IIV akademiya

1.

Aholi bandligini ta’minlash va daromadlarini oshirishda
raqamli texnologiyalar va Sun'iy Intellekt (SI).
"Raqamli mahalla" va "Bir million dasturchi" loyihalarining mantiqiy
davomi sifatida SI savodxonligini davlat darajasiga ko'tarish.
Bir million dasturchi loyihasini "Bir million SI mutaxassisi"
darajasiga ko'tarish.
SI yordamida muammolarni hal qilish (AI literacy)

2.

Mazmun:
Hozirgi kunda jismoniy mehnat bozorida raqobat nihoyatda yuqori, ish o‘rinlari
esa geografik joylashuvga bog‘liq. P F - 6079-son Farmonida raqamli iqtisodiyotni
rivojlantirish orqali ushbu cheklovlarni yengish belgilangan.
"Raqamli eksport" (IT-outsourcing) xizmatlari yordamida qishloqdagi yoshlar
Toshkentga yoki xorijga bormasdan, o‘z uyida turib xalqaro loyihalarda
qatnashishi mumkin. B u urbanizatsiya bosimini kamaytiradi va hududlarda
valyuta tushumini ko‘paytiradi.

3.

SI — Unumdorlik drayveri
Mazmun:
ChatGPT, DeepSeek va Claude kabi SI modellari inson o‘rnini bosish
uchun emas, balki uning imkoniyatlarini kengaytirish uchun xizmat
qiladi.
Tadqiqotlarga ko‘ra, SI vositalari rutin vazifalarni (hisobotlar yozish,
ma’lumotlarni tahlil qilish) bajarish vaqtini 50% dan 80% gacha
qisqartiradi.
Taklif etilayotgan "Prompt Engineering" kurslari xodimlarga SIga aniq va samarali
buyruq berishni o‘rgatadi. Bu davlat boshqaruvida va xususiy sektorda
byurokratiyani kamaytirib, samaradorlikni keskin oshiradi.

4.

Mazmun:
Mahalliy bozorda maoshlarning pastligi yoshlarni xorijga migratsiya qilishga majbur etmoqda.
Yechim: Upwork, Fiverr va Toptal kabi global platformalarda SI yordamida raqobatlashish.
SI mutaxassislarga sifatli portfolio yaratish, mijozlar bilan muloqot qilish va murakkab loyihalarni
tezroq topshirishda yordam beradi.
Bu model orqali o‘rtacha daromadni $500 dan $2000 gacha ko‘tarish va O‘zbekistonni mintaqaviy
"IT-Hub"ga aylantirish mumkin.

5.

Mazmun:
Chekka hududlarda malakali o‘qituvchilar yetishmasligi ta’lim
sifatiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda. "O‘zbekiston — 2030"
strategiyasida ta’limni raqamlashtirish asosiy vazifa sifatida
belgilangan.
DeepSeek va shunga o‘xshash ochiq modellar asosida har bir
o‘quvchi uchun shaxsiy "Virtual repetitor" yaratish mumkin. Bu tizim
o‘quvchining o‘zlashtirish darajasini tahlil qilib, unga moslashtirilgan
dars dasturini taqdim etadi, bu esa ta’limni demokratlashtiradi va
tekin qiladi.

6.

Uy mehnati va bola parvarishi bilan band bo‘lgan ayollarni iqtisodiy faollikka jalb qilish ijtimoiy
ustuvor vazifadir. SI vositalari (masalan, Midjourney, Canva Magic Studio) yordamida ayollar
murakkab dizayn, SMM va kontent-meyking ko‘nikmalarini qisqa muddatda egallashlari mumkin
"Raqamli xonadon" loyihasi doirasida ayollarga kompyuter va internet uchun imtiyozli kreditlar
berish hamda ularni masofaviy bozorga tayyorlash tizimi taklif etiladi.

7.

Qishloq xo'jaligi: "Aqlli fermer"
O‘zbekiston sharoitida suv va resurslarni tejash hayotiy
zaruratdir.
SI algoritmlari dronlardan va datchiklardan olingan
ma’lumotlarni tahlil qilib, qaysi hududga qancha suv yoki
o‘g‘it kerakligini aniq ko‘rsatib beradi.
Bu "Aqlli fermer" mobil ilovalari orqali hosil yo‘qotilishini
15-20% ga kamaytirish va hosildorlikni 25% ga oshirish
imkonini beradi. Bu nafaqat iqtisodiy, balki ekologik
barqarorlikni ham ta’minlaydi.

8.

Tadbirkorlik: Xarajatlarni optimallashtirish
Kichik biznes sub’ektlari uchun
buxgalter, huquqshunos va marketolog
saqlash katta moliyaviy yuk hisoblanadi.
SI texnologiyalari (AI-Chatbots, AI-Accounting) ushbu vazifalarni avtomatlashtirish imkonini
beradi. Masalan, mijozlar bilan 24/7 muloqotni botlarga topshirish orqali xizmat ko‘rsatish
sifatini oshirish va operatsion xarajatlarni kamida 30% ga tejash mumkin. Bu tadbirkorlik
sub’ektlarining yashab qolish imkoniyatini oshiradi.

9.

Til to'siqlarini bartaraf etish
O‘zbekistonlik mutaxassislarning xalqaro bozordagi asosiy
to‘sig‘i — til bilmaslikdir. Bugungi kunda SI yordamida real
vaqt rejimida ovozli va matnli tarjimalarni amalga oshirish
mumkin.
Mutaxassislarga ChatGPT yoki maxsus tarjimon qurilmalar
yordamida xorijiy kompaniyalar bilan muloqot qilish, shartnomalar
tuzish va texnik topshiriqlarni tushunish usullari o‘rgatiladi. Bu til
to‘sig‘ini sun’iy ravishda bartaraf etib, bozor maydonini kengaytiradi.

10.

Hunarmandchilik va E-commerce
Milliy mahsulotlarimizni (atlas, so‘zana, zargarlik) Amazon va
eBay kabi platformalarga olib chiqishda SI asosiy yordamchi
bo‘ladi.
SI mahsulotlar uchun jozibador vizual reklamalar yaratadi,
xalqaro xaridorlar uchun SEO (qidiruv tizimini optimallashtirish)
matnlarini yozadi va bozor kon’yunkturasini tahlil qilib, maqbul
narxlarni taklif etadi. Bu hunarmandlarimiz daromadini bir necha
barobar oshirish imkonini beradi.

11.

Milliy "Kiber-inspektor" konsepsiyasi
Raqamli dunyoda kiber-firibgarlikning ortishi aholining
texnologiyalarga bo‘lgan ishonchini kamaytirishi mumkin.
"Kiber-inspektor" — bu nafaqat profilaktika inspektorining
raqamli ko‘rinishi, balki yoshlar uchun yangi kasb turidir.
Yoshlarni SI yordamida shubhali tranzaksiyalarni aniqlash,
fishing hujumlaridan himoyalanish va kiber-gigiyena
qoidalarini aholiga o‘rgatish bo‘yicha tayyorlash barqaror
raqamli iqtisodiyot kafolatidir.

12.

Davlat xizmatlaridan foydalanishda inson omilini kamaytirish
korrupsiyaga qarshi kurashning eng samarali yo‘lidir.
My.gov.uz tizimiga SI-asistentni integratsiya qilish orqali
fuqarolar savollariga soniyalar ichida javob olishlari, arizalar esa
SI tomonidan avtomatik tekshirilib, tegishli idoraga yo‘naltirilishi
ta’minlanadi.
Bu murojaatlarni ko‘rib chiqish vaqtini o‘rtacha 10
barobarga tezlashtiradi.

13.

"Ijtimoiy daftar"dagi fuqarolar uchun murakkab
bo‘lmagan raqamli ish o‘rinlarini yaratish zarur.
"Data Labeling" (SI modellari uchun ma’lumotlarni
markirovka qilish) dunyoda eng ommalashgan va maxsus
oliy ma’lumot talab qilmaydigan ish turi hisoblanadi.
Davlat tomonidan beriladigan subsidiyalar orqali ushbu qatlamga
raqamli ko‘nikmalar o‘rgatilib, ularni barqaror daromad bilan
ta’minlash mumkin.

14.

Kontent iqtisodiyoti (Gig-economy)
Hozirgi kunda internetda o‘zbek tilidagi sifatli ta’limiy va madaniy
kontent yetarli emas. SI vositalari (video-generatorlar, ovoz
sintezatorlari) yordamida yoshlar minimal xarajat bilan
professional YouTube va Telegram kanallarini yuritishlari mumkin.
Hozirgi kunda internetda o‘zbek tilidagi sifatli ta’limiy va
madaniy kontent yetarli emas. SI vositalari (video-generatorlar,
ovoz sintezatorlari) yordamida yoshlar minimal xarajat bilan
professional YouTube va Telegram kanallarini yuritishlari
mumkin.

15.

Dasturlashni demokratlashtirish
Kod yozishni o‘rganish yillab vaqt talab qilishi mumkin,
biroq "No-code" texnologiyalari SI yordamida bir necha
kunda murakkab biznes ilovalarni yaratish imkonini
beradi.
Bu kichik tadbirkorlar va startaplar uchun o‘z g‘oyalarini tezda
amalga oshirish imkoniyatidir. Davlat dasturlari doirasida
yoshlarni "No-code" mutaxassisligiga o‘rgatish orqali mehnat
bozoriga malakali kadrlar kirib kelishini tezlashtiramiz.

16.

Eksportni rag'batlantirish
Mahalliy tadbirkorlar ko‘pincha qaysi mahsulotni qaysi davlatda
qimmatroq sotish mumkinligini bilishmaydi.
SI asosidagi "Eksport-analitik" tizimi global bozor trendlarini,
narxlarni va raqobatchilarni tahlil qilib, tadbirkorga aniq strategiya
taklif qiladi.
Bu "O‘zbekistonda ishlab chiqarilgan" yorlig‘i ostidagi
mahsulotlarning eksport geografiyasini kengaytirishga xizmat
qiladi.

17.

Raqamli infratuzilma va chegirmalar
IT-faoliyatining uzluksizligi elektr energiyasi va internet sifatiga bog‘liq.
Muammo: hududlardagi infratuzilma kamchiliklari.
Yechim: IT-Park rezidenti bo‘lgan yoki masofaviy ish bilan
shug‘ullanuvchi xonadonlar uchun maxsus "Raqamli tarif"ni joriy etish.
Bu ularga imtiyozli va yuqori tezlikdagi internet hamda
kafolatlangan elektr ta’minotini berishni nazarda tutadi.

18.

Kadrlar tayyorlashda "Ustoz-shogird 2.0"
An’anaviy universitet ta’limi ko‘pincha bozor talabidan
orqada qoladi. SI yordamida har bir talabaga
jahonning top universitetlari (MIT, Stanford, Harvard)
darslari asosida shakllantirilgan "SI-Mentor"
biriktiriladi.
Bu tizim talabaning qiziqishlari va kuchli tomonlarini
aniqlab, unga global mehnat bozorida eng talabgir
bo‘lgan ko‘nikmalarni egallashga yordam beradi.

19.

Xavflar: SI va Etika
Insonlarni SI bilan raqobatlashishga emas, balki uni
samarali boshqarishga o‘rgatish orqali mehnat bozoridagi
transformatsiyani og‘riqsiz o‘tkazish. Natijada, ish o‘rinlari
yo‘qolmaydi, balki ularning sifati va daromadlilik darajasi
oshadi.
Bu strategiya O‘zbekistonni SI davrida "texnologik
ishsizlik"dan himoyalangan davlatlar qatoriga olib
chiqadi.

20.

Kelajak formulasi
Sun’iy intellekt — bu biz uchun shunchaki texnologik
yangilik emas, balki iqtisodiy va ijtimoiy "sakrash"
(leapfrogging) uchun tarixiy imkoniyatdir.
Bilim, raqamli ko‘nikmalar va SI kombinatsiyasi
aholi daromadlarini oshirishning eng qisqa yo‘lidir.
O‘zbekiston bu sohada mintaqaviy yetakchiga
aylanishi uchun barcha huquqiy va insoniy
resurslarga ega.