İnformasiya Sistemlərində Aparatlar: Əsaslar və Gələcək

1.

İnformasiya
Sistemlərində
Aparatlar: Əsaslar və
Gələcək

2.

Aparat Nədir? Qurucu Blokları
Müəyyənləşdirmək
Fiziki Komponentlər
Sistem Performansı
İnformasiya sistemini təşkil edən
Aparatın keyfiyyəti sistemin
bütün toxunula bilən hissələrdir.
ümumi sürətini və səmərəliliyini
müəyyən edir.
Əsas Elementlər
Prosessorlar, yaddaş, saxlama cihazları və daxiletmə/çıxış qurğuları
daxildir.

3.

Mərkəzi Prosessor Bölməsi (CPU): Sistemin Beyni
CPU, kompüterin bütün əməliyyatlarını və hesablamalarını idarə
edən mərkəzi beyinidir. Onun sürəti və performansı, sistemin
tətbiqləri nə qədər sürətlə işlətdiyini birbaşa təsir edir.
Hesablama Gücü: Mürəkkəb riyazi əməliyyatları və məntiqi
qərarları icra edir.
Sürət: Gigaherts (GHz) ilə ölçülür və bir saniyədə icra edilən
əməliyyatların sayını göstərir.
Çoxnüvəli Arxitektura: Müasir CPU-lar, eyni anda bir çox tapşırığı
yerinə yetirən çoxlu nüvələrə malikdir.

4.

Yaddaş (RAM və ROM):
Məlumatlara Girişi
Sürətləndirmək
RAM (Təsadüfi Giriş Yaddaşı)
Müvəqqəti məlumat saxlamaq üçün istifadə olunur. Kompüter
işlədikcə proqramlar və aktiv məlumatlar burada saxlanılır, bu da
sürətli çıxışı təmin edir.
ROM (Yalnız Oxunan Yaddaş)
Kompüterin əsas işə salma təlimatlarını (BIOS/UEFI) daimi olaraq
saxlayır. Enerji kəsilsə belə məlumatlar qorunur.

5.

Saxlama Cihazları: Rəqəmsal Dünyamızı Saxlamaq (HDD, SSD)
HDD (Sərt Disk Sürücüləri)
Mexaniki: Məlumatları maqnit disklər üzərində saxlayır.
Böyük Həcm: Böyük həcmli məlumatlar üçün sərfəli həllər təklif edir.
Daha Yavaş: SSD-lərə nisbətən daha yavaş sürətlə işləyir.
SSD (Qatı Hal Sürücüləri)
Elektronik: Məlumatları flash yaddaşda saxlayır, hərəkətli hissələri yoxdur.
Sürətli: Yüksək oxuma/yazma sürətləri ilə sistemin performansını xeyli artırır.
Dayanıqlı: Mexaniki qüsurlara qarşı daha davamlıdır.

6.

Daxiletmə Cihazları: İstifadəçi və Maşın Arasında Körpü
Klaviatura
Siçan
Mətni və əmrləri daxil etmək üçün əsas interfeys.
Ekrandakı kursoru idarə etmək üçün istifadə olunur.
Sensorlar
Mikrofon
Fiziki dünyadan (istilik, təzyiq, hərəkət) məlumatları toplayır.
Audio məlumatları (səs, danışıq) rəqəmsal formata çevirir.

7.

Çıxış Cihazları: Geri Əlaqə
Qurmaq
Çıxış cihazları, informasiya sisteminin emal etdiyi məlumatları istifadəçiyə
görünən, eşidilən və ya hiss olunan şəkildə çatdırır.
Monitorlar
Çap Cihazları
Rəqəmsal məlumatları vizual
Rəqəmsal sənədləri kağız
olaraq göstərir. Yüksək qətnamə
üzərində fiziki nüsxələrə çevirir
və rəng dəqiqliyi ilə istifadəçi
(printerlər, plotterlər).
təcrübəsini artırır.
Dinamiklər
Səs və audio siqnalları
istifadəçiyə çatdırır. Multimedia
və xəbərdarlıqlar üçün
əhəmiyyətlidir.

8.

Şəbəkə Aparatları: Rəqəmsal Ekosistemi Birləşdirmək
Server
Məlumat xidmətləri göstərir
Switch
Lokal trafiki paylayır
Router
Məlumat yönləndirir
Şəbəkə aparatları, kompüterlərin və digər cihazların bir-biri ilə məlumat mübadiləsi aparmasını təmin edir. Bu, lokal şəbəkələrdən qlobal internetə qədər bütün
kommunikasiyanın əsasını təşkil edir.
Routerlər: Şəbəkələr arasında məlumat paketlərini yönləndirir.
Switchlər: Lokal şəbəkədəki cihazları bir-birinə bağlayır.

9.

İxtisaslaşdırılmış Aparatlar: Əsaslardan Kənar
GPU-lar (Qrafik
Prosessor Bölmələri)
IoT Cihazları
Serverlər
İnternetə qoşulan və məlumat toplayıb
Şəbəkədə məlumat və xidmətlər təqdim
Qrafik emal və mürəkkəb paralel
mübadilə edən fiziki obyektlərdir. Ağıllı
edən güclü kompüterlərdir. Veb saytlar,
hesablamalar üçün
evlər, sənaye avtomatlaşdırılması və
verilənlər bazaları və bulud
optimallaşdırılmışdır. Oyun, süni
tibb sahəsində istifadə olunur.
xidmətlərinin əsasını təşkil edir.
intellekt və elmi tədqiqatlarda
əvəzolunmazdır.

10.

Aparatların Gələcəyi: Trendlər və Yeniliklər
Texnologiyanın sürətli inkişafı aparat sahəsində davamlı yeniliklər və transformasiyalar vəd edir.
01
02
03
Kvant Hesablama
Süni İntellekt Çipləri
Daha Kiçik və Daha Güclü
Mürəkkəb problemləri həll etmək üçün
AI və maşın öyrənmə əməliyyatlarını
Nanotexnologiya sayəsində daha kiçik
yeni hesablama modelləri təklif edir.
sürətləndirən xüsusi prosessorlar.
ölçülərdə daha yüksək performans.
04
05
Enerji Səmərəliliyi
Daha Təhlükəsiz Aparatlar
Daha az enerji sərf edən və daha uzun ömürlü cihazlar.
Daxili təhlükəsizlik xüsusiyyətlərinə malik cihazlar.