաբար և սովորողների տարիքին համապատասխան։
Ուսուցիչներին խորհուրդ է տրվում նախ ներկայացնել մեկ խումբը, օրինակ՝ տեղի նախդիրները, ապա անցնել
ժամանակի և շարժման նախդիրներին։
Ուսուցման ամենաարդյունավետ մեթոդներն են՝
* իրական առարկաների օգտագործումը (Realia),
* տեսողական նյութեր, նկարներ և գծապատկերներ,
* Total Physical Response (TPR) մեթոդը, որի ժամանակ աշակերտները կատարում են ֆիզիկական
գործողություններ,
* զույգերով և խմբերով աշխատանք,
* խաղեր և ինտերակտիվ գործողություններ,
* խոսքային վարժություններ իրական իրավիճակների միջոցով։
Օրինակ՝ ուսուցիչը կարող է գիրքը դնել տուփի վրա, տուփի տակ կամ տուփի մեջ և խնդրել աշակերտներին
նկարագրել դրա դիրքը։ Տեսողական ցուցադրությունները երեխաներին օգնում են ավելի հեշտ հասկանալ
նախդիրների իմաստները։
Ուսուցիչները պետք է խրախուսեն աշակերտներին նկարագրել սենյակներ, տներ կամ նկարներ՝ օգտագործելով
նախդիրներ, ինչպես նաև կազմել իրենց սեփական նախադասությունները։ Հաղորդակցման միջոցով սովորելը
ավելի արդյունավետ է, քան միայն քերականական կանոնների անգիր սովորելը։

4. 3. Նախդիրների ուսուցման դժվարությունները

Հետազոտությունը ցույց է տալիս մի քանի պատճառ, թե ինչու են նախդիրները դժվար տարրական
դասարանների սովորողների համար։
Առաջին հերթին, շատ նախդիրներ ունեն բազմաթիվ իմաստներ։ Օրինակ՝ at նախդիրը տարբեր
իրավիճակներում կարող է արտահայտել տարբեր գործառույթներ։
Երկրորդ՝ անգլերենում հաճախ չկա հստակ տրամաբանական կանոն՝ ճիշտ նախդիրը ընտրելու
համար։ Սովորողները պետք է հիշեն կայուն արտահայտություններ, օրինակ՝ arrive at, depend on,
interested in, angry with։
Երրորդ՝ սովորողների մայրենի լեզուն կարող է խանգարել ուսուցմանը։ Հայ սովորողները հաճախ
բառացիորեն թարգմանում են արտահայտությունները մայրենի լեզվից, ինչի հետևանքով առաջանում
են սխալներ, օրինակ՝
* He entered to the room փոխարեն՝ He entered the room։
* She likes to listen music փոխարեն՝ She likes to listen to music։
* He is waiting the bus փոխարեն՝ He is waiting for the bus։
Մեկ այլ դժվարություն է անգլերենի նախդիրների մեծ քանակը և դրանց օգտագործումը
դարձվածքներում ու բայական կապակցություններում։

5. 4. Արդյունավետ վարժություններ

Հեղինակը խորհուրդ է տալիս օգտագործել գործնական և հետաքրքիր գործողություններ՝
աշակերտների կողմից նախդիրների ըմբռնումը բարելավելու համար։
Ամենաարդյունավետ վարժություններն են՝
* «Արա այն, ինչ ասում եմ» (Do As I Say) – աշակերտները կատարում են հրահանգներ, օրինակ՝
«Կանգնիր աթոռիդ հետևում» կամ «Դիր մատիտդ պայուսակիդ մեջ»։
* «Դասարանի ուրվականը» (The Classroom Ghost) – սովորողները գտնում են թաքնված առարկաներ և
նկարագրում դրանց գտնվելու վայրը։
* «Նկարիր և նկարագրիր» (Draw and Describe) – մեկ աշակերտ նկարագրում է նկարը, իսկ մյուսը
նկարում է այն։
* Նկարային վարժություններ – աշակերտները գրում են նախադասություններ՝ նկարներում
պատկերված առարկաները նկարագրելու համար։
* Բաց թողնված տեղերի լրացման վարժություններ՝ ճիշտ նախդիրներով։
* Տեքստում նախդիրների հայտնաբերում։
* Տրված նախդիրներով ինքնուրույն նախադասությունների կազմում։
* Թեստեր և ուսուցողական խաղեր, որոնք զարգացնում են in, on, at նախդիրների կիրառումը։
Խաղերը և հաղորդակցական գործողությունները բարձրացնում են սովորողների հետաքրքրությունը և
օգնում են նրանց ավելի արդյունավետ հիշել նախդիրները, քան ավանդական քերականական
վարժությունները։

6. Եզրակացություն

Հետազոտությունը եզրակացնում է, որ տարրական դասարաններում անգլերեն
նախդիրների հաջող ուսուցումը կախված է համակարգված աշխատանքից,
ժամանակակից ուսուցման մեթոդներից և իմաստալից հաղորդակցությունից։
Ուսուցիչները պետք է նախդիրները դասակարգեն ըստ խմբերի՝ տեղի, ժամանակի
և շարժման, օգտագործեն տեսողական նյութեր և իրական կյանքի իրավիճակներ,
ինչպես նաև կազմակերպեն բազմաթիվ ինտերակտիվ վարժություններ։
Խաղերի, տեսողական աջակցության, ֆիզիկական գործողությունների և
կանոնավոր խոսքային պրակտիկայի համադրությունը օգնում է աշակերտներին
ճիշտ հասկանալ և կիրառել անգլերեն նախդիրները։ Այս մոտեցումը բարելավում է
ինչպես բանավոր, այնպես էլ գրավոր հաղորդակցությունը և բարձրացնում է
սովորողների վստահությունը անգլերեն օգտագործելու հարցում։