v3_pro_test

1.

Natural sonlarni taqqoslash
5-sinf · Matematika · 45 daqiqa

2.

Mavzu tushuntirish
Aziz o'quvchilar! Kundalik hayotimizda narsalarning sonini, boyligini, masofani va vaqtni o'zaro solishtirish uchun sonlarni taqqoslash
usulidan foydalanamiz. Doskaga e'tibor bering, bugun biz natural sonlarni taqqoslashning uchta eng muhim usulini o'rganamiz.
Birinchisi — sonlar nurida taqqoslash. Sonlar nurida har qanday son o'zidan chapda joylashgan sondan kichik, o'ngdagisidan esa katta
bo'ladi. Masalan, A(5) nuqta B(8) nuqtadan chapda joylashgani uchun 5 < 8 bo'ladi. 8 soni esa 10 dan kichik bo'lib, buni 5 < 8 < 10
qo'shtengsizlik ko'rinishida yozamiz.
Ikkinchisi — turli xonali sonlarni taqqoslash. Bu juda sodda qoida: qaysi sonning xonalari (raqamlari) ko'p bo'lsa, o'sha son katta bo'ladi.
Masalan, 5612 (4 xonali) > 963 (3 xonali).
Uchinchisi — bir xil xonali sonlarni taqqoslash. Agarda sonlarning xonalar soni teng bo'lsa, ularni chap tomondan, ya'ni eng yuqori
xonasidan boshlab bir xil nomdagi raqamlarini ketma-ket taqqoslab boramiz.
Doskadagi ushbu namunani ko'rib chiqaylik:
865268
865231
───────────
1) Yuz minglar: 8 = 8 (teng)
2) O'n minglar: 6 = 6 (teng)
3) Minglar xonasi: 5 = 5 (teng)
4) Yuzlar xonasi: 2 = 2 (teng)
5) O'nlar xonasi: 6 va 3 raqamlari keldi. 6 > 3 bo'lgani uchun, birinchi son katta bo'ladi.
Demak, 865 268 > 865 231 bo'ladi.

3.

Dars maqsadi
O'quvchilarga natural sonlarni sonlar nurida joylashuvi hamda xonalar bo'yicha (turli va bir xil xonali
sonlarni) taqqoslash qoidalarini o'rgatish va amaliyotda to'g'ri qo'llash ko'nikmasini shakllantirish.
• Sonlar nurida sonlarning o'zaro joylashuviga qarab ularni taqqoslay oladi va qo'shtengsizlik shaklida
yoza oladi.
• Turli xonali sonlarni xonalar soniga qarab osongina taqqoslaydi.
• Bir xil xonali sonlarni eng yuqori xonasidan boshlab ketma-ket raqamlari bo'yicha taqqoslashni biladi.

4.

Qo'shtengsizlik
Biror sonning ikkita son orasida joylashganini va bir vaqtning
o'zida ikkita taqqoslash ishorasi orqali ko'rsatilishini ifodalovchi
yozuv (masalan, 5 < 8 < 10).

5.

Turli xonali sonlarni taqqoslash
Raqamlar soni har xil bo'lgan sonlarni taqqoslash qoidasi bo'lib,
unda xonalari ko'p bo'lgan son har doim katta bo'ladi.

6.

1-misol