Kirish. Investitsiya va daromadlilik tushunchasi

1.

Kirish
Ushbu prezentatsiya “Moliyaviy investitsiyaning daromadliligi, olingan
daromadlarning to‘liq aks ettirilishi va soliqqa tortishni tekshirish” mavzusiga
bag‘ishlangan. Mavzu investitsiyalarning iqtisodiy samaradorligini baholash,
ularning foydasini aniqlash va bu foydaning soliqqa tortilishi jarayonlarini
o‘rganishni o‘z ichiga oladi. Prezentatsiyada moliyaviy investitsiyalar turlari,
daromadlilikni o‘lchash usullari, soliq nazorati va audit tartiblari haqida so‘z
yuritiladi.

2.

Investitsiya va daromadlilik
tushunchasi
Moliyaviy investitsiya — bu aksiyalar, obligatsiyalar yoki boshqa moliyaviy
instrumentlarga qo‘yilgan mablag‘ bo‘lib, u kelajakda daromad olish maqsadida
amalga oshiriladi. Investitsiyaning daromadliligi esa kiritilgan mablag‘lar hisobiga
qancha foyda olinganini bildiradi. Bu daromadlilik odatda foiz yoki nisbat
ko‘rinishida ifodalanadi.

3.

Daromadlilik o‘lchovlari
Moliyaviy investitsiyalar daromadliligi quyidagi asosiy ko‘rsatkichlar orqali
baholanadi:
• ROI (Return on Investment)
• NPV (Net Present Value)
• IRR (Internal Rate of Return)
• Profitability Index (PI)

4.

Soliqlarni inobatga olgan holda
investitsiya tahlili
Investitsiya rentabelligini hisoblashda soliqlarni inobatga olish muhimdir. Soliqqa
tortiladigan foyda investitsiyaning sof foydasini kamaytiradi, bu esa rentabellik
ko‘rsatkichlariga ta’sir qiladi. Shu sababli investitsiya qarorlarida NPV va IRR kabi
ko‘rsatkichlar soliqdan keyingi qiymatlar asosida hisoblanishi kerak.

5.

Brutto va net daromad
Brutto daromad bu – investitsiyadan olingan umumiy tushumdir. Net daromad esa
barcha xarajatlar va soliqlar chiqarib tashlanganidan keyin qoladigan sof foydani
anglatadi. Real rentabellikni baholashda aynan net daromad asos bo‘lib xizmat
qiladi.

6.

Soliqqa tortish turlari investitsiyada
Moliyaviy investitsiyalardan olinadigan daromadlar turli shakllarda soliqqa tortiladi:
• Foiz daromadlari
• Dividend daromadlari
• Kapital foyda
Ba’zi sarmoya turlari soliq imtiyozlariga ega bo‘lishi mumkin.

7.

Muddat va soliqqa tortish
Qisqa muddatli va uzoq muddatli investitsiyalar uchun soliq stavkalari farq qiladi.
Qisqa muddatli sarmoyalar odatda yuqoriroq soliq stavkasi bilan soliqqa tortiladi,
uzoq muddatlilar esa pastroq stavkalarga ega bo‘ladi.

8.

Soliq effekti va investitsiya qarorlari
Soliq yuki investitsiya qarorlariga sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. Yuqori soliq stavkalari
loyihalarni foydasiz qilishi mumkin. Shu sababli investorlar soliq ta’sirini
minimallashtirishga harakat qilishadi.

9.

Soliqlarni kamaytirish strategiyalari
Investorlar quyidagi yo‘llar bilan soliqlarni kamaytirishga harakat qilishadi:
• Soliq imtiyozlari mavjud bo‘lgan aktivlarga sarmoya kiritish
• Daromadni vaqt bo‘yicha kechiktirish
• Zararlarni kelgusi foyda bilan kompensatsiya qilish
• Dividend o‘rniga qayta investitsiya qilish

10.

Case misol: soddalashtirilgan loyiha
Misol: Investor 100 mln so‘m sarmoya kiritadi, har yili 30 mln so‘m daromad oladi.
Soliq stavkasi 15% → Soliq = 4.5 mln
Net daromad = 25.5 mln
Soliq tufayli real foyda kamayadi, bu esa investitsiya samaradorligiga ta’sir qiladi.

11.

Olingan daromadlarning aks
ettirilishi
Barcha investitsiyaviy daromadlar moliyaviy hisobotlarda to‘liq aks ettirilishi kerak.
Bu shaffoflikni ta’minlaydi va soliqqa tortishda muhim ahamiyatga ega.

12.

Soliq nazorati va audit
Soliq organlari investitsiyalardan olingan daromadlarni audit orqali tekshiradi.
Maqsad — yashirin daromadlarni aniqlash va qonunchilikka rioya etilishini
ta’minlash.

13.

Mintaqaviy farqlar
Turli davlatlarda investitsiyaviy daromadlar turlicha soliqqa tortiladi. Ayrim
mamlakatlarda soliq yuqori, boshqalarida esa past yoki umuman mavjud emas.

14.

Muammolar va takliflar
Muammolar: soliq yukining og‘irligi, murakkab qonunchilik, soliq qochirish.
Takliflar:
• Soliq stavkalarining adolatli belgilanishi
• Imtiyozlar orqali rag‘batlantirish
• Hisobot tizimini soddalashtirish

15.

Xulosa va savollar
Xulosa: investitsiya daromadliligi soliq siyosati va hisob-kitoblarning aniqligiga
bevosita bog‘liq. Rentabellikni to‘g‘ri baholash uchun soliqlarni hisobga olish zarur.