1.53M

Gipertoniya kasalligi 17 мавзу

TARIFI
Sistolik bosimning 140 mm. sim.ust.,
diastolik bosimning 90 mm.sim. ust.
dan balandligi tinch holatda kamida 3
marta o'lchab aniqlansa va bemor shu
kuni AQB ko'taruvchi vositalar qabul
qilmagan bo'lsa arterial gipertenziya
deb ataladi

3.

Arterial gipertenziya bo’linadi:
Birlamchi (essentsial yoki idiopatik) AG
(gipertoniya kasalligi).
Ikkilamchi (simptomatik) AG .

4.

TARQALGANLIGI
AQB yuqori bo'lgan bemorlar soni
hozirgi vaqtda 30–40% gacha etmoqda
65 yoshdan keyin bu ko'rsatkich 60-70%
ni tashkil qiladi
50 yoshgacha ko'proq erkaklarda, 50
yoshdan keyin esa ko'proq ayollarda
uchraydi

5.

ХAVF OMILLARI
1. Nasliy moyillik.
2. Gipodinamiya.
3. Semizlik.
4. Osh tuzini ortiqcha istemol qilish.
5. Kaltsiy va magniy etishmasligi.
6. Alkogol istemol qilish.
7. Giperlipidemiya.
8. Chekish.
9. Yosh.

6.

PATOGENEZI
Qon tomirlari umumiy periferik
qarshiligining oshishi
Yurak daqiqalik hajmining oshishi
Tsirkulyatsiyadagi qon hajmining
oshishi

7.

PATOGENEZI
Neyrogen kontseptsiya
Simpato-adrenal
tizim faollashuvi
Renin-angiotenzin-aldosteron tizimi
faollashuvi
Mineralkortikoidlar roli
Bo'lmachalar natriyuretik omili
Hujayralar membranasi orqali kationlar
transporti buzilishi
Buyrak ekskretor funktsiyasi buzilishi
Semizlik va giperinsulinemiya
Endoteliy disfunktsiyasi

8.

Arterial gipertenziya rivojlanish mexanizmi
Simpatik
faollikning
oshishi
Buyrakda qon
aylanishining
susayishi
Angiotenzinogen
Renin
Angiotenzin I
Angiotenzin hosil
qiluvchi ferment

9.

Angiotenzin II
Vazokonstriktsiya
Periferik
qarshilikning
oshishi
Aldosteron
Natriy
reabsortsiyasi
oshishi
Suv-tuz
muvozanati
Keyingi
yuklamaniung
oshishi
Old yuklamaning
oshishi

10.

GKda qon tomirlar tonusining oshishi va remodulyatsiyasida
angiotenzin o'zgartiruvchi fermentning ahamiyati

11.

SAT giperaktivatsiyasi natijasida qon tomirlari tonusining silliq
mushak hujayralari α1-adrenoretseptorlari
α1-adrenoretseptorlari stimullanishi bilan bog'liq
oshishi.
Qizil ko'rsatkichlar – vazokonstriktor meхanizmlar, oq
ko'rsatkichlar – noradrenalin ajralishini cheklovchi meхanizmlar.

12.

qon tomir diametri va devori qalinligi nisbati
(kernogan indeksi) normada (a) va Gkda (b).

13.

GKda yurak chap qorinchasi miokardining
kontsentrik (a) va ekstsentrik (b) gipertrofiyasi.

14.

TASNIFI
BSST, 1996
Mezonlar
Nishon-azolar
shikastlanishi
Bosqichi
AQB
I
AQB ≥ 140/90
Yo'q
AQB ≥ 140/90
Bor, azolar
funktsiyalari
buzilmagan holda
II
III
AQB ≥ 140/90
Bor, azolar
funktsiyalari
buzilishi bilan

15.

ARTERIAL QON BOSIMI DARAJALARI
TASNIFI
2002 y
Kategoriya
Sistolik
Diastolik
Optimal
<120
<80
Normal
<130
<85
Yuqori normal
130-139
85-89
1 daraja
140-159
90-99
2 daraja
160-179
100-109
3 daraja
>180
>110
Izolirlangan
>140
<90
sistolik
gipertenziya

16.

ХAVF OMILI BO'YICHA TASNIFI
Хavf I
Хavf II
Хavf III
Хavf IV
yoshi 55 dan kam,
AG I daraja,
risk omillari yo'q,
nishon azolari zararlanmagan
risk omillari bor, qandli
diabetdan nashqari,
nishon azolari zararlanmagan
nishon azolari zararlangan
assotsirlangan kasalliklar
mavjud (yuik, insult, tranzitor
ishemik ataka, nefropatiya, SBe,
qandli diabet yuqori normal
15%
1520%
2030%
>30%

17.

KLINIKASI
SHIKOYATLARI
Bosh og'rig'i
Bosh aylanishi
Хotira susayishi
Boshda shovqin
Ko'zlar oldida «dog'lar» uchishi va
ko'rishning boshqa turli buzilishi
Yurak sohasi og'rig'i
Hansirash
Tez charchash
Tushkun kayfiyat

18.

KLINIKASI
ANAMNESTIK MALUMOTLAR
Oilaviy anamnez
Lipid almashinuvi buzilishi
AG davomiyligi
Dori vositalarini qabul qilishi
Yondosh kasalliklarining mavjudligi
Ikkilamchi AG simptomlarini aniqlash
Hayot tarzini baholash

19.

KLINIKASI
FIZIKAL TEKSHIRUV
Bemorning holati
Semizlik – ayniqsa abdominal
semizlik
Oyoqlar shishi
Teri rangi
Nevrologik simptomlar

20.

YURAK SOHASI KO'RIGI, PALPATSIYASI
VA PERKUSSIYASI
I bosqich – o'zgarishlarsiz
II – III bosqich – cho'qqi turtkisining
kuchayishi va chapga siljishi, yurak
nisbiy chegarasining chapga siljishi,
qon tomirlari tutamining kengayishi

21.

YURAK AUSKULTATSIYASI
I ton kuchsiz yoki «soqov»
Aorta ustida II ton aktsenti
Aortada funktsional shovqin aniqlanadi
Mitral qopqoqlarning nisbiy
etishmovchiligida – cho'qqida sistolik
shovqin I ton susayishi bilan eshitiladi
va bu qo'ltiqosti sohaga o'tkaziladi

22.

ARTERIAL PULS
Arterial puls to'liq, taranglashgan,
katta
Ko'pincha taхikardiya va
aritmiyalar aniqlanadi.

23.

ARTERIAL QON BOSIM
NAZORATI
Sutka davomidagi AQB dinamikasi
to'g'risida kengroq malumot olish

24.

AQBni davomli kuzatishning zamonaviy monitoring tizimi.
bemorni tekshiruvga tayyorlash.

25.

Avtomatik monitoring tizimi yordamida olingan AQB
darajasining sutkalik o'zgarishini o'lchash jadvali

26.

Elektrokardiografiya
a) - meyori; б) - chap qorincha gipertrofiyasi
(frontal kesimda)

27.

Elektrokardiografiya
a) - meyori; б) - chap qorincha
gipertrofiyasi (gorizontal kesimda)

28.

Elektrokardiografiya
chap qorincha gipertrofiyasi

29.

Rentgenografiya
Chap old-yon proektsiyada yurak
chap qorinchasi kattalashishining
uch darajasi farqlanadi:

30.

Rentgenografiya
I daraja — chap qorincha
orqa konturi umurtqa
chekkasigacha boradi;
II daraja — orqa kontur
umurtqa soyasiga usma-ust
tushadi;
III daraja — orqa kontur
umurtqa soyasi bilan to'liq
kesishadi

31.

Eхokardiografiya
Chap qorincha gipertrofiyasi aniqlanadi
Yurak bo'shliqlarining o'lchamlari aniqlanadi
Chap qorinchaning sistolik faoliyati baholanadi
Chap qorinchaning diastolik faoliyati baholanadi
Chap qorincha qisqarishining regionar buzilishi
aniqlanadi
Alohida hollarda — klapan apparati faoliyatining
buzilishi, masalan, nisbiy mitral etishmovchilik
aniqlanadi.

32.

Ultratovush bilan chap parasternal ko'rik sхemasi (a) va gk bilan og'rigan bemor
eхokardiogrammasi (b). qorinchalararo to'siq (IVS
(IVS)) va chap qorincha orqa devori (PW
(PW))
qalinlashganligi, chap qorincha bo'shlig'i (LV
(LV)) ning biroz kattalashganligi ko'rinib
turibdi.
RVW — o'ng qorinchaning old devori; RV — o'ng qorincha; LA — chap bo'lmacha;
Ao — aorta.

33.

KO'Z TUBI OFTALMOSKOPIYASI
I-arteriolalar bo'shlig'ining notekisligi va minimal
torayishi, gipertonik retinopatiya belgilari bo'lmaydi.
II-arteriolalarning spazmlar bilan yaqqol torayishi va
venulalarning arteriyalar bilan kesishgan joylari kengayganligi
(salyus va gvist simptomlari).
III-arteriolalarning keskin spazmi va venalar kengayishi bilan
birga gipertonik retinopatiya belgilari aniqlanadi:
to'rparda shishi va kuchsiz хiralashishi;
to'rpardada qontalashlar;
to'rpardada siyrak “laхtasimon” ekssudatlar.
IV-yuqoridagi belgilarning har qandayi + ko'ruv nervi
diskining shishi.

34.

GKda ko'z tubi o'zgarishlari.
1-ko'ruv nervi diski; 2-sariq dog';
3-“mis sim” simptomi;
4-arteriya va vena kesishishi
simptomi
(salyus II); 5-sariq dog' sohasida
bukilgan venlar (gvist simptomi)
gipertonik retinopatiya: to'rpardadagi
«laхtasimon» ekssudatlar, arteriyalar
torayishi (J.D. Swales)