Yo‘llar sun’iy inshootlari konstruksiyalari materiallarining tekis kuchlanganlik holati

1.

O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASI TRANSPORT VAZIRLIGI
TOSHKENT DAVLAT TRANSPORT UNIVERSITETI
“AVTOMOBIL YO‘LLARI MUHANDISLIGI” FAKULTETI
“AVTOMOBIL YO‘LLARIDAGI INSHOOTLAR
MUHANDISLIGI” KAFEDRASI
FAN: Qurilish mexanikasi
Maʼruzachi: Qodirov A.G’.

2.

8-Mavzu: Yo‘llar sun’iy inshootlari
konstruksiyalari materiallarining
tеkis kuchlаngаnlik hоlаti

3.

4.

1. Kuchlanish va deformatsiya tushunchalari.
Deformatsiyalar va ko‘chishlar.
Jismlar tashqi kuchlar ta’sirida o‘zlarining shakl va
o‘lchamlarini o‘zgartiradilar, ya’ni deformatsiyalanadilar.
Jismning yoki uning biror qismining chiziqli o‘lchamining
o‘zgarishi - chiziqli, burchak o‘lchamining o‘zgarishi burchak deformatsiyasi deb yuritiladi. Agar deformatsiya jism
hajmi bo‘yicha sodir bo‘lsa, jismning ma’lum yo‘nalishda mazkur
nuqtasidagi deformatsiyasi to‘g‘risida gap boradi.
Chiziqli deformatsiya o‘lchovi sifatida nisbiy uzayish yoki
nisbiy qisqarish qo‘llanadi.
Burchak deformatsiyasining o‘lchami siljish burchagi
hisoblanadi.
Tajribalarning ko‘rsatishicha chiziqli va burchak
deformatsiyalari yuk olinganidan keyin to‘la yoki qisman
yo‘qolishlari mumkin.
Jismdan tashqi kuch ta’siri olingandan keyin yo‘qoladigan
deformatsiya qayishqoq yoki elastik deformatsiya, jismlardan
kuch olinganidan keyin o‘zining dastlabki o‘lchamlarini va
rasmini saqlash qobiliyati qayishqoqlik deyiladi.

5.

Ichki kuchlarning jadalligini (intensivligini) baholash uchun kuchlanish
tushunchasi kiritiladi. Kuchlanish topilishi zarur bo‘lgan K nuqta atrofida
elementar G‘ yuzacha ajratamiz (5 - rasm). Unda o‘rtacha kuchlanish:
(1)
Р
pўр ,
F

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

E’tiboringiz uchun rahmat!!!