sariqliklar

1. TOSHKENT TIBBIYOT AKADEMIYASI

Kafedra:2-son ichki kasalliklar propedevtiksi
Fan:Ichki kasalliklar propedevtikasi
Mavzu:Sariqliklar
Tayyorladi: Umarov Abdulatif
Alijonov Samandar
ФАРМЕД

2. REJA 1.Sariqlik va uning turlari 2.Gemolitik sariqlik 3.Parenximatoz sariqlik 4.Mexanik sariqlik 5.Konistitutsional sariqlik 6.

Profilaktikasi
ФАРМЕД

3. SARIQLIK

Bu mustaqil kasallik bo’lmay, balki, murakkab patogenezli ko’plab
kasallikning o’ziga jalb etuvchi belgisidir
Qondagi bilirubin miqdorining ortishi hisobiga teri hamda
ko'z shilliq qavatlarining va organizmdagi boshqa
to'qimalaming sariq rangga bo'yalishi
Zardobda umumiy bilurubin miqdori 34,2 mkmoli/l dan oshmagunga
qadar odatda sariqlik aniqlanmaydi

4. Chin sariqlik

Quydagi ketma-ketlikda bo’ladi
Sariqlik eng avvalo paydo bo’ladi ko’z,
tilning pastki yuzasi, tanglayda
So’ngra teri qatlamlari, og’iz va burun
atrofidagi teri, qo’l va oyoq kaftlari sariq
rangga kiradi
Eng so’ngida butun teri sarg’ayadi

5. Karotinga boy mahsulot ko’p iste’mol qilganda kuzatiladi Dastlab kaft, tovon, teri qoplami sarg’ayadi

Psevdosariqlik yoki soxta sariqlik
Karotinga boy mahsulot ko’p iste’mol
qilganda kuzatiladi
Dastlab kaft, tovon, teri qoplami
sarg’ayadi
ФАРМЕД

6. Sariqlikning og’irligi giperbilirubinemiya darajasi bo’yicha baholanadi

Yengil
Bilirubin miqdori
35-85 mkmol/l
O’rtacha
og’ir
86-169mkmol/l
Og’ir
170mkmol/l dan yuqori

7.

Etiologik omillar bo’yicha sariqlikning
quydagi turalari bor
Gemolitik-jigar usti
Parenximatoz
Mexanik-jigar osti
Eritrotsitlarning ko’p miqdorda
parchalanishi,bilirubinni ko’p
miqdorda hosil bo’lishi
Jigar hujayralari tomonidan
bilirubinni yutib qolinishi va
uning glyukoron kislota bilan
bog’lanishining buzilishi
Bilirubinni jigardan tashqari
o’t yo’llari orqali
chiqarilishini buzilishi

8.

Gemolitik sariqliklar
Bog’lanmagan bilirubin
hisbiga giperbilirubinemiya
Ключевые моменты
Najasning to’q rangda
bo’lishi, tarkibida
sterkobilin miqdori
oshgan
Muhim
holatlar
Siydikning to’q
rangda bo’lishi,
tarkibida urobilin
oshgan
Ko’zning oq pardasida
sariqlik kamroq,teri odatda
rangpar
Eritrotsitlarning yuqori
darajada parchalanishi
oqibatida qonda aylanayotgan
Bilirubin miqdri oshgan
Jigar va taloq
kattalashgan bo’lishi
mumkin, jigar faoliyati
sezilarli buzilmagan.
Periferik qonda kamqonlik,
retikulotsitoz
Ba’zida eritrotsitlarning
shaklining o’zgarishimakrotsitoz, yarim oy
shaklidagi eritrotsitlar

9.

Nasliy gemolitik
kamqonlik
Nasliy mikrosferotsitoz
Gemolitik sariqlik
Nasliy stomatsitoz
Tungi paroksimal
gemoglobinuriya
Talessemiya
Autoimmun gemolitik
kamqonlik
Gemolitik zaxarlardan
zaxarlanish

10.

Jigar sariqligi
Jigar sariqligi gepatotsitlarr strukturasi va funksiyasini turli xil
buzilishlarida rivolanib quydagi shakillarni o’z ichiga oladi
Jigar
hujayralari
Xolestatik
Enzimopatik
Gepatotsitlar membranlarining o’tkazuvchanligi va
yaxlitligini zararlanishi oqibatida patogenetik
mexanizmlar to’g’ri bo’lmagan bilurubinni ushlab qolish
va konyugirlanishining buzilishi bilan bog’liq. Oqibatda
konyugirlanmagan bilirubin sinusoidlarga, so’ngra qon
zardobiga tushadi
Etiopatogenetik jihatdan gepototsitlar
zararlanishida jigar ichi holestazi bilan
bog’liq
Gepototsitlardagi ayrim fermentlarning
yetishmovchiligi

11.

Jigar sariqligi
Терини ёрқин заъфарон
рангга кириши хос
Рангсиз нажас
Муҳим
ҳолатлар
Сийдикнинг тўқ
рангга кириши
Жигар-ҳужайравий
етишмовчилик белгилари
Жигар ҳужайраларининг
зарарланиши ва қон
зардобидан кўпинча тўғри
билирубиннинг ортиши
оқибатидаги сариқлик
Гепатомегалия,
баъзан талоқнинг
катталашуви
Баъзан жигардан ташқари
белгилар ва портал
гипертензия мавжудлиги
АлАТ ва АсАТ, урокиназа,
ЛДГ5 фаоллигини ортиши

12.

Jigar sariqligi
Вирусли гепатитлар (А, В, С, Д, Е)Virusli
gepatit (A,B,C,D)
Alkogolli, dori, toksik gepatitlar
Jigar sirrozi
Sepsis
Surunkali faol gepatit
Gerpetik gepatit,
sitomegalovirusli
gepatit
Sariq isitmalsh, yuqumli
mononukleoz, qaytalama
ich terlama va boshqa

13.

Jigar osti sariqlik
Терини сарғиш-кулранг
ёки сарғиш-яшил бўлиши
хос
Рангсиз нажас
Сийдикнинг тўқ
рангда бўлиши
Муҳим
ҳолатлар
Ахолик синдром
Холемик синдром
Ўт суюқлигининг ўт
йўлларидан ўтишини
бузилиши ва холестаз хос
Ўт суюқлиги ичакка ўтмай
қўяди, тўсиқдан юқоридаги
ўт йўлларини тўлдириб
юборади ва кўп миқдордаги
конюгирланмаган билирубин
қонга ўтади
Қонда ўт суюқлигининг
барча таркибий қисмлари
— билирубин, холестерин,
ўт кислоталари
тўпланади, ишқорли
фосфатаза миқдори
кўпаяди

14.

Tashqaridan
bosim o’tkazish
Oshqazon osti bezi
boshchasi o
smasi
O’t yo’llari yoki o’t pufagi
o’smasi
Jigar osti
sariqlik
Ichkaridan
bosim
o’tkazish(obtu
ratsiya)
O’t-tosh kasalligi,
xoledoxolitiaz
Yallig’lanish,shish,o’t
pufagida yumaloq gijjalar
Sil limfogranulematozi
O’ng buyrak kattalashuvi
Qorin bo’shlig’i yoki
jigar arteriyasi
anevrizmasi
Exinokokk, yot jismlar
Jigar sirrozidagi
yallig’lanish va allergik
tabiatdagi shish

15.

Konistitutsional
sariqlik
Me’yorida ushlab qolish va konyugatsiya hamda gepototsitlar
tomonidan
bilirubinni
chiqaruvchi
ayrim
fermentlar
yetishmovchiligi tufayli
Bilirubin metobolizimi gepatotsit darajasida buziladi,
bunda ushbu buzilish bosqichi ko’pincha almashinuvda
ishtirok
etayotgan
fermentlardan
birining
nasliy
kamchiligiga bog’liq

16.

Konstitutsional
sariqlik
Jilber sindromi
Dobin-Jonson sindromi
Rotor sindromi
Krigler-Nayyar sindromi

17.

Sariqlikning haqiqiyligini aniqlash
Soxta sariqlikda shilliq qavatlar sariq rangga
kirmaydi, najas va siydik rangi
o’zgarmaydi,shuningdek qonda patologik
laborator siljishlar aniqlanmaydi

18.

Sariqlikning turli shakillarini qiyosiy tshhislash
Жигар усти
сариқлиги
Жигар сариқлиги
Жигар ости
сариқлиги
Меъёрда / Ошган
Ошган
Ошган
Боғланмаган
билирубин
Ошган
Меъёрда / Ошган
Меъёрда
Боғланган
билирубин
Меъёрда
Ошган
Ошган
Уробилиноген
Ошган
Меъёрда / Ошган
Пасайган / Манфий
Сийдик ранги
Меъёрда
Тўқ
Тўқ
Нажас ранги
Тўқ
Рангсиз
Рангсиз
Ишқорли
фосфатаза
Меъёрда
Меъёрда
Ошган
АЛТ ва АСТ
Меъёрда
Ошган
Меъёрда
Умумий билирубин

19.

Mwxanik sariqlik asoratlari
Jigar yoki jigar-buyrak yetishmovchiligi
Yiringli xolangiy yoki jigarning xolangetik absessi
Sepsis
Jigarning biliar sirrozi

20. Profilaktika

Birlamchi
Axolining
sog’lom
turmush
tarzi
kechirishga ko’nikma shakillantirish
Zararli odatlardan voz kechish
Ratsional ovqatlanish
Dam olish reimiga rioya qilish
Virusga qarshi emlanish

21.

Uchlamchi
profilaktika
- Аsoratlarni oldini olish
- Palliativ jarrohlik usullari
- RUHIY QO’LLAB QUVATLASH