Металдар және олардың автомобильде қолданылуы

1. Тақырыбы: Металдар және олардың автомобильде қолданылуы

Алматы 2026 ж.

2. Жоспар:

1. Өткен сабақты қайталау
2. Жаңа тақырыпқа кіріспе
3. Металдар туралы түсіндіру
4. Түсті металдар
5. Қай материал? Ойыны
6. Дұрыс па, бұрыс па?
7. Сабақты бекіту
8. Үй тапсырмасы

3. 1. Өткен сабақты қайталау

1. Материал дегеніміз не?
2. Материалтану нені зерттейді?
3. Материалдардың қандай
түрлерін білесіңдер?

4. Металдар

Түсті
Қара
металдар металдар

5.

Қара металдар
Болат
Шойын

6. Металл және оның қорытпалары

▪ Болат — темір мен көміртектің қорытпасы.
▪ Негізгі қасиеттері: берік; қатты; тозуға төзімді;
өңдеуге болады. Автомобильде: кузов; рама; білік;
тісті дөңгелек; серіппе; әртүрлі бекіткіштер.

7.

8. Металл және оның қорытпалары

▪ Шойын да темір негізіндегі қорытпа.
▪ Қасиеттері:қатты;қысымға жақсы төзеді;бірақ
морт;соққыға төзімділігі болаттан төмен.

9.

10.

Түсті металдар
Ауыр
Жеңіл
Қорғасын
Мырыш
Қалайы
Никель
Алюминий
Магний
Титан

11. Алюминий

▪ Ең басты ерекшелігі: ЖЕҢІЛ. Сонымен қатар: коррозияға
төзімді; жылуды жақсы өткізеді; өңдеуге ыңғайлы.
▪ Автомобильде: қозғалтқыштың кейбір бөлшектері;
дөңгелек дискілері; корпус элементтері; радиатордың
кейбір бөліктері.

12.

13.

14. МЫС

▪ Ең маңызды қасиеті: Электр тогын өте жақсы
өткізеді. Сондықтан: электр сымдарында;
генераторда; электр жүйесінің басқа
элементтерінде қолданылады.

15. МЫРЫШ

▪ Негізгі қасиеті: Коррозиядан қорғау. Мысалы,
болат бөлшектерді мырышпен қаптау арқылы
тот басудан қорғауға болады.

16.

«Қай материал?» ойыны
▪ 1. Автомобиль кузовы→?
▪ Неге?→
▪ 2. Электр сымы→ ?
▪ Неге?→
▪ 3. Жеңіл дөңгелек дискісі→
▪ Неге?→
▪ 4. Серіппе→?
▪ Неге?
▪ 5. Тоттан қорғау үшін кузовқа жағылатын
металл→ ?

17.

«Дұрыс па, бұрыс па?»
▪ 1. Алюминий болаттан ауыр.
▪ 2. Мыс электр тогын жақсы өткізеді.
▪ 3. Шойын соққыға өте төзімді және иілгіш.
▪ 4. Болат автомобильдің көптеген бөлшектерінде
қолданылады.
▪ 5. Мырыш металды коррозиядан қорғауға
көмектеседі.
▪ 6. Автомобильдегі барлық бөлшектер бір ғана
металдан жасалады.
▪ 7. Материал таңдау бөлшектің қандай қызмет
атқаратынына байланысты.

18.

Сабақты бекіту
▪ Бүгін қандай материалдарды қарастырдық?»
Сосын: «Материалды автомобиль бөлшегіне
таңдау кезінде неге қараймыз?»
▪ Жауап:Беріктігіне, қаттылығына, салмағына,
тозуға және коррозияға төзімділігіне, жұмыс
жағдайына қарай.

19.

Болат → шойын
→ алюминий →
мыс → мырыш.

20.

▪«Материалды
автомобиль
бөлшегіне таңдау
кезінде неге
қараймыз?»

21.

▪Жауап: Беріктігіне,
қаттылығына,
салмағына, тозуға
және коррозияға
төзімділігіне, жұмыс
жағдайына қарай.

22.

Үй тапсырмасы
«Менің автомобилімдегі
материалдар»
Автомобильден 10 бөлшек
таңдап жазады: Бөлшек →
материал → қасиеті → не
үшін қолданылғаны.
Мысалы: Кузов → болат →
берік → автомобильдің негізгі
корпусын құрайды.