Otonom si̇ni̇r si̇stemi̇

1. OTONOM SİNİR SİSTEMİ

Yrd.Doç.Dr.Hayriye Orallar

2. Otonom Sinir Sistemi: Homeostatik Dengeleme

Kontrol ettiği bileşenler:
Düz kas ve kalp kası
Bezler ve yağ doku
Zıt çalışan dallar
• Parasempatik
“Dinlen ve beslen; Kestir ve sindir "
Vücudu “yenileyen” sistem
• Sempatik
“Savaş veya kaç!"
Enerji gerektiren faaliyetler

3. Otonom Sinir Sistemi: Homeostatik Dengeleme

4. Otonom Kontrol Merkezleri

5. Otonom Yollar

• Homeostatik yanıtların koordinasyonu
• Otonom
• Endokrin
• Davranışsal
• “Tonik” düzenleme
• Zıt kontroller
• Reseptörlerce yönlendirilen yanıtlar

6. Otonom Yollar

7.

8.

9.

10.

11.

12. Sempatik Sistemin Uyarıcı Etkileri

• Gözbebeğinde genişleme (pupillar dilatasyon)
• Mukuslu tükrük salgısı (salivasyon) ↑
• Kalp atımında ve vurum hacminde ↑
• Kan damarları daraltır
• Bronşioller genişletir
• Katekolamin salgısı ↑
• Yağ yıkımı ↑

13. Sempatik Sistemin Duraklatıcı Etkileri

• Sempatik sistemin baskıladığı işlevler
• Sindirim sistemi
• Pankreas salgıları
• İdrar çıkarma

14. Sadece Sempatik Uyarım Alanlar:

• Adrenal medulla – salgı artışı
• Kıl kökü kasları (arrector pili) - kasılma
• Ter bezleri – salgı artışı
• Böbrekler – Renin salgısı
• Yağ doku - Yağ asidi salınması
• Bir çok kan damarı - daralma

15. Zıt (antagonistik) Uyarımla Kontrol Edilenler:

• Göz (pupilla)
• Tükrük bezleri
• Kalp
• Dolaşım sistemi
• Sindirim sistemi
• Sfinkterler, faaliyet düzeyi, salgı bezleri,
• Karaciğer
• İdrar kesesi
• Sfinkterler ve kasılma

16.

17.

Varikosit: Postgangliyonik miyelinsiz sinir liflerinin efektör hücrelerle
kavşak yapan uç kısımlarında tespih dizisine benzer biçimde sıralanmış
düğümler.

18.

19. Sempatik Sistemin Etkileri – E ve NE

• Adrenalin (epinefrin, E)
• Kalp aktivitesini artırma
• Metabolizmayı artırma
• Bronşiollerde genişleme
• Noradrenalin (norepinefrin, NE)
• Damarların daraltılması
• Kan basıncının artırılması

20. Sempatik Sistemin Etkileri - Adrenoreseptörler

21.

22. Sempatik Sistemin Etkileri - Adrenoreseptörler

• Genel olarak;
• β1: Uyarıcı
• β2: Duraklatıcı-gevşetici
• β3: Lipolitik (yağ dokuda)
• α1: Uyarıcı
• α2: Duraklatıcı

23.

24.

25.

26.

27. Adrenal Medulla: Farklı Bir Sempatik Ganglion

• Sempatik uyarım sonucu:
• Kana katekolamin salınması
• Epinefrin (adrenalin) %80
• Norepinefrin (noradrenalin) %20
• Dopamin (eser miktarda)
• Hedef:
• Tüm vücutta çok sayıda hedef
• Uzak hedefler; 10 kat daha uzun süreli etki

28. Kolinerjik Etkiyi Baskılayan (antikolinerjik) İlaçlar

• Parasempatolitik
• Atropin (“atropa belladonna” bitkisinden)
• Muskarinik antagonist
• Kullanıldığı yerler
• Pupilla genişletme
• Mukoza kurutma
• Sinir gazı panzehiri