Солт. Америка

1. Презентация

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ М.
ӘУЕЗОВАТЫНДАҒЫ ОҢТҮСТІК ҚАЗАҚСТАН УНИВЕРСИТЕТІЖаратылыстану
ғылымдары жене педагогикасы жоғарғы мектебі Биология жәнегеография
кафедрасы
Презентация
Солтүстік Американың тұрғын халықтар географиясы
Тобы:ЕП-24-18K2

2.

Солтүстік Америка – дамыған
индустриялық аймақ.Құрамына
АҚШ, Канада, Мексика, сондайақ Кариб елдері кіреді.
Халық саны: ≈ 600 млн
Жер көлемі ≈ 24,2 млн км²
Орташа тығыздық: 20–25
адам/км²
Экономикасы жоғары
дамыған.Иммиграция
жоғары.Урбандалу деңгейі
жоғары.Мәдени әртүрлілік
қалыптасқан.Табиғи ресурстарға
бай.Әлемдік экономика мен
саясатта жетекші аймақ болып
келеді.

3. Халықтың өсу динамикасы

Солтүстік Америкада халық саны тұрақты өсіп келеді
Өсімнің негізгі көздері:
Табиғи өсім (туу > өлім)
Көші-қон (иммиграция)
Елдер бойынша:
АҚШ, Канада → туу деңгейі төмен, өсім баяу
Мексика → туу жоғары, өсім жылдамЕрекшелігі:
Иммиграция халық санының өсуінде шешуші рөл
атқарады.

4. Табиғи қозғалыс факторлары

• Табиғи өсім = туу мен өлім көрсеткіштеріне байланысты болып
келеді.
Негізгі факторлар:
• Экономикалық даму деңгейі
• Денсаулық сақтау (өмір ұзақтығы жоғары)
• Білім деңгейі (туу төмендейді)
• Урбандалу (қалада бала саны аз)
• Әлеуметтік жағдай және мемлекеттік саясат
Дамыған елдерде туу
төмен, өлім де төмен.Табиғи өсім баяу болып келеді.Халықтың
табиғи қозғалысы әлеуметтік-экономикалық жағдайға тәуелді

5. Нәсілдік құрамы

Солтүстік Америка халқы тарихи көші-қон
нәтижесінде қалыптасқан әртүрлі нәсілдердің
жиынтығы болып табылады.
1.Еуропеоид нәсілі – халықтың басым бөлігін
құрайды, әсіресе АҚШ пен Канадада
2.Негроид нәсілі – негізінен Африкадан
әкелінген халық ұрпақтары
3.Монголоид нәсілі – байырғы тұрғындар
(үндістер, эскимостар)
4.Аралас нәсілдер – метистер мен мулаттар,
әсіресе Мексикада кең таралған
Нәсілдер арасындағы айырмашылықтар
азайып, араласу күшейген,көпмәдениетті
қоғам қалыптасқан.Солтүстік Америка –
нәсілдік құрамы өте күрделі және тарихи
миграциялармен қалыптасқан аймақ

6. Этникалық ерекшеліктер

Солтүстік Америка халқы этникалық жағынан өте алуан түрлі және
тарихи қоныс аударулар нәтижесінде қалыптасқан.
АҚШ – әлемдегі ең көпұлтты мемлекеттердің бірі
Негізгі этностар: еуропалық текті халықтар, афроамерикандықтар,
латиноамерикандықтар
Канадада екі негізгі мәдени орта бар: ағылшын және француз
Мексикада метистер басым, байырғы үндіс халықтары да сақталған
Әртүрлі халықтардың мәдениеті, тілі, дәстүрі қатар
дамиды.Көпмәдениеттілік мемлекеттік саясатта қолдау
табады.Этникалық әртүрлілік Солтүстік Американың мәдени
байлығы мен қоғам дамуының маңызды факторы болып табылады

7. Діни құрамы

халқының діни құрамы әртүрлі, бірақ
христиан діні басым.
Христиан діні – шамамен 70–75%
Протестанттар (АҚШ, Канада)
Католиктер (Мексика, АҚШ-тың бір
бөлігі)
Дінсіздер (атеистер, агностиктер) – 15–
20%
Басқа діндер (ислам, иудаизм, буддизм) –
5–10%
АҚШ-та діни еркіндік деңгейі өте жоғары
болып келеді Көші-қон нәтижесінде діни
әртүрлілік артып келедіХристиан діні
басым болғанымен, аймақта діни
плюрализм қалыптасқан

8. Еңбек ресурстары

Еңбек ресурстары жоғары біліктілігімен және құрылымдық
әртүрлілігімен ерекшеленеді.
Жалпы еңбекке қабілетті халық: шамамен 300–320 млн адам
Жұмыспен қамтылу деңгейі: 60–65%
Жұмыссыздық деңгейі: орташа 4–7%
Сала бойынша құрылымы:
Қызмет көрсету саласы – 70–80%
Өнеркәсіп – 15–25%
Ауыл шаруашылығы – 2–5%
Солтүстік Америкада жоғары технологиялы мамандар үлесі
көп.Иммигранттар еңбек нарығында маңызды рөл атқарады.Еңбек
ресурстары дамыған және экономика құрылымы қызмет көрсету
секторына негізделген

9. Еңбек ресурстарын пайдалану

Солтүстік Америкада еңбек ресурстары экономика салалары бойынша
әртүрлі бағытта тиімді қолданылады және аймақ елдерінің мамандануына
байланысты ерекшеленеді.
АҚШ – жоғары технология, қаржы, ғылым және қызмет көрсету
салалары басым
Канада – табиғи ресурстарды игеру (мұнай, газ, орман, тау-кен
өнеркәсібі)
Мексика – өндіріс, машина жасау және арзан еңбек күші қолданылатын
салалар
Негізгі салалар:
Қызмет көрсету – ең ірі сектор (банктер, туризм, білім, медицина
Өнеркәсіп – автомобиль, электроника, химия өндірісі
Ауыл шаруашылығы – механикаландырылған, өнімділігі жоғары.
Ғылыми-техникалық прогресс еңбек тиімділігін арттырадыЕңбек
ресурстарын тиімді пайдалану Солтүстік Американың экономикалық
қуатын арттыратын негізгі фактор болып табылад

10. Көші-қон (миграция)

Солтүстік Америка әлемдегі ең ірі иммиграциялық орталықтардың
бірі болып табылады. Халық санының өсуі мен этникалық
құрамының өзгеруіне көші-қон үлкен әсер етеді.
Негізгі көші-қон бағыты:
Латын Америкасынан → АҚШ, Канада
Азия елдерінен → АҚШ, Канада
Жыл сайын АҚШ шамамен 1 млн-нан астам иммигрант
Қабылдайды
Себептері:Жоғары жалақы және өмір сапасы,жұмыс орындарының көп
болуы,білім алу мүмкіндіктері,саяси тұрақтылық.
Салдары:халық санының тез өсуі,көпұлтты қоғамның қалыптасуы,еңбек
нарығының кеңеюі.Көші-қон Солтүстік Америка халқының
демографиялық дамуының басты қозғаушы күші болып табылады

11. Халықтың таралып орналасуы

Халық біркелкі таралмаған. Тығыз қоныстанған аймақтарға АҚШтың шығыс жағалауы, Ұлы көлдер маңы және Калифорния жатады,
себебі бұл жерлерде экономика мен қалалар жақсы дамыған.Сирек
қоныстанған аймақтар – Канаданың солтүстігі, Аляска және
Мексиканың шөлді өңірлері, өйткені климат қатал және жағдай
қолайсыз.Халықтың орналасуына климат пен экономика әсер етеді

12. Еңбек бөлінісі

Солтүстік Америкада шаруашылық қызмет түрлері аймақтық
ерекшеліктерге қарай бөлінген.АҚШ экономикасында инновациялық
технологиялар, қаржы жүйесі және қызмет көрсету секторы жетекші
орын алады.Канадада негізгі бағыт – табиғи ресурстарды игеру және
экспортқа шығару.Мексикада өнеркәсіп өндірісі мен халықаралық
компанияларға жұмыс күші ұсыну кең таралған.Ішкі деңгейде
қалаларда өндіріс пен қызмет түрлері шоғырланса, ауылдық жерлерде
аграрлық шаруашылық басым.Еңбек құрылымы әр елдің
экономикалық даму бағытына сәйкес қалыптасқан.

13. Урбандалу мәселелері

Урбандалу деңгейі өте жоғары,
халықтың басым бөлігі ірі
қалаларда тұрады.Қалалардың өсуі
экономикаға оң әсер етсе де, көлік
кептелісі, экологиялық ластану
және тұрғын үй тапшылығы
сияқты мәселелер
туындатады.Урбандалу дамумен
қатар бірқатар әлеуметтік және
экологиялық қиындықтар әкеледі.

14. Қорытынды

Солтүстік Америка – әлемдегі ең дамыған және халық құрамы
күрделі аймақтардың бірі. Мұнда халықтың өсуі табиғи өсімнен гөрі
көші-қон арқылы көбірек жүзеге асады.Аймақтың басты ерекшелігі –
көпұлттылық, жоғары урбандалу деңгейі және экономикасының
жоғары дамуы. Халықтың орналасуы табиғи жағдайлар мен
экономикалық орталықтарға тығыз байланысты.Еңбек ресурстары
жоғары білікті болып келеді және экономикада қызмет көрсету
саласы жетекші орын алады. Сонымен қатар урбандалу процесі
қарқынды дамып, жаңа әлеуметтік және экологиялық мәселелер
туындатуда.Жалпы алғанда, Солтүстік Америка әлемдік экономика
мен демографиялық процестерде маңызды рөл атқаратын аймақ
болып саналады.