48.77K
AI

himiyalyk_elementter_tanbalary_7_synyp

1.

ХИМИЯ
Химиялық элементтер
және олардың таңбалары
7-сыныпқа арналған сабақ презентациясы
Түсіндіру • Мысалдар • Тапсырмалар
Оқушының аты-жөні: __________________

2.

Сабақтың мақсаты
• Химиялық элемент ұғымын түсіну.
• Химиялық элементтердің атауы мен таңбасын ажырату.
• Кең таралған элементтердің таңбаларын дұрыс жазу және оқу.
• Химиялық таңбаларды пайдаланып қарапайым тапсырмаларды орындау.
2

3.

Химиялық элемент дегеніміз не?
• Химиялық элемент – ядросындағы протон саны бірдей атомдардың белгілі
бір түрі.
• Әр элементтің өз атауы және халықаралық химиялық таңбасы болады.
• Элементтер периодтық жүйеде ретімен орналасқан.
• Мысалы: сутек, оттек, көміртек, темір.
3

4.

Химиялық таңба қалай жазылады?
• Химиялық таңба көбіне латын әріптерімен белгіленеді.
• Бірінші әрпі әрқашан бас әріппен жазылады.
• Екінші әрпі болса, кіші әріппен жазылады.
• Мысалдар: H – сутек, O – оттек, Na – натрий, Fe – темір.
• Таңба элементті қысқаша көрсетуге көмектеседі.
4

5.

Кейбір химиялық элементтер және таңбалары
Элемент атауы
Таңбасы
Элемент атауы
Таңбасы
Сутек
H
Оттек
O
Көміртек
C
Азот
N
Натрий
Na
Калий
K
Кальций
Ca
Магний
Mg
Темір
Fe
Мыс
Cu
Күкірт
S
Хлор
Cl
Алюминий
Al
Күміс
Ag
Алтын
Au
Сынап
Hg
5

6.

Таңбалардың шығу тарихы
• Көптеген химиялық таңбалар элемент атауының латынша нұсқасынан алынған.
• Fe – Ferrum (темір), Cu – Cuprum (мыс), Au – Aurum (алтын), Ag – Argentum (күміс).
• Na – Natrium (натрий), K – Kalium (калий).
• Сондықтан кейбір таңбалар элементтің қазақша атауына ұқсамауы мүмкін.
6

7.

Химиялық таңбаны дұрыс оқиық
• H – «аш» деп оқылады, сутек элементін білдіреді.
• O – «о», оттек; C – «цэ», көміртек.
• Na – «эн-а», натрий; Fe – «эф-е», темір.
• Ескерту: таңба – элементтің қысқаша белгісі, ал заттың формуласымен шатастырмау
керек.
7

8.

Тапсырма 1. Сәйкестендір
• 1) Оттек
A) Fe
• 2) Темір
Ә) O
• 3) Натрий
Б) C
• 4) Көміртек
В) Na
• Дәптерге элемент атауын тиісті таңбасымен жұптастырып жазыңдар.
22

9.

Тапсырма 2. Бос орынды толтыр
• 1) Сутектің таңбасы – ____
• 2) Кальцийдің таңбасы – ____
• 3) Al таңбасы __________________ элементін білдіреді.
• 4) Cu таңбасы __________________ элементін білдіреді.
• 5) Күкірттің таңбасы – ____
23

10.

Тапсырма 3. Қатесін тап
• Төмендегі жазулардың ішінен қате жазылған таңбаларды анықта:
• 1) NA
2) Mg
3) cl
4) FE
5) Au
6) o
• Қате таңбаларды дұрыс нұсқасымен қайта жаз.
• Еске түсір: бірінші әріп – бас, екінші әріп – кіші әріп.
24

11.

Тапсырма 4. «Кім жылдам?»
• Мұғалім элемент атауын атайды, оқушылар таңбасын жазады.
• 1) Азот
2) Магний
3) Алюминий
• 4) Хлор
5) Алтын
6) Күміс
• Қосымша: таңбасын көрсетіп, элементтің атауын ата.
25

12.

Жауаптары
• 1-тапсырма: 1–Ә (O), 2–A (Fe), 3–В (Na), 4–Б (C).
• 2-тапсырма: H; Ca; алюминий; мыс; S.
• 3-тапсырма: NA → Na; cl → Cl; FE → Fe; o → O.
• 4-тапсырма: N, Mg, Al, Cl, Au, Ag.
26

13.

Қорытынды
• Химиялық элемент – атомдардың белгілі бір түрі.
• Әр элементтің атауы және халықаралық таңбасы бар.
• Таңбалар латын әріптерімен жазылады.
• Бірінші әріп – бас әріп, екінші әріп – кіші әріп.
• Бүгін қандай жаңа элемент таңбаларын үйрендің?
27

14.

Үй тапсырмасы
• Периодтық жүйеден 10 химиялық элемент таңдап, атауы мен таңбасын дәптерге
жаз.
• Олардың ішінен 3 элементтің таңбасының шығу тегін анықта.
• Келесі сабаққа элемент атауы мен таңбасы бойынша шағын сөздік дайында.
28
English     Русский Rules