Людмiла рублеЎская

1. Людміла Рублеўская

ЛЮДМІЛА
РУБЛЕЎСКАЯ

2. Біяграфія

Будучая пісьменніца Людміла Іванаўна
Рублеўская нарадзілася 5 ліпеня 1965
года ў горадзе Мінску. Людміла
Рублеўская спачатку вучылася ў
архітэктурна-будаўнічым тэхнікуме і
нават два гады працавала па
спецыяльнасці ў канструктарным бюро
«Гарызонт», але хутка зразумела, што
гэта не для яе, і паступіла на аддзяленне
паэзіі ў Літаратурны інстытут у Маскве, з
якога ў бліжайшым будучам перавялася ў
БДУ на беларускае аддзяленне
філалагічнага факультэта. Пасля
атрымання філалагічнай адукацыі,
пісьменніца пачала працаваць у розных
газетах, сярод якіх былі «Першацвет»,
«Наша слова», «Літаратура і мастацтва.

3. ПРОЗА

Проза Людмілы Рублеўскай —
гэта захапляльнае
спалучэнне гісторыі, містыкі і
прыгод, якое робіць яе адной
з самых папулярных
сучасных беларускіх
пісьменніц. Яна стварае
свет, дзе шляхетны гонар
сустракаецца з іроніяй, а
мінулае ажывае праз яркія
вобразы.

4. ШТО ХАРАКТЭРНА ДЛЯ ПРОЗЫ ЛЮДМIЛЫ РУБЛЕЎСКАЙ:

■ Для прозы Людмілы Рублеўскай характэрны асаблівы
стыль, які літаратуразнаўцы часта называюць
«беларускай готыкай» або «гістарычным фэнтэзі».
■ Вось асноўныя рысы, якія вылучаюць яе творчасць:
1. Гістарызм і рэканструкцыя духу: Рублеўская не
проста апісвае мінулае, яна стварае яркую мастацкую
атмасферу ВКЛ і Рэчы Паспалітай. Яе цікавяць не
столькі сухія факты, колькі побыт, менталітэт і гонар
беларускай шляхты. Напрыклад: «Авантуры
Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега», «Авантуры
Студыезуса Вырвіча»
2. Жанравы мікс: У адным творы могуць арганічна
суіснаваць элементы класічнага дэтэктыва,
прыгодніцкага рамана, містыкі і нават стымпанка (як,
напрыклад, «жалезная чарапаха» ў кнігах пра
Пранціша Вырвіча).
3. Выкарыстанне двух часавых пластоў: Часта сюжэт
разгортваецца паралельна ў сучаснасці і ў мінулым.
Таямніца, якая пачалася ў XIX ці XVIII стагоддзі,

5.

•Іронія і афарыстычнасць: Аўтар валодае
выдатным пачуццём гумару. Яе персанажы
(асабліва доктар Лёднік) часта размаўляюць
афарызмамі, а камічныя сітуацыі змякчаюць
напружанасць сюжэта.
•Міфалагізм: Рублеўская майстэрскі ўпісвае
антычныя або беларускія народныя міфы ў
паўсядзённае жыццё (як у зборніку
«Старасвецкія міфы горада Б.» i «Ночы
на Плябанскіх млынах»).
•Моцныя і інтэлектуальныя героі: Яе
персанажы — гэта звычайна людзі
адукаваныя, з моцным унутраным
стрыжнем. Асобна варта адзначыць
жаночыя вобразы — яны заўсёды маюць
характар і ўплываюць на ход гісторыі
нараўне з мужчынамі. Напрыклад: «Забіць
нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію»
•Рамантызацыя Беларусі: Праз усю прозу
праходзіць ідэя Беларусі як еўрапейскай
краіны з багатай культурнай спадчынай,
рыцарскімі традыцыямі і таямнічай
гісторыяй. Напрыклад: «Рыцары і Дамы

6. ПРАБЛЕМАТЫКА ТВОРЧАСЦI РУБЛЕЎСКАЙ:

1. Праблема гістарычнай памяці і самаідэнтыфікацыі
Гэта цэнтральная тэма. Рублеўская разважае: хто мы такія? Адкуль нашы
карані?
Яна паказвае, што без ведання свайго мінулага чалавек — як «перакаціполе». У многіх творах (напрыклад, «Скокі смерці») героі шукаюць адказы
на сучасныя пытанні менавіта ў гісторыі сваіх продкаў.
2. Выбар паміж асабістым шчасцем і абавязкам перад Радзімай
Героі Рублеўскай часта апынаюцца перад цяжкім выбарам.
Сутнасць: Ці можна быць шчаслівым, калі твая краіна ў небяспецы? Гэта
яскрава відаць у кнігах пра Пранціша Вырвіча, дзе героі вымушаны
ахвяраваць спакоем дзеля выратавання дзяржавы ад інтрыг.
■ 3. Праблема захавання гонару і годнасці (маральны выбар)
Для аўтаркі важна паказаць «рыцарства» не як даспехі, а як стан душы.
Сутнасць: Як заставацца высакародным чалавекам у жорсткіх
абставінах? Героі сутыкаюцца са здрадай, спакусамі і страхам, але

7.

4. Роля інтэлігенцыі ў грамадстве
Рублеўская часта піша пра навукоўцаў, мастакоў, пісьменнікаў.
• Сутнасць: Праблема адказнасці творцы перад грамадствам і
неразуменне інтэлектуала «натоўпам». Гэта добра раскрыта ў
дэтэктыве «Забіць нягодніка, альбо Гульня ў Альбарутэнію» і ў навэлах
пра жыццё правінцыйнай інтэлігенцыі.
5. Тэма жаночай долі і ўнутранай сілы
Жанчына ў Рублеўскай — гэта заўсёды асоба.
• Сутнасць: Супрацьстаянне жанчыны патрыярхальнаму свету,
пошук сапраўднага кахання, якое не прыніжае, а ўзвышае. Яе
гераіні (напрыклад, Саламея Рэніч з «Авантуры Пранціша Вырвіча»)
— інтэлектуалкі, здольныя на роўных з мужчынамі змагацца за свае
ідэалы.
■ 6. Сутыкненне матэрыяльнага і духоўнага
• Сутнасць: Праз містычныя сюжэты (як у «Ночах на Плябані»)
аўтар паказвае, што свет значна шырэйшы за штодзённы побыт, і

8. «Cтарасавецкiя мiфы горада Б.»

■ Год напісання
(публікацыі): 2007 год
(асобнае выданне). Самі
навэлы пісаліся ў канцы
1990-х — пачатку 2000-х.
■ Жанр: Цыкл містычных
навэл (гарадское
фэнтэзі, магічны
рэалізм).
«У горадзе Б. жылі людзі, якія верылі ў
Бога, у прагрэс і ў тое, што ў краме
«Гастраном» заўсёды будзе свежы
хлеб. І ніхто не заўважаў, што па
вечарах над старым млынам пралятае
цень з крыламі, а ў гарадскім скверы,
сярод аблупленых лавак, блукае нехта,
хто памятае яшчэ часы, калі людзі
разумелі мову дрэў...»

9. «Шляхецкiя апавяданнi»

■ Год напісання:
Апавяданні пісаліся на
працягу 1990-х гадоў.
Жанр: Гістарычная
навэла (або гістарычная
проза з элементамі
рамантызму і готыкі).
«Шляхецтва — гэта не тытул, які можна купіць,
і не маёнтак, які можна прапіць. Гэта тое, што
застаецца ў чалавека, калі ў яго адбіраюць
усё: і дом, і шаблю, і само жыццё. Гэта
ўменне памерці так, каб ворагу стала
сорамна за сваю перамогу...»

10. «Жаніх панны Данусі»

■ Год напісання і выдання:
Твор напісаны ў 2003 годзе.
■ Жанр:
Містычна-гатычная аповесць
(або псіхалагічны дэтэктыў з
элементамі готыкі).
«У старым доме заўсёды нехта жыве,
акрамя вас. Нават калі вы замкнулі ўсе
дзверы і выкінулі ключы ў студню. Там
заўсёды чутны крокі тых, хто не паспеў
дакахаць ці не паспеў развітацца. І
часам яны вяртаюцца, каб забраць
сваё — ці каб самім застацца
назаўсёды...»

11. «Жалезная кнопка»

■ Год напісання і
выдання:
Напісана ў пачатку
2010-х. Асобным
выданнем кніга
выйшла ў 2014 годзе.
■ Жанр:
Дэтэктыўнапсіхалагічны раман
(інтэлектуальны
дэтэктыў).
«Мы ўсе — толькі кнопкі на
велізарным пульце, на які націскае
нехта нябачны. І здаецца, што ад
твайго шчоўку нешта залежыць,
што ты замыкаеш нейкі ланцуг...
А насамрэч ты проста частка
схемы, якая працуе па сваіх, даўно
напісаных законах, дзе для
чалавечага болю месца не
прадугледжана».

12. «Авантуры Пранціша Вырвіча, шкаляра і шпега»

•Дата напісання і публікацыі:
Раман быў напісаны і ўпершыню
апублікаваны ў 2012 годзе ў
выдавецкім доме «Звязда».
•Жанр: Гісторыка-прыгодніцкі
раман (гістарычнае беларускае
фэнтэзі)
«Лёднік паглядзеў на Вырвіча так, нібы перад ім быў
не ўцякач-шкаляр, узброены пісталетам, а вельмі
цікавы, але брудны матылёк.
— Шляхціц Вырвіч, — прамовіў доктар самым
спакойным тонам, на які быў здольны, — калі вы
збіраецеся мяне застрэліць, зрабіце гэта хутчэй. Бо
порах у вашым пісталеце, мяркуючы па паху, зусім
адсырэў, а куля, калі яна там ёсць, хутчэй за ўсё,
проста выкаціцца вам пад ногі».

13.

■ Такім чынам, проза Людмілы
Рублеўскай уяўляе сабой важную і
перспектыўную старонку ў развіцці
сучаснага беларускага літаратурнага
працэсу. Пісьменніцы ўдалося
паспяхова мадэрнізаваць
нацыянальную гістарычную прозу,
узбагаціўшы яе элементамі папулярных
жанраў — дэтэктыва, містыкі і
псіхалагічнай драмы.
■
Дзякуючы гэтаму, яе творы не толькі
актуалізуюць каштоўнасць гісторыкакультурнай спадчыны Беларусі, але і
застаюцца запатрабаванымі.
■ Высокая моўная культура, глыбокае
асэнсаванне маральнага выбару
чалавека і патрыятычная скіраванасць
робяць творчасць аўтара значным
укладам у папулярызацыю беларускага
слова і фарміраванне нацыянальнай
самасвядомасці.