лекция 5

1. Құрысу клиникасы. Қояншық (эпилепсия)

2. Құрысу туралы түсінік

Құрысу – бұлшықеттердің еріксіз, кенеттен және көбіне
қайталамалы жиырылуы.
Құрысу әртүрлі ауруларда кездесуі мүмкін және әрқашан
эпилепсияның белгісі болып табылмайды.
Құрысудың негізгі себептері:
эпилепсия;
бас-ми жарақаты;
ми ісіктері;
инсульт;
нейроинфекциялар;
дене температурасының жоғарылауы;
қандағы глюкоза деңгейінің төмендеуі;
электролиттік бұзылыстар;
улану;
алкогольді немесе кейбір препараттарды күрт тоқтату.

3.

Құрысу ұстамасының клиникасы
Құрысу ұстамасының клиникалық көрінісі оның түріне
байланысты.
Жалпыланған тонико-клоникалық ұстама кезінде:
Бірінші кезең – тоникалық кезең
Науқас есін жоғалтады, құлап қалуы мүмкін. Бұлшықеттері
қатты жиырылады, денесі керіледі. Тыныс алуы уақытша
бұзылуы мүмкін.
Екінші кезең – клоникалық кезең
Бұлшықеттердің ырғақты тартылуы пайда болады. Қолаяқтарында қайталамалы құрысулар байқалады.
Үшінші кезең – ұстамадан кейінгі кезең
Құрысу тоқтағаннан кейін науқас:
әлсіз;
ұйқышыл;
бағдарсыз болуы мүмкін
Кейде ұстамадан кейін бас ауруы, бұлшықет ауыруы немесе
уақытша есте сақтау бұзылысы байқалады.

4. Эпилепсия

Эпилепсия (қояншық) – қайталамалы
эпилепсиялық ұстамдармен
сипатталатын созылмалы
неврологиялық ауру.
Эпилепсия кезінде мидағы
нейрондардың шамадан тыс және
синхронды электрлік белсенділігі
эпилепсиялық ұстамаға әкеледі.

5. Эпилепсияның себептері

Эпилепсияның себептері әртүрлі болуы мүмкін:
Генетикалық факторлар
Кейбір эпилепсия түрлерінде тұқым қуалайтын бейімділік маңызды
рөл атқарады.
Перинаталдық факторлар
Жүктілік немесе босану кезінде мидың зақымдануы кейін эпилепсияға
әкелуі мүмкін.
Бас-ми жарақаты
Бұрын болған ауыр бас-ми жарақаттары эпилепсияның себебі болуы
мүмкін.
Ми аурулары
ми ісіктері;
инсульт;
ми қан тамырларының аурулары;
нейроинфекциялар.
Кейбір науқастарда барлық қажетті тексерулер жүргізілгенімен, нақты
себеп анықталмауы мүмкін.

6. Эпилепсияның патогенезі

Эпилепсияның негізгі патогенетикалық механизмі – ми
нейрондарының патологиялық электрлік белсенділігінің
жоғарылауы және олардың синхронды қозуы.
Қалыпты жағдайда мида қозу мен тежелу процестері
тепе-теңдікте болады.
Эпилепсия кезінде осы тепе-теңдік бұзылып, белгілі бір
ми аймағында эпилепсиялық разряд пайда болады.
Бұл разряд:
бір аймақта ғана қалуы;
немесе мидың басқа аймақтарына таралуы мүмкін.
Соған байланысты ұстаманың клиникалық көрінісі де
әртүрлі болады.

7. Эпилепсиялық ұстамалардың негізгі түрлері

Фокальды ұстама
Эпилепсиялық белсенділік мидың белгілі бір аймағынан
басталады.
Науқаста:
дененің белгілі бір бөлігінің тартылуы;
сезімталдықтың өзгеруі;
ерекше иіс немесе дәм сезу;
көру өзгерістері;
психикалық немесе эмоционалдық өзгерістер байқалуы
мүмкін.
Жалпыланған ұстама
Эпилепсиялық белсенділік екі ми жартышарына кең
таралады.
Ең белгілі түрі – тонико-клоникалық ұстама.

8. Эпилепсиялық статус

Эпилепсиялық статус – ұстаманың
ұзаққа созылуы немесе ұстамалардың
бірінен кейін бірі қайталанып,
науқастың қалыпты жағдайына толық
оралмауы.
Бұл шұғыл медициналық жағдай,
сондықтан жедел медициналық көмек
қажет.

9. Құрысу немесе эпилепсиялық ұстама кезінде Мейірбикенің негізгі мақсаты

Құрысу немесе эпилепсиялық ұстама кезінде
Мейірбикенің негізгі мақсаты – науқастың қауіпсіздігін
қамтамасыз ету.
Ұстама кезінде:
науқасты жарақаттанудан қорғау;
басының астына жұмсақ зат қою;
айналасындағы қауіпті заттарды алыстату;
ұстаманың басталу және аяқталу уақытын белгілеу;
тыныс алуын бақылау қажет.
Науқастың аузына қасық, саусақ немесе басқа зат салуға
болмайды және құрысуды күшпен тоқтатуға болмайды.
Ұстама ұзаққа созылса немесе бірінен кейін бірі
қайталанса, шұғыл медициналық көмек шақырылады.

10.

6. Науқастың күнделікті қажеттіліктеріне көмектесу
Мейірбике науқастың:
тамақтануын;
жеке бас гигиенасын;
ұйқысын;
дәрі қабылдауын;
күн тәртібін бақылауға көмектеседі.
Сонымен қатар науқастың өзіне-өзі қызмет ету қабілетін
мүмкіндігінше сақтауға және дамытуға жағдай жасайды.
7. Медициналық құжаттарды жүргізу
Мейірбике:
науқастың жағдайын;
дәрігер тағайындауларын орындауды;
дәрі қабылдауын;
ерекше мінез-құлық өзгерістерін;
ұстамалар мен басқа да маңызды жағдайларды медициналық
құжаттарға тіркейді.