Инклюзивті білім беру сапасын басқару

1.

ИНКЛЮЗИВТІ БІЛІМ БЕРУ
САПАСЫН БАСҚАРУ.

2.

САБАҚТЫҢ ЖОСПАРЫ:
1.
Инклюзивті білім беру сапасы.
2.
Инклюзивті
білім
берудегі
психологиялықпедагогикалық қолдау: түсінігі және жалпы
сипаттамасы.

3.

Инклюзивті білім беру сапасы – ерекше
білім алу қажеттілігі бар және қалыпты
дамыған барлық оқушыларға тең қолжетімді,
қауіпсіз, нәтижелі және дамытушы білім беру
ортасын қамтамасыз ету деңгейі.

4.

Сапаны басқарудың мақсаты: білім беру ұйымында әрбір
баланың жеке мүмкіндігін максималды дамытуға
бағытталған тұрақты тиімді педагогикалық жүйе құру.
Міндеттері:
- кедергісіз орта қалыптастыру
- бейімделген білім мазмұнын енгізу
- педагогтардың кәсіби құзыреттілігін арттыру
- психологиялық-педагогикалық сүйемелдеуді
ұйымдастыру
- нәтижелерді мониторингтеу

5.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ:
ППҚ (психологиялық-педагогикалық қолдау) қызметі –
сапаны басқарудың негізгі механизмі болып табылады.
Сапа көрсеткіштеріне мыналар жатады:
1. Ортаның сапасы: яғни, пандус, лифт, Брайль қарпі,
визуалды қолдау, сенсорлық аймақ.
2. Процестің сапасына: сараланған оқыту, бірлескен
оқыту, қалыптастырушы бағалау.
3. Нәтиже сапасына: академиялық жетістік, әлеуметтік
дағды, дербестік, мінез-құлық тұрақтылығы.

6.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ СҮЙЕМЕЛДЕУ
ҚҰРАМЫНА КІРЕДІ:
Жыл өткен сайын психофизикалық кемістіктердің
адам болмысын, мәнін, сезіну және әлеуметтік
тәжірибені меңгеру қабілетін жоққа шығармайтыны
мойындалуда.
• Әрбір балаға оның жеке білім алу қажеттіліктері мен
қабілеттерін ескеретін қолайлы даму жағдайларын
жасау қажет екені белгілі болды.

7.

«Қазақстан Республикасының Білім туралы»
Заңы қазіргі білім беру ұйымдарына білім берудің
инклюзивті нысандарын енгізу және дамыту
міндетін қойып отыр.
Соңғы онжылдықта Қазақстанда ерекше білім
беру
қажеттіліктері
бар
балалар
мен
жасөспірімдерге арналған білім берудің жаңа
нысандарының
–
интеграцияланған
және
инклюзивті білім берудің пайда болуының өсу
үрдісі байқалды.

8.

ИНКЛЮЗИВТІ МЕКТЕП ОРТАСЫН ДАЙЫНДАУ ШАРТТАРЫ
• қабілеттеріне
қарамастан мұғалімдердің әрбір оқушыны
сөзсіз қабылдауы;
• білім беру процесінің барлық қатысушылары мен техникалық
қызметкерлердің
толерантты
мінез-құлық
мәдениетін
қамтамасыз ету;
• ерекше білім беру қажеттіліктері бар оқушының жақын даму
аймағына сәйкес білім беру мақсаттарын анықтау;
• ерекше білім беру қажеттілігі бар оқушыны мектептен тыс ісшараларға қосу;
• оқушыны қолдауда отбасының әлеуетін пайдалану.

9.

Әрбір баланың өмірі күрделі, алуан түрлі ортада,
әртүрлі формалар мен бағдарлармен өтеді. Бұл орта
әлеуметтік сипатқа ие, сондықтан бала мен олардың
құрбылары, кіші және үлкен жастағы балалар,
ересектер, отбасы және бейтаныс адамдар және
мұғалімдер арасындағы әртүрлі қарым-қатынастар
жүйесін білдіреді.
• Сондықтан,
айналасындағы
ересектер
балаға
әлеуметтік, кәсіби немесе жеке позицияларына
негізделген әртүрлі қолдауларды ұсынып, көмек
көрсетеді.

10.

Қазіргі таңда заманауи мұғалімнен
оқушылардың жан - жақтылығына бағыт
талуы талап етіледі:
• оқушылардың мүмкіндіктерін анықтау
• оқу материалын бейімдеу
• әр оқушыны сабақта белсенді жұмысқа қосу үшін вариативті
әдістер мен оқыту құралдарын қолдану.

11.

ИНКЛЮЗИЯҒА ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ
КӨРСЕТУ :
• бұл білім беру процесіне барлық қатысушыларды тартуға тиіс
кешенді процесс.
• бұл қоршаған ортада баланың психологиялық дамуы үшін
әлеуметтік-психологиялық және педагогикалық жағдайлар
жасайтын біртұтас, жүйелі ұйымдастырылған іс-әрекет.
• бұл педагогтың балаларды әлеуметтік-мәдени және
адамгершілік құндылықтармен таныстыруға бағытталған
кәсіби іс-әрекет жүйесі, сол арқылы олар өзін-өзі жүзеге
асырады және дамытады.

12.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ :
білім беру ұйымдарында жүзеге асырылатын жүйелі
ұйымдастырылған қызмет, оның барысында ерекше
білім беру қажеттіліктерін бағалау негізінде ерекше
білім беру қажеттіліктері бар жеке тұлғаларды
(балаларды) табысты тәрбиелеу және дамыту үшін
әлеуметтік-психологиялық
және
педагогикалық
жағдайлар жасалады.
Қазақстан Республикасының «Білім туралы» 2007 жылғы 27 шілдедегі
№ 319-III Заңы.

13.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУДЫ ҚАМТИДЫ:
• Оқуда, тәрбиеде және дамуда кездесетін қиындықтарды анықтау және
оқушылардың ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау;
• Педагогтар мен оқушылардың/тәрбиеленушілердің ата-аналарына
кеңес беру және әдістемелік көмек көрсету;
• Арнайы білім беру қажеттіліктері бар оқушылардың табысты оқуына,
дамуына және әлеуметтенуіне жағдай жасайтын әлеуметтік және
психологиялық-педагогикалық орта қалыптастыру.
Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрінің 2022 жылғы 12
қаңтардағы №6 бұйрығы «Мектепке дейінгі, орта, техникалық және кәсіптік, ортадан
кейінгі және қосымша білім беру ұйымдарында психологиялық-педагогикалық
сүйемелдеу қағидаларын бекіту туралы».

14.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ
КӨРСЕТІЛЕДІ:
• мінез-құлық және эмоционалдық кемшіліктері
бар
• әлеуметтік - психологиялық, экономикалық,
тілдік және мәдени сипаттағы кедергілері бар
• даму мүмкіндіктері шектеулі

15.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ МАЗМҰНЫНЫҢ
ӘЛЕУМЕТТІК-ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
ШАРТТАРЫ
• Оқу жоспары мен оқу бағдарламаларын өзгерту;
• Оқу нәтижелерін бағалау тәсілдерін бейімдеу;
• Балалардың ерекшеліктерін ескеріп, вариативті, арнайы және баламалы оқыту
әдістерін қолдану;
• Оқулықтар мен оқу құралдарын таңдау, жеке оқу материалдарын дайындау;
• Оқыту формасын таңдау;
• Арнайы білім беру қажеттіліктері бар балаларға физикалық қолжетімділікті
қамтамасыз ету мақсатында «кедергісіз орта» құру және оқу орнын бейімдеу;
• Қозғалысы шектеулі оқушылар үшін «техникалық және арнайы көмекші
құралдарды» пайдалану;
•Арнайы психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету.

16.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ СҮЙЕМЕЛДЕУ ЖҮЗЕГЕ
АСЫРЫЛАДЫ:
Білім беру ұйымының Жарғысына
• Білім және ғылым саласындағы нормативтік-құқықтық
актілерге,
• Білім беру ұйымы мен ата-аналар арасындағы келісімшартқа сәйкес

17.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
СҮЙЕМЕЛДЕУ НӘТИЖЕСІ
Бала тұлғасының өмірге бейімделу процесінде
жаңа сапалық қасиет қалыптасады — бейімділік
(адаптивтілік). Бұл қасиет тұлғаның өзін және
қоршаған ортамен қарым-қатынасында тепе-теңдік
сақтай алу қабілетін білдіреді, яғни ол өмірдің қолайлы
да, күрделі жағдайларында да өздігінен жол таба
алады.

18.

ТИІМДІ СҮЙЕМЕЛДЕУ
• Білім беру ұйымдарындағы балаларды тәрбиелеу,
түзету және дамыту үшін қолайлы жағдайлар жасау
мақсатында сүйемелдеу процесіне қатысушылар
арасындағы өзара іс-қимылды дұрыс ұйымдастыру.
Бұл өзара іс-қимыл жүйесінде әр қатысушының
функциясы мен жұмысының мазмұны нақты
анықталуы тиіс.

19.

ИНКЛЮЗИВТІ ТӘЖІРИБЕНІҢ СУБЪЕКТІЛЕРІ:
• Ерекше білім беру қажеттіліктері бар бала
Басқа балалар
Ата-аналар және мекеме педагогтары

20.

ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БАЛАНЫ
ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ
СҮЙЕМЕЛДЕУДІҢ МАҚСАТЫ:
Бала тұлғасының әлеуеттік мүмкіндіктерін
барынша ашу, оның тұлғалық және танымдық
тұрғыдан толыққанды дамуына ықпал ету,
сондай-ақ оның жеке қабілеттерін оң бағытта
дамытуға жағдай жасау.

21.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ СҮЙЕМЕЛДЕУДІҢ
МІНДЕТТЕРІ (Л.В. ФЕДИНА )
• Баланың дамуындағы қиындықтардың алдын алу.
• Балаға қазіргі даму, білім беру және әлеуметтену мәселелерін шешуге көмектесу:
мектепке дайындықты қамтамасыз ету, академиялық қиындықтар, білім беру
жолын таңдау мәселелері, эмоционалдық-еріктік бұзылулар, құрдастарымен,
мұғалімдермен және ата-аналармен қарым-қатынастағы қиындықтар.
• Ата-аналар мен мұғалімдердің психологиялық-педагогикалық құзіреттілігін
дамыту, оларға білім беру, оқушылардың жынысы мен жасына байланысты білім
беру, тәрбиелеу, дамытудың психологиялық-педагогикалық аспектілері бойынша
кеңестер беру.
• Түрлі білім беру қажеттіліктері бар оқушылар үшін тең мүмкіндік жасау:
ақпаратты қабылдау ерекшеліктерін ескеру, түрлі аурулары немесе диагноздары бар
балалар, мигрант отбасыларынан шыққан балалар.

22.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУДЫ
ҰЙЫМДАСТЫРУ КЕЗЕҢДЕРІ:
БІРІНШІ КЕЗЕҢ
• Білім беру ұйымының
басшысы бұйрық шығарады және психологиялықпедагогикалық қолдауды ұйымдастыру туралы ережені бекітеді.
•Білім беру ұйымы басшысының орынбасарлары оқушылардың білім беру
қажеттіліктерін бағалау процесін ұйымдастырады және тәрбиешілер/мұғалімдер,
мамандар, ата-аналар арасындағы өзара іс-қимылды реттейді. Сынып жетекшілері
пән мұғалімдері мен ата-аналар арасындағы қарым-қатынасты жеңілдетіп, баланың
әлеуметтік дамуын зерттейді.
• Білім беру ұйымының мұғалімдері студенттер мен оқушылардың жеке
қабілеттерін, қызығушылықтарын, бейімділігін және қажеттіліктерін зерттейді,
олардың оқу жетістіктерін бақылайды.
• Педагог психологтар студенттер мен оқушыларға психологиялық-педагогикалық
қолдау көрсетеді.
• Әлеуметтік педагогтар студенттер мен оқушылардың қызығушылықтары мен
қажеттіліктерін анықтайды.

23.

ЕКІНШІ КЕЗЕҢ:
• Ерекше
білім беру қажеттіліктері бар балаларды психологиялықпедагогикалық қолдаудың жеке бағдарламаларын білім беру ұйымының
басшысы бекітеді.
• Білім беру ұйымы басшысының орынбасарлары психологиялықпедагогикалық қамтамасыз ету процесін ұйымдастырады және бақылайды
• Білім беру ұйымының педагогтары оқу бағдарламаларын бейімдейді, оқу
процесін дараландырады және ерекше білім беру қажеттіліктері бар
балалардың жетістіктерін бағалайды
• Педагог-ассистент ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға жеке
қолдау көрсету арқылы дәрісте/сабақта және дербес білім беру ісәрекеттерінде тәртіп ережелерін әзірлеуге көмектеседі.
• Арнайы мұғалімдер мен педагог-көмекші мүмкіндігі шектеулі балалардың
білім беру қажеттіліктерін бағалауды, психологиялық-педагогикалық
қолдаудың жеке бағдарламаларын, оның ішінде жеке оқу жоспарлары мен
бағдарламаларын дайындауды жүзеге асырады және қатысады.

24.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУДЫҢ
НЕГІЗГІ ПРИНЦИПТЕРІ
қолдау көрсетілетін тұлғаның мүдделерінің басымдығы;
• қолдаудың үздіксіздігі;
• қолдаудың мақсаттылығы;
• қолдаудың жүйелілігі;
• қолдаудың икемділігі;
• қолдау көрсетудің кешенді тәсілі;
• білім берудің әртүрлі деңгейлеріндегі қолдаудың үздіксіздігі;
• желілік өзара әрекеттесу принципі;
• қолдау көрсететін мамандардың кеңес беру сипаты.

25.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУДЫҢ
ФУНКЦИЯЛАРЫ
• Компенсаторлық функция.
• Ынталандыру функциясы.
• Дамытушылық қызметі.
• Түзету функциясы.

26.

ҚОЛДАУ КӨРСЕТУ ТӘСІЛДЕРІ, ӘДІСТЕРІ ЖӘНЕ
ФОРМАЛАРЫ
• Жеке оқу жоспары және оқушының жеке білім беру бағдарламасы.
• Ерекше білім беру қажеттілігі бар баланы әлеуметтік оңалту.
• Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланы тәрбиелеу және әлеуметтену процесінде
психологиялық-педагогикалық қолдау.
• Психологиялық-педагогикалық кеңес.
• Ерекше білім беру қажеттіліктері бар баланың жеке психологиялық-педагогикалық даму
картасы.
• Оқушы портфолиосы.
• Мұғалімнің құзыреттілігі.
• Мұғалімнің кәсіби дамуы.
• Пәнді меңгеру бағдарламалары.
• Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаға репетиторлық қолдау көрсету.
• Бейімделетін білім беру ортасы.
• Оқушылар ұжымын нығайту.
• Мекеменің тәрбие жүйесін толерантты қабылдауды қалыптастыруға және дамытуға
бағыттау.

27.

ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БАЛАЛАРДЫ
НОРМАЛЫҚ ОҚУШЫЛАР ОРТАСЫНА ҚОСУДЫҢ
ҰЙЫМДАСТЫРУ МОДЕЛІ
• Мотивациялық кезең – қолдау процесін жүзеге асыру үшін қолайлы
климатты қамтамасыз ету және білім беру процесінің барлық
қатысушылары арасында алдағы іс-әрекеттерге мотивацияны дамыту.
• Бағдарлау кезеңі – алдағы жұмыстың мәні мен мазмұнын анықтау, ортақ
көзқарасты дамыту, балаға қатысты рөлдер мен кәсіби ұстанымдарды
анықтау, қолдау көрсетуге қатысушылар арасында функционалдық
міндеттерді бөлу.
• Маңызды және операциялық кезең – нақты балаға қолданылатын
диагностикаға негізделген түзету бағдарламаларын жасау.
• Бағалау кезеңі қорытынды педагогикалық және психологиялық
диагностиканы, барлық топ мамандарының нәтижелерді талдауын және
рефлексияны қамтиды.

28.

ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР БАЛАҒА
КЕШЕНДІ ҚОЛДАУ КӨРСЕТУДІ ҰЙЫМДАСТЫРУ
АЛГОРИТМІ
1. Тереңдетілген кешенді диагностика.
2. Психологиялық-медициналық-педагогикалық
консультация.
3. Түзету жұмысының бағдарламасын жасау.
4. Түзету жұмыстарының бағдарламасын жүзеге
асыру.
5. Динамикалық диагностика.
6. Мониторинг.

29.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУ
ҚЫЗМЕТІНІҢ БАҒЫТТАРЫ
• диагностикалық;
• профилактикалық;
• кеңес беру;
• түзетушілік және дамытушылық;
• қолдаушы;
• тәрбиелік;
• ағартушылық.

30.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ДИАГНОСТИКА
• оқу материалын меңгерудегі қиындықтар
және оларды жеңу динамикасы
• басқа оқушылармен және ересектермен
тұлғааралық қарым-қатынас жүйесі
• сабақта және үзіліс кезінде мінез-құлық
нормаларын сақтау

31.

ЕРЕКШЕ БІЛІМ БЕРУ ҚАЖЕТТІЛІКТЕРІ БАР
ОҚУШЫЛАРМЕН ЖҰМЫС ІСТЕУДЕГІ ІС-ӘРЕКЕТ
БАҒЫТТАРЫ:
• баланың өз мүмкіндіктері мен шектеулерін
барабар түсінуді дамыту
• әлеуметтік және тұрмыстық дағдыларды
қалыптастыру
• оқушының әлеуметтік ортасын меңгеру
процесіне көмектесу
• дүниенің суретін ажыратуға және түсінуге
көмектесу.

32.

ПСИХОЛОГИЯЛЫҚ-ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ҚОЛДАУДЫҢ
НЕГІЗГІ ТЕХНОЛОГИЯЛАРЫ
• Баланың мүмкіндіктеріне сәйкес келетін бағдарламалық материалды
беру реттілігі мен тереңдігін құру
• Мамандардың пәнаралық консультацияларын өткізу технологиялары
• Бейімделудің әртүрлі түрлеріне қауіп төндіретін балаларды анықтау
технологиялары
• Баланың даму ерекшеліктері мен деңгейін бағалау, оның
проблемаларының
себептері
мен
механизмдерін
анықтау
технологиялары
• Топ ішіндегі қарым-қатынастарды бағалау технологиялары;
• Қамтылған
балалармен
нақты
түзету-дамыту
жұмысының
технологиялары
• Оқу процесінің әртүрлі қатысушыларымен психокоррекциялық
жұмыстың технологиялары