11-ох

1.

ҚАРАҒАНДЫ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ
ДӘРІС № 11
Тақырыбы: «АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ,
ПЕПТИДТЕР, АҚУЫЗДАР»
Қарағанды 2021

2.

Мақсаты: аминқышқылдардың жіктелуі
мен
номенклатурасын
атауды,
формулаларын
құрастыру
және
ақуыздардың тірі организмдер үшін
алатын орнының маңызды ерекшеліктерін
көрсету.
Дәріс жоспары:
Ақуыздардың химиялық құрылысы.
Физикалық қасиеттері
Химиялық қасиеттері.
Ақуыздардың кеңістіктегі орналасуы.
Ақуыздардың амфотерлігі

3.

Молекула
кұрамында
амин және
карбоксил
тобы
бар гетерофункционалды
қосылыcтарды - амин қышқылдары деп атаймыз.
амин
тобы
карбоксил
тобы

4.

Амин қышқылдарының тірі организм үшін ең
маңыздысы -амин қышқылдары. Адам
ағзасындағы барлық ақуыз құрамындағы амин
қышқылдары
,L-амин қышқылдары болып
табылады. Ақуыз құрамында барлығы 20-ға
жуық амин қышқылдары кездеседі.

5.

ТРИВИАЛДЫ АТЫ
ҚЫСҚАРТЫЛҒАН
АТЫ
ФОРМУЛАСЫ
1. ПОЛЮССІЗ РАДИКАЛДЫ АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Аланин
АЛА
Валин
ВАЛ

6.

Лейцин
ЛЕЙ
Изолейцин
ИЛЕ
Пролин
ПРО

7.

Триптофан
ТРИ
Фенилаланин
ФЕН
Метионин
МЕТ

8.

2. ПОЛЮСТІ ЗАРЯДТАЛМАҒАН РАДИКАЛДЫ
АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Глицин
ГЛИ
Серин
СЕР
Треонин
ТРЕ

9.

Аспарагин
АСН
Глутамин
ГЛН

10.

Тирозин
ТИР
Цистеин
ЦИС

11.

3. ТЕРІС ЗАРЯДТАЛҒАН РАДИКАЛДЫ
АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Аспарагин
қышқылы
АСП
Глутамин
қышқылы
ГЛУ
4. ОҢ ЗАРЯДТАЛҒАН РАДИКАЛДЫ
АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
Лизин
ЛИЗ

12.

Аргинин
АРГ
Гистидин
ГИС

13.

β - Аланин
Орнитин
ПРОТЕИНОГЕНДІ ЕМЕС
АМИН ҚЫШҚЫЛДАРЫ
4. NH2 - CH2 - CH2 - CH2 - COOH
γ – Аминомай қышқыл
Цитруллин

14.

ХИМИЯЛЫҚ ҚАСИЕТТЕРІ
немесе
немесе
ҚЫШҚЫЛДЫ-НЕГІЗДІК ҚАСИЕТТЕРІ
- амин қышқылы
гидрохлориді
- амин қышқылы
- амин қышқылы
натрий тұзы

15.

-aмин қышқылын қыздырғанда,
нәтижесінде циклдік пептидтер дикетопиперазиндер түзіледі.
β-Амин қышқылдарын қыздырғанда, α,β-қанықпаған
қышқылдарды береді
γ-,
δжәне
ε-Амин
қышқылдар суды ығыстыра
отырып, циклденіп, нәтижесінде ішкі амидтерді –
лактамды береді.

16.

ДЕЗАМИНДЕНУ РЕАКЦИЯСЫ
• Тотықсыздандыра дезаминдену
• Гидролиттік дезаминдену

17.

• Тотықтыра дезаминдену
• Молекулала ішілік дезаминдену
ДЕКАРБОКСИЛДЕНУ РЕАКЦИЯСЫ

18.

ТРАНСАМИНДЕНУ РЕАКЦИЯСЫ

19.

20.

21.

Кері байланыс:
Валинді келесі реагенттермен реакцияларын жазыңдар:
A. NaOH
B. (CH3CO)2O
C. HCI
D. HONO
Аланин-триптофан дипептидті синтез сызбасын
келтіріңдер.

22.

НАЗАРЛАРЫҢЫЗҒА
РАХМЕТ!