Similar presentations:
Mendeleev_kestesi_v3
1.
Менделеев кестесіХимиялық элементтердің периодтық жүйесі
Химия пәні
1
6
8
26
79
92
H
C
O
Fe
Au
U
Сутек
Көміртек
Оттек
Темір
Алтын
Уран
2.
Менделеев кестесі дегеніміз не?118
7
18
1869
химиялық элемент
период (көлденең
қатар)
топ (тік баған)
жылы ұсынылды
Периодтық жүйе — химиялық элементтерді атом ядросының заряды өсу ретімен
орналастырған кесте.
Бір топтағы элементтердің химиялық қасиеттері ұқсас болады.
Қазіргі кестені Халықаралық таза және қолданбалы химия одағы (ИЮПАК) бекітеді.
Менделеев кестесі · 02 / 17
3.
Дмитрий Иванович МенделеевҰлы орыс химигі (1834–1907)
1834
1865
1869
1907
жылы Тобольскіде
дүниеге келді.
жылы докторлық
диссертациясын
қорғап, Петербург
университетінде
профессор болды.
жылы 63 белгілі
элементті жүйеге
келтіріп, периодтық
заңды ұсынды.
жылы Петербургте
қайтыс болды. 101элемент
менделевий оның
есімімен аталған.
«Химия негіздері» оқулығын жазу кезінде Менделеев элементтердегі заңдылықты
байқады.
Менделеев кестесі · 03 / 17
4.
Кестеге апарған жол1829 · Дёберейнер
1862 · Шанкуртуа
Ұқсас элементтерді үштіктерге (триадаларға)
біріктірді.
Элементтерді атомдық массасы бойынша
спираль түрінде орналастырды.
1864 · Мейер
1865 · Ньюлендс
Элементтерді валенттілігіне қарай кесте етіп
орналастырды.
Октавалар заңы: әр сегізінші элементтің
қасиеті қайталанады.
1869 · Менделеев
1913 · Мозли
Периодтық заңды ашып, алғашқы кестені
жариялады.
Қасиетті атом ядросының заряды
анықтайтынын дәлелдеді.
Менделеев кестесі · 04 / 17
5.
Периодтық заңЭлементтердің қасиеттері олардың атомдық массасына
периодты түрде тәуелді.
Менделеев тұжырымы (1869–1871)
Қазіргі заң: элементтердің қасиеттері атом ядросының зарядына
периодты түрде тәуелді.
Период нөмірі
Негізгі топша нөмірі
атомдағы электрон қабаттар санына тең.
сыртқы электрон қабаттағы электрон
санына тең.
Менделеев кестесі · 05 / 17
6.
Менделеевтің үш жаңалығы01
02
03
Бос орындар
Массаларды
түзету
Орын ауыстыру
Әлі ашылмаған
элементтерге кестеде
орын қалдырып,
олардың қасиетін алдын
ала болжады.
Менделеев кестесі · 06 / 17
Бериллий, индий және
уранның атомдық
массасын кестеге сәйкес
қайта қарады.
Теллурды (127,6) йодтан
(126,9) бұрын қойды:
элементтерді қасиетіне
қарай орналастырды.
7.
Болжамдар расталдыБолжанған атау
Ашылған элемент
Жылы
Болжам: масса
Нақты масса
Экаалюминий
Галлий (Ga)
1875
68
69,7
Экабор
Скандий (Sc)
1879
44
45,0
Экасилиций
Германий (Ge)
1886
72
72,6
Галлийдің тығыздығын алғашында 4,7 г/см³ деп өлшеген. Менделеев 5,9 болуы керек
деді, қайта өлшегенде дәл солай шықты.
Менделеев кестесі · 07 / 17
8.
Менделеев кестесі (периодтық жүйе)1
1
2
3
4
5
6
7
2
3
1
H
3
4
11
19
K
37
Rb
55
Cs
87
Fr
13
Лантаноид/актиноид
13
28
31
22
Sc
23
Ti
40
Ba
57–71
89–103
57
La
89
Ac
24
V
41
Zr
72
73
104
Rf
58
Th
43
74
105
Db
59
W
106
Sg
91
Pa
Tc
Re
107
Bh
61
Nd
92
Pm
93
U
Fe
44
75
60
Pr
26
Mn
Mo
Ta
Ce
90
Cr
42
Nb
Hf
25
Np
Ru
76
27
Co
45
108
Hs
62
Sm
94
Pu
Ni
46
Rh
77
Os
29
47
Pd
78
Ir
109
Mt
63
Eu
Cu
Ag
79
Pt
110
Ds
64
Gd
95
96
Am
Cm
Au
111
Rg
65
Tb
97
Bk
14
6
7
B
Zn
48
Al
Cd
In
Hg
Cn
66
98
Tl
113
Ge
Ho
Es
P
As
Fl
68
Bi
115
Mc
69
Er
100
Fm
Жоғарғы сан — реттік нөмір (протон саны). Төменгі қатарлар: лантаноидтар (57–71) және актиноидтар (89–103).
Tm
101
Md
18
35
Br
I
85
Po
70
Yb
102
No
Xe
86
At
117
Lv
Kr
54
Te
116
Ar
36
53
84
Ne
Cl
Se
Sb
Pb
114
S
52
83
F
17
34
51
Sn
Nh
99
Cf
18
10
O
16
33
82
67
Dy
Si
50
81
112
17
9
N
15
32
Ga
8
C
14
49
80
16
He
5
30
15
2
Инертті газдар
Y
Ra
12
Галогендер
Sr
88
11
Бейметалдар
39
56
10
Металлоидтар
21
38
9
Басқа металдар
Mg
Ca
8
Ауыспалы металдар
Be
20
7
Сілтілік-жер металдар
12
Na
6
Сілтілік металдар
4
Li
5
Ts
71
Lu
103
Lr
Rn
118
Og
9.
Элемент ұяшығын қалай оқимыз?6 — реттік нөмір: протон саны және ядро заряды
6
C
C — химиялық символ (латынша Carboneum)
Көміртек
2-период — атомда 2 электрон қабат бар
12,011 — салыстырмалы атомдық масса
12,011
14 (IV A) топ — сыртқы қабатта 4 электрон бар
Менделеев кестесі · 09 / 17
10.
ПериодтарПериод
Түрі
Элемент саны
Элементтер
1
кіші
2
H – He
2
кіші
8
Li – Ne
3
кіші
8
Na – Ar
4
үлкен
18
K – Kr
5
үлкен
18
Rb – Xe
6
үлкен
32
Cs – Rn
7
үлкен
32
Fr – Og
Менделеев кестесі · 10 / 17
11.
Топтар мен блоктарКестеде 18 топ бар. Қысқа түрінде топтар І–VIII болып, А (негізгі) және Б (қосымша)
топшаларға бөлінеді.
s-блок
p-блок
1–2 топтар және гелий: сілтілік және сілтілікжер металдар.
13–18 топтар: металдар, металлоидтар,
бейметалдар, галогендер, инертті газдар.
d-блок
f-блок
3–12 топтар: ауыспалы металдар (Fe, Cu,
Zn, Au т.б.).
Лантаноидтар (57–71) және актиноидтар
(89–103), кестенің төменгі бөлігінде.
Менделеев кестесі · 11 / 17
12.
Алғашқы 10 элемент1
2
3
4
5
H
He
Li
Be
B
Сутек
Гелий
Литий
Бериллий
Бор
Ar = 1
Ar = 4
Ar = 7
Ar = 9
Ar = 11
6
7
8
9
10
C
N
O
F
Ne
Көміртек
Азот
Оттек
Фтор
Неон
Ar = 12
Ar = 14
Ar = 16
Ar = 19
Ar = 20
Ar — салыстырмалы атомдық масса (дөңгелектелген мәні)
Менделеев кестесі · 12 / 17
13.
11–20 элементтер11
12
13
14
15
Na
Mg
Al
Si
P
Натрий
Магний
Алюминий
Кремний
Фосфор
Ar = 23
Ar = 24
Ar = 27
Ar = 28
Ar = 31
16
17
18
19
20
S
Cl
Ar
K
Ca
Күкірт
Хлор
Аргон
Калий
Кальций
Ar = 32
Ar = 35,5
Ar = 40
Ar = 39
Ar = 40
Ar — салыстырмалы атомдық масса (дөңгелектелген мәні)
Менделеев кестесі · 13 / 17
14.
Элементтер отбасыларыОтбасы
Топ
Элементтер
Негізгі қасиеті
Сілтілік металдар
1 (I A)
Li, Na, K, Rb, Cs, Fr
Жұмсақ, сумен қарқынды
әрекеттеседі; сыртқы қабатта 1
электрон.
Сілтілік-жер
металдар
2 (II A)
Be, Mg, Ca, Sr, Ba, Ra
Сыртқы қабатта 2 электрон;
белсенді металдар.
Галогендер
17 (VII A)
F, Cl, Br, I, At, Ts
Сыртқы қабатта 7 электрон;
белсенді бейметалдар, тұз түзеді.
Инертті газдар
18 (VIII A)
He, Ne, Ar, Kr, Xe, Rn,
Og
Сыртқы қабат толық; химиялық
белсенділігі өте төмен.
Менделеев кестесі · 14 / 17
15.
Қасиеттердің өзгеру заңдылығыҚасиет
Периодта (солдан оңға →)
Топта (жоғарыдан төмен ↓)
Атом радиусы
кемиді
артады
Электртерістілік
артады
кемиді
Иондану энергиясы
артады
кемиді
Металдық қасиет
әлсірейді
күшейеді
Бейметалдық қасиет
күшейеді
әлсірейді
Негізгі топшалар үшін: периодта ядро заряды артып, электрондар ядроға күштірек тартылады;
топта электрон қабаттар саны артады.
Менделеев кестесі · 15 / 17
16.
Кестенің маңызы мен қолданылуыБолжау
Жаңа элементтер
Менделеев галлий, скандий және
германийдің қасиетін алдын ала айтты,
кейін олар табылды.
Бос орындар жаңа элементтерді іздеуге
бағыт берді. 2016 жылы 113, 115, 117, 118элементтердің атаулары бекітілді.
Электроника
Күнделікті өмір
Кремний мен германий жартылай өткізгіш
ретінде микросхемаларда қолданылады.
Литий аккумуляторларда, гелий МРТ
аппараттарын суытуда, темір құрылыста
қолданылады.
Менделеев кестесі · 16 / 17
17.
ҚорытындыКесте 118 элементті атом ядросының заряды бойынша жүйелейді.
7 период көлденең, 18 топ тік орналасады.
Период пен топ нөмірі атомның құрылысын көрсетеді.
Менделеев кестесі жаңа элементтерді болжауға мүмкіндік берді.
Назарларыңызға рахмет!
chemistry