Таяқшаның, құтышаның және түкті жасушалардың құрылымы мен қызметі

1.

Таяқшаның, құтышаның
және түкті жасушалардың
құрылымы мен қызметі.
№13 зертханалық жұмыс
«Соқыр дақты анықтау,
түстердің аралсуына тәжірибе
, дыбыстың ауа және сүйек
арқылы өтуі».

2.

Есту
мүшесі
қандай
қызмет
атқарады?
Есту
мүшесі
неше
бөлімнен
тұрады?
Сыртқы
құлақтың
құрылысына не
жатады?
Ортаңғы
құлақтың
негізгі
қызметі
қандай?
Ортаңғы
құлақтағы
дыбыс
сүйекшелері
қалай
аталады
Ішкі құлақта
қандай мүше
орналасқан?
Естудің адам
өміріндегі
маңызы
қандай?
Есту қабілетін
сақтау үшін не
істеу керек?
Естудің
бұзылуына не
себеп болуы
мүмкін?
Ішкі
құлақта
қандай
мүше
орналасқан
?
Қатты
дыбыстар
есту
мүшесіне
қалай әсер
етеді?
Сыртқы
құлақтың
құрылысына
не жатады?

3.

4.

5.

6.

7.

8.

9.

10.

11.

12.

13.

14.

15.

16.

17. Тифлопедагогика грек сөзінен алғанда «tiflus» - соқыр деген мағынаны білдіреді,педагогика-тәрбиелеймін деген мағынада.Көруі

18.

Ұжымдық жұмыс «Жағдаят».
Дальтонизм белгілі бір түстерді ажырата
алмайды, әдетте жасыл мен қызыл арасында,
кейде
көк. Өте сирек жағдайларда адамдар тек аққара түсте көреді.
1. Түсті ажырата алмаудың себебі не болуы
мүмкін?
2. Сезім мүшелерінің рецепторлары жөнінде
не айта аласыз?

19.

Тапсырма 1 - «Инфографика» әдісі.
(і) Суреттегі 1, 2 нөмердегі
құрылымдарды атаңыз.

20.

Берілген ақпараттарды көру
рецепторларының түрлеріне сай
сәйкестендіріңіз.
Құтыша
Таяқша
1. Саны көп
2. Саны аз
3. Қараңғыда көруді
жақсартады
4. Торлы қабықтың шетінде
орналасады
5. Йодопсин пигментінен
тұрады
6. Ақ түсті ажырады
7. Қара түсті ажыратады
8. Торлы қабықтың ортасында
орналасады
9. Жарықты жақсы

21.

(Жұптық жұмыс) «Activity». Берілген
әрекеттерді орындап, нәтижесін
түсіндіріп көріңіз:
1. Жұпта жұмыс жасаңыз.
Әріптесіңізден үстелді аздап түртуін
сұраңыз және оны тыңдаңыз. Содан
кейін құлағыңызды үстелге қойып,
қайтадан түртуді сұраңыз.
2. Кейінірек серіктесіңізден қатты
түртуін сұрап, екі позицияны да
тыңдауын сұраңыз.
3. Бақылауларыңызды төмендегі
кестеге жазыңыз.
Қорытындылаңыз:
- Дыбыстардың айырмашылығы бар
ма?
- Дыбыс рецепторлары туралы не
айтасын?
Дыбысты қабылдаудағы
рецепторлардың рөлі
Іс-әрекет
ауада
естілетін
жеңіл түрту
үстелде
естілетін
жеңіл түрту
ауада
естілетін
қатты түрту
үстелде
естілетін
қатты түрту
Дыбыс

22. №13 з е р т х а н а л ы қ ж ұ м ы с соқыр дақты анықтау. Түстерді алмастыра отырып, сүйек және ауа өткізгіштігін анықтау

Жұмыс мақсаты: торлы қабықтағы соқыр дақты табу. Түстерді алмастыра отырып, сүйек
және ауа өткізгіштігін анықтау.
Құрал-жабдықтар: соқыр дақты анықтауға арналған суреттер, түрлі түсті бояулар: қызғылт,
қызғылт сары, сары, жасыл, көк және т.б., қылқалам, суы бар ыдыс. Тербеліс жиілігі 128 Гц
(С128) және 2048 Гц (С2048) болатын екі камертон.

23. Жұмыс барысы

1. Соқыр дақты анықтау үшін сол көзіңді алақаныңмен жауып тұрып,
қолдарыңа картина алыңдар. Қолсозым арақашықтықтан оң жақ
көзіңмен қара түсті дөңгелекке қараңдар.
2. Ақырын суретті көзіңе жақындата отырып, екі геометриялық
пішінді бір мезгілде көруге бола ма? Соны анықтаңдар.
3. Көзден қандай арақашықтықта бір бейне жоғалып кетеді? Бұл
арақашықтықтың шамамен 15–25 см болуы мүмкін бе?
4. Оң жақ көзіңді жауып тұрып, сол көзіңмен де осы тәжірибені
қайталап көріңдер. Бір бейненің жоғалып кететін арақашықтығы
сәйкес келе ме?
5. Суреттегі бір бейненің көз алдынан жоғалып кететінін
анықтайтын нақты білім саласы бола ма?
6. Шыны сынауықтың 2/3 бөлігін сумен толтырыңдар.
Қылқаламмен, бояудың мөлшері бірдей болатындай етіп, сынауыққа
азғана бояу салыңдар.
7. Таза сынауықтарға мынадай түсті бояуларды араластырыңдар:
жасыл/көк (көкшіл); сары/қызыл; қызыл/көк; қызғылт сары/жасыл.
Сынауықтағы бастапқы зат қалатындай етіп алынған 3/1 бөлігіне
дейін құйыңдар.

24. Жұмыс барысы

8. Оларды бастапқы түсімен салыстырыңдар. Нәтижесін сипаттап
жазыңдар.
9. Камертон браншты алақанға (С128) немесе тізеге (С2048) бірдей
күшпен соғу арқылы дірілдетеді. Камертон аяғын саусақпен жайлап
ұстау керек екенін есте сақтау қажет (оның дірілдеуін тоқтатпау
үшін).
10. Ауа өткізгіштігін анықтау үшін камертонды сыртқы есту түтігіне
құлаққа тигізбейтіндей етіп жақындатады. Камертонның екі браншы
да, сыртқы есту түтігінің тесігі де жалпы бір жазықтықта болуы керек.
*Есту мүшесінің бейімделмеуі және шаршамауы үшін әрбір 4-5 с
сайын камертонды алыстатып, қайтадан құлаққа жақындату қажет.
11. Зерттелуші камертон дыбысын қанша секундта естіген уақытты
белгілеп алады. Мәліметтерді кестеге жазып қою керек.
12. Сүйек өткізгіштігін зерттеу үшін камертон аяғын емізікше тәрізді
өсіндіге (бас сүйекке, құлақтың астына) тақап қояды.
13. Зерттелуші камертон дыбысын қанша секундта естіген уақытты
белгілеп алады. Мәліметтерді кестеге жазып қою керек.
14. Қорытынды жаса. Кестені дәптерге сызып алып толтыр.

25. Қорытынды

Зерттелуші дыбысты еститін
уақыт, секундпен
Ауа өткізгіштігі Сүйек
өткізгіштігі

26.

Барлығы түсінікті
11
14
9
5
8
10
3
620
22
12
7
13
2
14
21
16
18
17
15
19
Сұрақтарым бар
11
14
9
5
8
10
3
620
12
7
13
2
14
16
18
17
15
19
Түсініксіз
11
14
9
5
8
10
3
620
12
7
13
2
14
16
18
17
15
19