105-годдзе з дня нараджэння Івана Мележа

1. 105‑годдзе з дня нараджэння Івана Мележа

105-годдзе з
дня
нараджэння
Івана Мележа

2. 105‑годдзе з дня нараджэння Івана Паўлавіча Мележа

105-годдзе з дня
нараджэння Івана
Паўлавіча Мележа
Класік беларускай літаратуры, народны
пісьменнік БССР
8 лютага 1921 г. — 9 жніўня 1976 г.

3. Біяграфічныя звесткі

Іван Паўлавіч Мележ нарадзіўся 8 лютага 1921 года ў вёсцы
Глінішчы (Хойніцкі раён, Гомельская вобласць). З маленства
ўбіраў у сябе:
прыгажосць палескіх краявідаў;
маральныя традыцыі землякоў.
Першыя творчыя спробы падтрымаў Кузьма Чорны, заўвагіўшы
талент пачаткоўца.
105-годдзе з дня нараджэння
Івана Мележа

4. Цікавы факт

А вы ведалі, што у дзяцінстве Іван хадзіў у школу ў пасталах
– сялянскім абутку з суцэльнага кавалка скуры, якую
прывязваюць да ног вяроўкамі. Майстраваў ён такі абутак сабе
сам, тады як астатнім вучням да чацвёртага класа яго плялі
бацькі. Але па-сапраўднаму праславіўся сярод аднагодкаў
Мележ, калі стварыў драўляны ровар. Прычым колы вырабіў з
двух арэхавых абручоў са спіцамі і рамай.
105-годдзе з дня нараджэння
Івана Мележа

5. Літаратурная дзейнасць

6. Мележ працаваў у літаратуры больш за 30 гадоў. Яго творчая спадчына ахоплівае: апавяданні і аповесці; раманы і п’есы; нарысы і

Мележ працаваў у літаратуры больш за 30 гадоў. Яго творчая спадчына ахоплівае:
апавяданні і аповесці;
раманы і п’есы;
нарысы і эсэ;
кінасцэнарыі;
літаратурна-крытычныя артыкулы.
Ключавыя зборнікі:
«У завіруху»;
«Гарачы жнівень»;
«Блізкае і далёкае»;
«У гарах дажджы»;
«Што ён за чалавек».

7. «Палеская хроніка» — галоўны твор Трылогія «Палеская хроніка» — эпапея пра жыццёвы шлях беларускага народа ў ХХ стагоддзі.

«Палеская хроніка» — галоўны твор
Трылогія «Палеская хроніка» — эпапея пра жыццёвы шлях
беларускага народа ў ХХ стагоддзі. Уключае раманы:
1. «Людзі на балоце»;
2. «Подых навальніцы»;
3. «Завеі, снежань».

8. А вы ведалi, што

Аднойчы ў доме пісьменніка адбыўся пажар. Дачка Івана Паўлавіча
пагладзіла кофтачку і забылася адключыць прас. Дома тады нікога не
было. Першымі дым заўважылі мінакі. Пажарныя пачалі тушыць полымя,
якое вырывалася з акна. Мележ, які нічога не ведаў пра пажар,
вяртаўся дадому ў добрым настроі. У двары ён убачыў натоўп людзей і
даведаўся, што ў яго кватэры адбыўся пажар. Пісьменнік збялеў і…
праз некаторы час заззяў шчасцем. Што здарылася? У кабінеце на
стале ляжаў скончаны раман "Людзі на балоце", які не крануў агонь.
105-годдзе з дня нараджэння
Івана Мележа

9. Узнагароды і прызнанне

Ленінская прэмія (1972) — за раманы
«Людзі на балоце» і «Подых
навальніцы».
* Ганаровае званне «Народны пісьменнік
Беларусі» (1972).
* Літаратурная прэмія імя Якуба Коласа
(1962) — за раман «Людзі на балоце».
* Дзяржаўная прэмія імя Якуба Коласа
(1976) — за зборнік «Жыццёвыя
клопаты».
* Ордэны і медалі СССР.

10. Да з'яўлення «Людзей на балоце» беларускія пісьменнікі ставіліся да Мележа паблажліва. У дзённіку Барыс Сачанка запісаў: «Я не

Да з'яўлення «Людзей на балоце» беларускія пісьменнікі
ставіліся да Мележа паблажліва. У дзённіку Барыс Сачанка
запісаў: «Я не вельмі шанаваў яго да гэтага часу. Таму
"Людзей на балоце" пачаў чытаць без асаблівага палявання.
20-40 старонак не захапілі. Сказаў нейкую недарэчнасць,
Янка Брыль падтрымаў. Лепш было б, каб раман згарэў,
вырашылі мы. Але прачытаў 100, 200, 300 старонак - Божа
мой, якая проза! Пасля Кузьмы Чорнага нічога падобнага не
было. У рэдакцыі скептычна ўспрынялі: маўляў, малады
хлопец, што ён яшчэ разумее ў літаратуры. Ад Мележа ніхто
не чакаў, што ён напіша такое».

11. Уплыў на культуру Творы Мележа знайшлі адлюстраванне ў:

тэатры
(спектаклі
па «Палескай
хроніцы»
ставіліся ў
сталічных і
рэгіянальных
тэатрах)
кіно (у
1982–1983 гг.
Віктар Тураў
і Дзмітрый
Зайцаў
стварылі
фільмы
«Людзі на
балоце» і
«Подых
навальніцы»
радыё
тэлебачаннi
(інсцэніроўк
і)

12. Літаратурная спадчына

Творы Івана Мележа:
● дапамагаюць зразумець нацыянальную самасвядомасць;
● захаваюць мову і традыцыі Палесся;
● ўражаюць глыбінёй псіхалогіі і мастацкай сілай.
Яго літаратурная спадчына — непраходны ўклад у беларускую
культуру, які працягвае натхняць чытачоў і ў ХХІ стагоддзі.

13. «Ведаць, хто мы. Не забываць, адкуль мы выйшлі. Толькі тады, калі мы будзем ведаць, адкуль мы, якімі былі, мы можам ведаць, хто

мы. Ведаць цану сабе, свайму
жыццю»
― Народны пісьменнік Беларусі Іван Паўлавіч Мележ

14. Дзякуем за ўвагу!