AITV_ZhITS_prezentatsiya

1.

Адамның иммун тапшылығы вирусы (АИТВ)
және ЖИТС
Этиологиясы, берілу жолдары, диагностикасы және алдын алу
Орындаған / Қабылдаған: [Аты-жөніңіз, тобыңыз немесе лауазымыңыз]

2.

Кіріспе: АИТВ мен ЖИТС айырмашылығы
• АИТВ (Адамның иммун тапшылығы вирусы): Иммундық жүйені біртіндеп зақымдайтын баяу
вирус (Retroviridae тұқымдасы).
• ЖИТС (Жүре пайда болған иммун тапшылығы синдромы): АИТВ-инфекциясының ең соңғы,
асқынған сатысы.
• Негізгі айырмашылық: АИТВ — қоздырғыш вирус, ал ЖИТС — иммунитет әлсірегенде
дамитын аурулар жиынтығы.
2 / 10

3.

Патогенез: Вирус ағзаға қалай әсер етеді?
• Нысана-жасушалар: CD4+ Т-лимфоциттер (Т-хелперлер) және макрофагтар.
• Даму механизмі: Вирус жасуша геномына еніп, өзінің көшірмелерін жасайды да, жасушаны
жояды.
• Қалыпты көрсеткіш: 500–1200 CD4 жасуша/мкл.
• ЖИТС шегі: 200 жасуша/мкл-ден төмен түскенде ауыр иммун тапшылығы басталады.
3 / 10

4.

АИТВ жұғу жолдары
• Биологиялық сұйықтықтар: Вирус тек 4 сұйықтықта (қан, шәует, қынап бөлінділері, емшек
сүті) қауіпті мөлшерде болады.
• 1. Жыныстық жол: Қорғаныссыз (мүшеқапсыз) кез келген жыныстық қатынас арқылы.
• 2. Парентералды (қан арқылы): Ортақ шприцтер, стерильді емес медициналық, маникюр
және татуировка құралдары.
• 3. Тік жол (анадан балаға): Жүктілік, босану және емшек емізу кезінде.
4 / 10

5.

АИТВ қалай ЖҰҚПАЙДЫ?
• Тұрмыстық қарым-қатынас: Қол алысу, құшақтасу, достық сүйісу арқылы берілмейді.
• Ауа-тамшылы жол: Жөтелу, түшкіру, сөйлесу кезінде жұқпайды.
• Ортақ заттар мен орындар: Ыдыс-аяқ, сүлгі, киім, дәретхана, бассейн мен монша арқылы
берілмейді.
• Жәндіктер: Маса, кене және басқа жәндіктердің шағуы арқылы таралмайды.
5 / 10

6.

Аурудың клиникалық сатылары
• 1. Инкубациялық кезең (3 апта – 3 ай): «Терезе кезеңі», антиденелер әлі түзілмеген.
• 2. Жедел фаза (2–4 апта): Тұмауға ұқсас белгілер (қызу, лимфа түйіндерінің ісінуі, бөртпе).
• 3. Латентті (жасырын) кезең (5–10+ жыл): Белгілер жоқ, бірақ вирус иммунитетті әлсіретеді.
• 4. Екіншілік аурулар және ЖИТС: Ауыр оппортунистік инфекциялар мен қатерлі ісіктер
дамиды.
6 / 10

7.

ЖИТС кезіндегі оппортунистік аурулар
• Сипаттамасы: Иммунитет төмендегенде сау адамға қауіпсіз микроорганизмдер ауыр ауру
тудырады.
• Пневмоцистік пневмония: Өкпенің ауыр саңырауқұлақтық қабынуы.
• Туберкулез: АИТВ-мен өмір сүретін адамдарда жиі кездесетін инфекция.
• Кандидоз және ЦМВ: Ауыз қуысы мен өңеш кандидозы, цитомегаловирустық инфекция.
• Капоши саркомасы: Қан тамырларынан дамитын қатерлі ісік.
7 / 10

8.

Диагностика әдістері
• ИФА (Иммунды-ферментті талдау): Қандағы антиденелер мен p24 антигенін анықтайтын
негізгі скрининг.
• Экспресс-тесттер: Сілекей немесе саусақ қаны арқылы 15–20 минутта нәтиже береді.
• Иммунды блоттинг: Оң нәтижені нақты растайтын сараптамалық әдіс.
• ПТР (Полимеразды тізбекті реакция): Вирустық жүктемені және ерте сатыдағы вирусты
анықтайды.
8 / 10

9.

Емдеу: Антиретровирустық терапия (АРТ)
• АРТ мақсаты: Вирустың көбеюін тоқтатып, иммундық жүйені қалпына келтіру.
• Өмірлік қабылдау: Дәрілерді күнделікті және үзіліссіз ішу шарт.
• Н=Н қағидасы («Анықталмайды = Берілмейді»): Ем қабылдайтын науқаста вирус мөлшері
нөлге жуықтайды, ол серіктесіне ауру жұқтырмайды және толыққанды өмір сүреді.
9 / 10

10.

Алдын алу және қорытынды
• Жеке қорғаныс: Жыныстық қатынаста мүшеқап қолдану.
• Қауіпсіздік: Тек бір реттік және стерильді құралдарды пайдалану.
• БКП (Байланыстан кейінгі профилактика): Қауіпті жағдайдан кейін 72 сағат ішінде арнайы
дәрі қабылдау.
• Тұрақты тексерілу: Жылына 1 рет ЖИТС орталықтарында тегін әрі құпия тест тапсыру.
This is for informational purposes only. For medical advice or diagnosis, consult a professional. AI responses may include mistakes.
10 / 10