anemija_0d13cc71-55e3-4f14-b32c-57f0bcab9edc

1.

OSNOVE FARMAKOLOGIJE
Antianemijski ljekovi
Smjer: zdravstveni tehničar
II

2. UVOD

• Krv se sastoji od krvne plazme i ćelija:
leukocita, eritrocita i trombocita.
• Najvažniji organi koji učestvuju u stvaranju
i razlaganju eritrocita su:
kostna srž,
slezina ( mjesto razgradnje eritrocita),
jetra (depo vitamina i minerala neophodnih za stvaranje eritrocita),
bubrezi (sintetišu eritropoetin, hormon koji stimuliše stvaranje eritrocita)
Anemije su poremećaji u kojima je smanjena koncentracija hemoglobina i broj
eritrocita u krvi.
Hemoglobin je bjelančevinska komponenta eritrocita koja prenosi kiseonik i sadrži
gvožđe.
Za normalan broj eritrocita u krvi neophodni su: zdrava kostna srž;
postojanje hormona i drugih faktora koji regulišu stvaranje eritrocita
(proces eritrocitopoeze:eritropoetin, vitamin B12, folna kiselina);
postojanje sastojaka koji učestvuju u građi eritrocita( gvožđe,
aminokiseline)

3. ANTIANEMIJSKI LJEKOVI

Oboljenje kostne srži ili deficit nekog od navedenih faktora dovodi do
pojave anemije!
Postoje dva osnovna tipa anemije:
1. Hipohromne ili mikrocitene anemije, koje nastaju usled smanjenja
gvožđa u organizmu i
2. Hiperhromne ili makrocitne, koje nastaju usled nedostatka vitamina
B12.
Za liječenje hipohromne anemije upotrebljavaju se preparati gvožđa,
dok se u terapiji hiperhromnih anemija koriste vitamin B12 i folna
kiselina.

4. ANTIANEMIJSKI LJEKOVI

GVOŽĐE I PREPARATI GVOŽĐA
Gvožđe se primjenjuje oralno ili (vrlo rijetko) parenteralno.
Najvažniji preparat gvožđa za peropralnu primjenu je gvožđe (II) sulfat –
fero oblik.
Za parenteralnu primjenu koristi se kompleks gvožđa i dekstrana.
Indikacija: Liječenje i prevencija anemija izazvanih nedostatkom gvožđa!
Te anemije mogu da se jave pri hroničnim krvarenjima kod osoba sa
povećanim potrebama za gvožđe: trudnice i djeca- posebno nedonoščad,
hemoroidi, ulkus, menoragije; bolesti crijeva koje ometaju resorpciju.
Neke namirnice kao što su mlijeko, biljna hrana i neki ljekovi npr.
antacidi ometaju resorpciju gvožđa iz crijeva. Osim toga, gvožđe
može da smanji resorpciju nekih antibiotika (tetraciklina i
fluorohinolona) pa ih ne treba uzimati istovremeno.

5. ANTIANEMIJSKI LJEKOVI

Neželjena dejstva: mučnina, povraćanje, grčevi u stomaku i dijareja. Može
da se javi tamno obojena stolica.
Najteži simptom akutnog trovanja je nekrotizirajući gastroenteritis.
Kao antidot koristi se deferoksamin.
* Gvožđe se resorbuje u duodenumu i gornjem dijelu tankog crijeva gdje je
reakcija crijevnog sadržaja kisela.
Resorbuje se samo gvožđe (II) odnosno FERO oblik, dok gvožđe (III) tj
FERI oblik je neophodno da pređe u fero oblik da bi se mogao resorbovati.
Vitamin C poboljšava resorpciju gvožđa.

6. ANTIANEMIJSKI LJEKOVI

VITAMIN B12
Vitamin B12 ili cijanokobalamin je neophodan za normalno sazrijevanje
eritrocita.
Za resorpciju ovog vitamina iz crijeva neophodan je protein koji se stvara u sluznici
želudca i koji se naziva unutrašnji faktor.
Osobe koje boluju od perniciozne anemije nemaju ovaj protein pa vitamin B12
moraju dobijati parenteralno.
Perniciozna anemija je česta kod alkoholičara.
Vitamina B12 ima dosta u mesu, jajima i mliječnim proizvodima.
Kada je deficit vitamina B12 nastaju anemija i neurološki pormećaji, a kada je
deficit folne kiseline nastaje samo anemija.
Terapijske doze su 10-50 mikrograma nedeljno.
Neželjeno dejstvo je najčešće bol kod parenteralne primjene vitamina B12.

7. ANTIANEMIJSKI LJEKOVI

FOLNA KISELINA
Folna kiselina ili pteroil-glutaminska kiselina
nalazi se u jetri, kvascu, povrću i zelenom lišću.
Stimuliše stvaranje eritrocita i omogućuje njihovo sazrijevanje.
Folna kiselina se u organizmu pretvara u aktivni oblik – tetrahidrofolnu kiselinu, isključivo u prisustvu vitamina B12.
Dnevna doza je 200 mikrograma.
Indikacije: Anemija usled nedostatka folne kiseline.
Kod trudnica potrebe se povećavaju 2-3 puta i dobijaju folnu
kiselinu da bi se smanjila mogućnost pojave urođenih
anomalija ploda.

8.

Hvala na pažnji!!!