Nano ta'lim, tarqatma

1.

1 -namunaviy matn
Nano ta’lim — bu qisqa, aniq va maqsadli o‘quv bo‘laklari orqali bilim berish usuli. Odatda 1 –3 daqiqalik
video, infografika yoki mini-matn shaklida taqdim etiladi. Tadqiqotlar qisqa muddatda berilgan aniq
ma’lumot yaxshiroq esda qolishini ko‘rsatadi. Masalan, 2 daqiqalik tushuntirish, 1 0 daqiqalik ma’ruzaga
qaraganda tezroq o‘zlashtiriladi.
Nano ta’limda skimming va scanning usullari muhim. Skimming — matnni tez o‘qib, umumiy mazmunni
anglash, scanning esa aniq fakt yoki so‘zni topish texnikasidir. Masalan, matndan “2 01 9 -yilda” degan
so‘zni izlash scanning misolidir.
Shuningdek, zamonaviy axborot oqimida fact checking — haqiqatni tekshirish texnikasi — katta
ahamiyatga ega. Masalan, “Nano ta’lim 1 9 80-yilda paydo bo‘lgan” degan jumla to‘g‘riligini tekshirish
lozim. Aslida, bu yondashuv 2 000-yillarda ommalashgan.
Matn bilan ishlashda eksplitsit (to‘g‘ridan-to‘g‘ri aytilgan) va implitsit (yashirin) ma’nolarni farqlash ham
zarur. Masalan, “Nano ta’lim ixcham ma’lumot yetkazadi” — eksplitsit, “O‘quvchilar vaqtni tejashni
xohlaydi” — implitsit ma’nodir.
Xulosa: Nano ta’lim — samarali, tezkor va o‘quvchiga mos yondashuv bo‘lib, yuqoridagi metodlar bilan
birga yanada foydali natija beradi.

2.

1 . Fact Checking
2. Skimming
“Nano ta’lim 1 980-yilda paydo bo‘lgan” ma’lumotini
tekshirib, to‘g‘ri yoki noto‘g‘ri ekanini aniqlang.
Matnni 3 0 soniyada tez o‘qing va asosiy mazmunini 3
jumlada yozing.
2. Skimming
1 . Fact Checking
3. Scanning
Matndan “2000-yillarda” iborasi qatnashgan jumlani toping.
3. Scanning
4. Eksplitsit / Implitsit
1.Matndan bitta eksplitsit jumlani yozing.
2.Matndan bitta implitsit jumlani yozing.
4. Eksplitsit / Implitsit

3.

Javoblar
• 1 . Fact checking
Javob: Noto‘g‘ri
• Izoh: Matnda bu yondashuv keng
miqyosda faqat 2 000-yillarda
ommalashgani aytilgan. 1 9 80-yilda bu
atama va yondashuv hali keng
tarqalmagan.
• 3 . Scanning
Javob:
• “Aslida, bu yondashuv 2 000-yillarda
ommalashgan.”
Izoh: Scanning usuli matndan aniq so‘z
yoki faktni topishga qaratilgan. Bu yerda
“2 000-yillarda” so‘zi qatnashgan jumla
matnda bir marta uchraydi.
• 2 . Skimming
Namunaviy javob:
• Nano ta’lim — qisqa va aniq o‘quv
bo‘laklari orqali bilim berish usuli. Bu
jarayonda skimming, scanning, fact
checking va ma’no tahlili metodlari muhim
o‘rin tutadi. Yondashuv samarali, tezkor va
o‘quvchining ehtiyojiga mosdir.
• 4. Eksplitsit / Implitsit
Javob:
• Eksplitsit: “Nano ta’lim ixcham
ma’lumot yetkazadi.”
• Implitsit: “O‘quvchilar vaqtni tejashni
xohlaydi.”

4.

2 -namunaviy matn
Yaponiya dunyoda eng ko‘p hikikomori (hikki) yashaydigan mamlakatdir. Hikkilar — jamiyatdan ixtiyoriy
uzilgan, ijtimoiy aloqalardan uzoq, o‘qish va ishni tashlagan shaxslar. Sog‘liqni saqlash vazirligi
ma’lumotiga ko‘ra, Yaponiyada ularning soni 1 millionga yaqin, o‘rtacha yoshi esa 3 0 atrofida.
Ular ko‘pincha xonalarida qolib, kompyuter, telefon, anime, komiks yoki ijod bilan shug‘ullanadi. Sabablari
turlicha: shaxsiy fe’l-atvor, ijtimoiy fobiya, tushkunlik, zo‘ravonlik yoki shunchaki bu turmush tarzini
tanlash. Ayrimlari “Hech narsaga javobgarmasman, davlat va qarindoshlarim menga g‘amxo‘rlik qiladi”
degan qarash bilan yashaydi.
Hodisani yapon psixoterapevti Tamaki Saito o‘rgangan va 1 9 9 8-yilda “Hikikomori: abadiy o‘smirlar”
kitobini yozgan. 2 000-yillarda ayrim hikkilarning jinoyatlari ommaviy axborot vositalarida tarqalib,
muammo davlat darajasida ko‘tarilgan. Tadqiqotchilar bu hodisani yapon oilalarining farzandlarni
moddiy ta’minlashga tayyorligi va yoshlarning ota-onaga qattiq bog‘liqligi bilan izohlaydi. Daromadi past
oilalarda hikikomorilar kam uchraydi.

5.

1. Fact Checking
2. Skimming
“Yaponiyada hikikomorilar soni 500 ming” — to‘g‘rimi yoki noto‘g‘rimi?
Matnni 30 soniyada o‘qing va 3 jumlada mazmunini yozing.
2. Skimming
1 . Fact Checking
3 . Scanning
Matndan “Tamaki Saito” ismi qatnashgan jumlani toping.
3. Scanning
4. Eksplitsit / Implitsit
1.Matndan bitta eksplitsit jumlani yozing.
2.Matndan bitta implitsit jumlani yozing.
4. Eksplitsit / Implitsit

6.

Javoblar
• 1 . Fact Checking
Javob: Noto‘g‘ri
Izoh: Matnda 1 millionga yaqin ekani
aytilgan.
• 3 . Scanning
Javob:
• “Hodisani yapon psixoterapevti Tamaki
Saito o‘rgangan va 1 9 9 8-yilda
‘Hikikomori: abadiy o‘smirlar’ kitobini
yozgan.”
• 2 . Skimming
Namunaviy javob:
• Hikikomori — Yaponiyada keng tarqalgan
ijtimoiy izolyatsiya holati. Sabablari turli,
ba’zan bu turmush tarzi ongli tanlanadi.
Muammo psixologlar tomonidan
o‘rganilgan va davlat darajasida
ko‘tarilgan.
• 4. Eksplitsit / Implitsit
Javob:
• Eksplitsit: “Hikkilar — jamiyatdan
ixtiyoriy uzilgan, o‘qish va ishni
tashlagan shaxslar.”
• Implitsit: “Daromadi past oilalarda
hikikomorilar kam uchraydi.” (Moddiy
imkoniyat holatga ta’sir qiladi.)