лин

1.

Linux жүйесіндегі
пайдаланушылар мен
топтарды басқару моделі
$ user
$ sudo
$ groups

2.

Тақырыпқа кіріспе
02
Негізгі ұғымдар
Пайдаланушы
Топ
Құқықтар
Жүйеге кіріп, файлдар мен
бағдарламалармен жұмыс істейтін
есептік жазба.
Ортақ құқықтар мен ресурстарды
басқаруға арналған пайдаланушылар
жиынтығы.
Файлды оқу, өзгерту немесе орындау
мүмкіндігін анықтайды.
ИЛЛЮСТРАЦИЯ / СХЕМА ОРНЫ
LINUX MINT • USER & GROUP MANAGEMENT

3.

Пайдаланушылар мен топтарды басқару моделі
Құқықтар деңгейі
root • әкімші
Қарапайым
пайдаланушы
Топтар
03

4.

Пайдаланушыларды басқару
04
Негізгі командалар
useradd
Жаңа пайдаланушы құру
passwd
Құпиясөз орнату немесе өзгерту
usermod
Пайдаланушы параметрлерін
өзгерту
userdel
Пайдаланушыны жою
Суретті осы аймаққа қойыңыз

5.

Топтарды басқару
05
Топпен жұмыс істеу
groupadd
Жаңа топ құру
groupmod
Топ параметрлерін өзгерту
groupdel
Топты жою
usermod -aG
Пайдаланушыны қосымша топқа
қосу
ТОП ҚҰРУ / ҚОСУ СКРИНШОТЫ

6.

Файлдар мен бумалардың құқықтары
06
Linux жүйесіндегі негізгі құқықтар
r
w
Оқу
Файл мазмұнын оқу немесе
буманың мазмұнын көру
Жазу
Файлды өзгерту немесе бумадағы
объектілерді басқару
ls -l НӘТИЖЕСІ / ҚҰҚЫҚТАР СКРИНШОТЫ
x
Орындау
Файлды бағдарлама ретінде
орындау немесе бумаға кіру
drwxr-xr-x 2 mint mint 60 Oct 13 16:49 Desktop
rwx — иесі (mint) буманы оқи, өзгерте және ішіне кіре алады.
r-x — топтағы пайдаланушылар буманы көре және ішіне кіре
алады, бірақ өзгерте алмайды.
r-x — басқа пайдаланушылар да буманы көре және ішіне кіре
алады, бірақ өзгерте алмайды.
Құқықтар саны:
755 (rwxr-xr-x).

7.

Құқықтар
07
rwx = 4 + 2 + 1 = 7
rw- = 4 + 2 + 0 = 6
r-x = 4 + 0 + 1 = 5
r-- = 4 + 0 + 0 = 4
--- = 0 + 0 + 0 = 0
Құқықтарды есептеу мысалдары:
Мысал: drwxr-xr-x
d — бума екенін білдіреді.
rwx = 7 — иесінің құқықтары.
r-x = 5 — топтың құқықтары.
r-x = 5 — басқа пайдаланушылардың
құқықтары.
Нәтиже: 755.
Linux жүйесіндегі қауіпсіздік ережелері
Құқықтарды дұрыс орнату. Файлдар мен бумаларға тек қажетті пайдаланушыларға рұқсат беру керек.
777 құқықтарын қолданбау. Бұл құқық барлық пайдаланушыларға файлды оқуға, өзгертуге және орындауға мүмкіндік
береді.
.
Әкімші құқықтарын шектеу. sudo командасын тек қажетті жағдайда қолдану керек.
Күшті құпиясөз пайдалану. Құпиясөз күрделі және басқа адамдарға белгісіз болуы тиіс.
Файл иесін тексеру. ls -l командасы арқылы файлдың иесі мен құқықтарын көруге болады.
Жүйені жаңартып отыру. Жаңартулар қауіпсіздік осалдықтарын түзетуге көмектеседі.
Маңызды файлдарды қорғау. Жеке ақпарат бар файлдарға қолжетімділікті шектеу қажет.
Қорытынды: Linux жүйесінде қауіпсіздікті сақтау үшін пайдаланушылардың құқықтарын дұрыс басқару, әкімші
командаларын абайлап қолдану және маңызды файлдарды қорғау қажет.

8.

ҚОРЫТЫНДЫ
Қорытындылай келе, Linux жүйесінде
пайдаланушылар мен топтарды басқару өте
маңызды. Ол әр пайдаланушыға қажетті
құқықтарды беруге және жүйені қауіпсіз
пайдалануға көмектеседі. Файлдар мен
бумалардың құқықтарын дұрыс қою арқылы
маңызды ақпаратты қорғауға болады. Сондықтан
пайдаланушыларды, топтарды және олардың
құқықтарын дұрыс басқаруды білу қажет.
НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА РАҚМЕТ!
$ sudo
$ groups