Атмосфера химиясының экологиялық проблемалары

1.

Атмосфера химиясының
экологиялық проблемалары

2. Атмосфера туралы жалпы түсінік

• Атмосфера – Жерді
қоршап тұрған газ
қабаты
• Негізгі құрамы:Азот
(N₂) – 78%
• Оттегі (O₂) – 21%
• Аргон (Ar) – 0,93%
• Көмірқышқыл газы
(CO₂) – 0,04%
• Атмосфера тіршілікті
қорғайды және
климатты реттейді

3. Атмосфера қабаттары

4. Атмосфераның ластану көздері

• Табиғи көздер:
• Жанартаулар
• Орман өрттері
• Шаңды дауылдар
• Антропогендік
(адам әрекеті):
• Өнеркәсіп
орындары
• Көлік
шығарындылары
• ЖЭС (жылу электр
станциялары)
• Қалдықтарды жағу

5.

6. Негізгі ластаушы заттар

• Көміртек
оксидтері (CO,
CO₂)
• Күкірт диоксиді
(SO₂)
• Азот оксидтері
(NOₓ)
• Ұшпа
органикалық
қосылыстар
• Қатты бөлшектер
(шаң, PM2.5,
PM10)
• Ауыр металдар
(қорғасын, сынап)

7. Жылыжай эффектісі

• Негізгі себеп:
• CO₂, CH₄, N₂O
концентрациясының
артуы
• Жылуды ұстап қалып,
ғаламдық
температураны
көтереді
• Салдары:
• Мұздықтардың еруі
• Климаттың өзгеруі
• Құрғақшылық

8. Озон қабатының жұқаруы

• Озон (O₃) –
ультракүлгін сәуледен
қорғайды
• Фреондар (CFC)
озонды бұзады
• «Озон тесігі»
құбылысы
• Салдары:
• Тері обырының көбеюі
• Иммунитеттің әлсіреуі
• Өсімдіктерге зиян

9. Қышқыл жаңбырлар

• SO₂ + H₂O
→
H₂SO₄NO₂ +
H₂O →
HNO₃
• Салдары:
• Орманның
жойылуы
• Су
экожүйесіні
ң бұзылуы
• Ғимараттар
дың
коррозиясы

10. Фотохимиялық тұман (смог)

• Көлік газдары +
күн сәулесі
• NOₓ + ұшпа
органикалық
заттар
• Салдары:
• Тыныс алу
аурулары
• Көздің тітіркенуі
• Өкпе аурулары

11. Ауа ластануының адам денсаулығына әсері

• Бронхит
• Демікпе
• Жүрек-қан
тамыр
аурулары
• Аллергиялық
реакциялар

12.

13. Қазақстандағы атмосфералық мәселелер

• Алматы –
смог
мәселесі
• Өскемен –
ауыр
металл
ластануы
• Теміртау –
өнеркәсіпті
к
шығарынд
ылар
• Негізгі
себептер:
• көмір жағу,
ескі
көліктер,
өндіріс
орындары

14.

15.

16. Ластанудың алдын-алу шаралары

• Жаңартылатын энергия
көздерін пайдалану
• Электромобильдерге
көшу
• Газдандыру
• Өнеркәсіптік сүзгілерді
орнату
• Көгалдандыру
• Ауа тазартқыш
қондырғылар орнату
• Зиянды заттар аз бөлетін
технологияларды
өндіріске енгізу

17. Қорытынды

• Атмосфера – тіршілік
негізі
• Химиялық ластану –
жаһандық мәселе
• Әр адам экологияға
жауапты

18.

• Назарларыңызға рақмет!