Оқу бағдарламаларын бейімдеу. ЕБҚЕ оқушыларға арналған жеке оқу бағдарламаларын құру және іске асыру ерекшеліктері

1.

2. Практикалық сабақтың тапсырмалары:

1. Бейімделген білім беру бағдарламасы.
2. ЕБҚЕ оқушыларға арналған жеке оқу бағдарламаларын
құру және іске асыру ерекшеліктері.
3. ЖОЖ құрастыру және іске асыру алгоритмі. ЖОЖ-ны
іске асыру және бағалау.
4. Жеке оқу бағдарламаларын құрудың инновациялық
тәсілдері.

3.

Қазіргі
уақытта
Қазақстанда
оқушылардың
психофизикалық дамуының бұзылуынан туындаған ерекше
білім беру қажеттіліктері тек арнайы мектептерде толық
көлемде қанағаттандырылады. Оларда психологиялықмедициналық-педагогикалық
консультациялардың
қорытындысы мен ұсынымдары бар білім алушылардың
жалпы санының 14,2% - ы оқиды. Осы санаттағы қалған
оқушылар,
сондай-ақ
оқудағы
қиындықтары
басқа
себептермен туындаған оқушылар елдің жалпы білім беретін
мектептерінде оқиды.

4.

Инклюзивті практиканы іске асыратын мұғалім қызметінің
мақсаты оқитын әрбір баланың әлеуетін дамыту үшін инклюзивті
сыныпта оңтайлы жағдайлар жасау.
Міндеттері:
1. Сыныптағы балалар санатын анықтау.
2. Сыныптағы нақты балалардың қажеттіліктеріне байланысты қол
жетімді ортаны ұйымдастыру.
3. Эмоционалды жайлылық атмосферасын құру.
4. Оқу жұмысын ұйымдастырудың заманауи технологияларын,
әдістерін, тәсілдерін, нысандарын игеру.
5. Қолда бар бағдарламаларды бейімдеу немесе жаңа қажетті оқу
бағдарламаларын әзірлеу.
6. Ата-аналармен өзара әрекеттесуді ұйымдастыру.

5. Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27 шілдедегі № 319 Заңы.

8-бап. Білім беру саласындағы мемлекеттік кепілдіктер
• 1-1. Мемлекет ерекше білім беруді қажет ететін адамдарға (балаларға)
олардың жеке даму ерекшеліктерін ескере отырып, білім беру жүйесі
ұсынған шекте білім алу нысанын таңдау құқығын беруді қоса алғанда,
олардың өзін-өзі жетілдіруіне, білім берудің барлық деңгейлерінде өмір
бойы оқуын жалғастыруына, өздерінің қабілеттерін еркін дамытуына
жағдайлар жасайды.
• 6. Мемлекет инклюзивті білім берудің мақсаттарын іске асыра отырып,
даму мүмкіндіктері шектеулі азаматтарға білім алу, дамудың бұзылуын
түзету және білім берудің барлық деңгейлерінде әлеуметтік бейімделу
үшін арнайы жағдайларды қамтамасыз етеді.

6.

Қазақстан Республикасының 2007 жылғы 27
шілдедегі № 319 Заңы.
4-тарау. БІЛІМ БЕРУ МАЗМҰНЫ
14-бап. Білім беру бағдарламалары. Мүмкіндігі шектеулі балалар үшін арнайы оқу бағдарламалары
әзірленуде. Ерекше білім беру қажеттіліктері бар адамдарды (балаларды) оқытуға арналған білім беру
ұйымдары білім беру бағдарламаларын білім алушылар мен тәрбиеленушілердің жеке даму
ерекшеліктеріне және әлеуетті мүмкіндіктеріне сәйкес бейімдейді.
19-бап. Арнайы оқу бағдарламалары. Арнайы оқу бағдарламалары мектепке дейінгі тәрбие мен
оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта білім берудің, техникалық кәсіптік білім берудің жалпы
білім беретін оқу бағдарламалары негізінде әзірленеді, мүмкіндіктері шектеулі балаларды оқытуға
және дамытуға бағытталған, психологиялық-медициналық-педагогикалық консультациялардың
ұсынымдарын ескере отырып айқындалатын білім алушылар мен тәрбиеленушілердің
психофизикалық ерекшеліктері мен танымдық мүмкіндіктерін ескереді.
5-тарау.Білім беру қызметін ұйымдастыру. Орта білім алу үшін мүмкіндігі шектеулі балалар білім беру
ұйымдарына алты – он жастан бастап қабылдана алады. Мүмкіндігі шектеулі балаларды оқыту
ерекше білім беру қажеттіліктерін бағалау есебінен жүзеге асырылады. Бұл ретте білім беру
бағдарламаларына сәйкес бастауыш және негізгі орта білім алу ұзақтығы кемінде он жыл болуға тиіс.

7.

*
Инклюзивті
практиканы
іске
асыру
саласындағы педагогикалық ұжымның тиімді
жұмысының көрсеткіштерінің бірі мүмкіндігі
шектеулі бала үшін оқыту мен тәрбиелеудің арнайы
жағдайларын жасауға икемді, дараланған тәсіл
болып табылады.
* Бұл тәсіл білім беру ұйымы шеңберінде
баланың жеке білім беру бағытын әзірлеуде,
бейімделген білім беру бағдарламасын әзірлеуде,
инклюзивті білім беру ортасын құруда, ерекше білім
қажеттіліктері
бар
балалардың
әртүрлі
санаттарының қажеттіліктеріне сәйкес келетін
арнайы білім беру жағдайларында көрінеді.

8.

Инклюзивті білім беру процесін
бағдарламалық-әдістемелік қамтамасыз ету:
• түзету жұмысының бағдарламасы;
• бейімделген негізгі жалпы білім
беру бағдарламасы;
• бейімделген
білім
беру
бағдарламасы.

9.

БЕЙІМДЕЛГЕН ЖАЛПЫ БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫ -оқушының жеке
мүмкіндіктерін ескере отырып, мемлекеттік жалпыға міндетті білім
беру стандарты негізінде құрылған оқу бағдарламасы.
Бейімделген жалпы білім беру бағдарламасы – бір тоқсанға жоспарланады.
Қиындық туғызатын пәндер бойынша ғана оқу бағдарламалары бейімделеді,
қалған пәндер тиісті үлгідегі жалпы білім беру бағдарламасы негізінде
оқытылады.
• Бастауыш сынып оқушылары үшін оқу бағдарламасын сынып жетекшісі мен
арнайы педагог бірлесе отырып бейімдейді.
• Жоғарғы сыныптың пән мұғалімдері бастауыш сыныптың мұғалімдері берген
мәліметтерді негізге ала отырып, оқу бағдарламаларын өздері бейімдейді.
• Қажет болған жағдайда педагог-психолог пен педагог-логопед мұғалімдерге
тұрақты түрде кеңес береді.

10.

Бейімделген білім беру бағдарламасы — бұл ЕБҚЕ бар белгілі
бір баланы оқытуға бейімделген білім беру бағдарламасы. Білім
беру ұйымы дербес айқындаған кезеңге арналған негізгі білім беру
бағдарламасы мен белгілі бір білім беру деңгейінің, жеке-дара білім
беру қажеттіліктері мен психофизикалық ерекшеліктерінің негізінде
әзірленеді.
Бейімделген білім беру бағдарламасы – мүмкіндігі шектеулі
адамдарды (есту, көру, көру қабілеті, тірек-қимыл аппараты, сөйлеу,
интеллект, аутизм спектрі бұзылыстары бар) тұлғаларды оқытуға
бейімделген білім беру бағдарламасы. Мүгедек балалардың
психофизикалық даму ерекшеліктерін, жеке мүмкіндіктерін ескере
отырып және қажет болған жағдайда осы тұлғалардың дамуындағы
ауытқуларды түзетуді және әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ету.

11.

* Бейімделген бағдарлама - оқушының жеке мүмкіндіктерін
ескере отырып, Мемлекеттік жалпыға міндетті білім беру
стандартының үлгілік оқу бағдарламасы негізінде жасалған оқу
бағдарламасы.
* Бейімделген білім беру бағдарламасы - психофизикалық даму
ерекшеліктерін, жеке мүмкіндіктерін ескере отырып, ЕБҚ бар
адамдарды оқытуға бейімделген және қажет болған жағдайда
аталған адамдардың даму бұзылыстарын түзетуді және
әлеуметтік бейімделуін қамтамасыз ететін білім беру
бағдарламасы.

12.

Стандартты бағдарламадағы өзгерістер
• Материал көлемін азайту;
• Оқыту әдістерін өзгерту;
• Тапсырмаларды орындау уақытын
ұзарту;
• Инклюзивті бағалау әдістері.

13.

• Сынып-сабақ жүйесінің оқу процесін ұйымдастырудың
қолданыстағы міндетті нысаны жағдайында оқытудың
инклюзивті нысаны дамудың бұзылуының жеңіл түрі –
Арнайы білім беру стандартының I деңгейі бар (нашар
көретін, нашар еститін; сөйлеу және интеллектуалдық
салаларға әсер етпейтін тірек - қимыл аппаратының
органикалық зақымдануы; созылмалы аурулары бар
балалар; басқалары) сақталған интеллектісі бар балалар
үшін ғана нәтижелі болады.
• Балалардың осы санаты үшін бейімделген білім беру
бағдарламасы әзірленуде.

14.

•БЕЙІМДЕЛГЕН БІЛІМ БЕРУ БАҒДАРЛАМАСЫнегізгі жалпы білім беру бағдарламасы
негізінде және ЕБҚЕ бар адамдардың ерекше
білім беру қажеттіліктеріне сәйкес білім беру
деңгейлері бойынша жалпы білім берудің
мемлекеттік білім беру стандарттарын ескере
отырып, білім беру ұйымымен дербес
әзірленеді.

15.

• Бейімделген білім беру бағдарламасын құрудың маңызды
құрамдас бөлігі ЕБҚЕ бар балаларды құрдастар тобына, мектеп
қауымдастығына бейімдеу үшін жағдай жасау; балалар
қызметінің интерактивті нысандарын пайдалана отырып,
сабақтарды, сабақтан тыс және сыныптан тыс іс-шараларды
ұйымдастыру; әрбір баланың шығармашылық әлеуетін ашуға,
оның өзін-өзі көрсету қажеттіліктерін іске асыруға бағытталған
қосымша білім беру бағдарламаларын ұйымдастыру болып
табылады; сыныптың, мектептің өміріне қатысу, сондай-ақ
балалардың оқу жетістіктерін, оқу және сабақтан тыс
жұмыстардың өнімдерін бағалаудың барабар тәсілдерін
пайдалану.

16.

Оқу бағдарламаларын бейімдеу кезінде ЕБҚЕ балаларының
ерекше білім беру қажеттіліктерін есепке алу
• Түзету-дамыту процесінің үздіксіздігі
• Арнайы бөлімдерді оқыту мазмұнына кіріспе.
• Арнайы әдістерді,әдістерді және оқыту құралдарын пайдалану.
• Білім беру мазмұнының көрнекі-пәрменді сипаты.
• Қалыптасқан білім мен дағдыларды шындықпен өзара әрекеттесудің жаңа
жағдайларына көшіруге үйрету.
• Ауызша және вербалды емес қарым-қатынас мүмкіндіктерін дамытуға
көмектесу.
• Сөйлеудің айтылу жағын түзету.
• Білім беру ортасын арнайы кеңістіктік және уақытша ұйымдастыру.

17.

ЕБҚЕ бар балаларға арналған оқу бағдарламаларын
бейімдеу қадамдары:
• Қиындықтарды анықтау.
• Білім беру қызметін ұйымдастырудың ерекшеліктерін
анықтау.
• Балалардың оқу бағдарламасын игеруіне жағдай жасау.
• Әлеуметтік бейімдеу жөніндегі іс-шаралар жүйесін іске
асыру.
• Ата-аналарға консультативтік және әдістемелік көмек
көрсету.

18.

Бейімделген білім берудің мақсаттары: ЕБҚЕ
балаларына арналған мектептегі бағдарламалар
• Бейімделген білім берудің мақсаты: ЕБҚЕ балаларына
арналған мектептегі бағдарламалар
• баланың даму ерекшеліктері мен білім беру
қажеттіліктеріне
сүйене
отырып,
оның
нақты
мүмкіндіктеріне сәйкес білім беру процесін құру.

19.

Бейімделген білім берудің міндеттері: ЕБҚЕ балаларына
арналған мектептегі бағдарламалар
• Білім алушылардың тегін білім алу құқықтарын іске
асыруды қамтамасыз ету.
• Диагностикалық мониторинг.
• Сапалы түзету-дамыту жұмыстарын ұйымдастыру.
• Денсаулықты сақтау және нығайту.
• Қолайлы психологиялық-педагогикалық климат құру.
• ЕБҚЕ бар балаларды тәрбиелеп отырған отбасыларды
әлеуметтік-психологиялық сүйемелдеу.

20.

Бейімделген білім беру бағдарламасын әзірлеу және іске
асыру үшін қажетті жағдайлар:
• Мамандардың топтық жұмысы.
• Ата-аналардың қатысуы
• Психологиялық-медициналық-педагогикалық
комиссияның ұсыныстары.
• Кедергісіз, дамытушы пәндік орта құру.
• Жеке оқу жоспары.

21.

Бейімделген білім беру бағдарламасының
негізгі бағыттары:
• Оқушының жалпы мәдениетін қалыптастыру.
• Оқу қызметін меңгеру.
• Түзету жұмыстары.
• Қызметтегі әр түрлі жетістіктерді қамтамасыз ету.
• Қоғамдастыққа, құрдастар тобына, мектепке бейімделу.

22.

Бейімделген білім беру бағдарламасын
құру алгоритмі:
• Алдын ала кезең. Баланың білім беру қажеттіліктерін және ата-аналардың
сұранысын, МЖМБС талаптарын және негізгі жалпы білім беру
бағдарламаларын бағалау.
• Диагностикалық кезең. Кешенді психологиялық - педагогикалық зерттеу
нәтижелерін зерделеу және ЕБҚЕ білім алушыға қажетті арнайы білім беру
жағдайларын сипаттау.
• БББ әзірлеу. Бағдарламаның құрылымдық құрамдас бөліктерін жобалау:
титулдық бет,түсіндірме жазба,бағдарламаның мазмұны, АОП іске асыру
нәтижелеріне қойылатын негізгі талаптар, Бақылау - өлшеу материалдары
жүйесі.
• БББ іске асыру. АОП іске асырудың тиімділігін қадағалау және түзетулер енгізу.
• Талдау және түзету. Баланың жұмыс тиімділігін, даму динамикасын және оқу
жетістіктерін талдау, ББ-түзетулер енгізу.

23.

Бейімделген білім беру бағдарламасының
құрылымы:
• Түсіндірме жазба.
• Бағдарлама жұмысын іске асыру шарттары.
• Жеке оқу жоспары.
• Бағдарлама мазмұны.
• ББ іске асыру нәтижелеріне қойылатын негізгі
талаптар.
• Мамандардың қорытындысы мен ұсыныстары.

24.

• Жеке
білім беру бағдарламасы (ЖББ) –
мәлімделген мақсаттарды іске асыруға бағытталған
білім беру ұйымы қызметінің мазмұны туралы
түсінік беретін құжат.
• ЖББ-ның негізгі мақсаты – ерекше білім беру
қажеттіліктері бар баланың даму ерекшеліктеріне
сүйене отырып, оның нақты мүмкіндіктеріне
сәйкес білім беру процесін құру.

25.

Ерекше білім беру қажеттіліктері бар балаларға арналған
жеке білім беру бағдарламаларын құрастыру ерекшеліктері
• Психофизикалық дамуында бұзылысы бар баланың оқу процесі мен
оның нақты мүмкіндіктері арасындағы сәйкессіздікті жеңу.
• Білім беру ұйымдарының түлектерінің білім беру және әлеуметтік
қажеттіліктерін қамтамасыз ету.
• Арнайы білім беру қажеттіліктері бар балаға қоғамда бейімделуге және
әлеуметтенуге мүмкіндік беретін психофизикалық даму деңгейіне жетуге
көмектесу.
• Жекелендірілген қолдаудың әртүрлі бағыттарын анықтау.
• Барлық мамандар арасында өзара байланысты орнату,міндеттерді бөлу.
• Психологиялық-педагогикалық көмекті бақылау, бағалау және қайта
бағалау.

26.

Жеке білім беру бағдарламасының
құрылымы:
• титулдық бет;
• түсіндірме жазба;
• жеке оқу жоспары;
• бағдарламаның мазмұны, ол үш негізгі бөлімді
қамтиды: білім беру, түзету және тәрбиелік;
• мониторинг.