Черная и Неоновая Зеленая Фотоцентричная Расширение возможностей Презентация

1.

HIDROLOGIY
A
BATAQLIQLARIN
HIDROLOGIYASI
EKOLOJI ROLU
Ə H M Ə D O V ELŞAD
EM26A1
ƏSƏDOVA
GÜLNARƏ

2.

PLAN
• BATAQLIQLAR HAQQINDA ÜMUMI MƏLUMAT
• BATAQLIQLARIN YARANMASI VƏ ƏSAS NÖVLƏRI
• BATAQLIQLARIN HIDROLOGIYASI
• SU BALANSI VƏ HIDROLOJI REJIM
• BATAQLIQLARIN SU EHTIYATLARININ QORUNMASINDA
ROLU
• BATAQLIQLARIN EKOLOJI ƏHƏMIYYƏTI
• BIOMÜXTƏLIFLIYIN QORUNMASINDA BATAQLIQLARIN
ROLU
• BATAQLIQLARIN ÇIRKLƏNMƏSI VƏ QURUDULMASI
PROBLEMLƏRI
• BATAQLIQLARIN MÜHAFIZƏSI VƏ BƏRPASI
• NƏTICƏ VƏ ISTIFADƏ OLUNMUŞ MƏNBƏLƏR

3.

Bataqlıqlar haqqında ümumi
məlumat
Bataqlıqlar yer səthinin su ilə uzun müddət doymuş olduğu, torpağında həddindən artıq
nəmlik müşahidə edilən təbii ekosistemlərdir. Bu ərazilərdə suyun torpaqda toplanması və
zəif drenaj şəraiti xüsusi bitki örtüyünün və müxtəlif canlıların inkişafına imkan yaradır.
Bataqlıqlar təbiətdə mühüm hidroloji və ekoloji
funksiyalar yerinə yetirir. Onlar suyun dövranında
iştirak edir, daşqınların təsirini azalda bilir, bəzi
çirkləndirici maddələri saxlayır və atmosferdəki
karbonun bir hissəsini torpaqda toplayırlar.
Bataqlıqlar göllərin, çayların və yeraltı suların rejimi ilə
sıx əlaqədədir. Buna görə də onların vəziyyəti ətraf
ərazilərin su ehtiyatlarına və ekoloji tarazlığına təsir
göstərir.

4.

Bataqlıqların yaranması və əsas
növləri
Bataqlıqlar müxtəlif təbii şəraitlərdə yaranır. Əsas yaranma səbəblərinə
yeraltı suların səthə yaxın yerləşməsi, yağıntıların çoxluğu, çayların
daşması, relyefin alçaq olması və suyun torpaqdan zəif süzülməsi daxildir.
1. Alçaq bataqlıqlar. Əsasən yeraltı sular
və minerallarla zəngin səth suları
hesabına formalaşır. Belə ərazilərdə
bitkilərin inkişafı üçün əlverişli qida
maddələri mövcud ola bilər.
2. Yüksək bataqlıqlar. Əsasən atmosfer
yağıntıları ilə qidalanır. Onlar adətən
turşuluğu yüksək və qida maddələri
nisbətən az olan mühitə malikdir.
3. Keçid bataqlıqları. Alçaq və yüksək
bataqlıqlar arasında aralıq xüsusiyyətlər
daşıyır. Onların su və mineral maddələrlə
təmin olunmasında həm yağıntılar, həm
də yeraltı sular iştirak edə bilər.

5.

BATAQLIQLARIN
HIDROLOGIYASI
B ATA Q L I Q L A R I N H I D R O LO G I YA S I
SUYUN HƏRƏKƏTINI, SƏVIYYƏSINI VƏ
S U E H T I YAT L A R I N I N D Ə YIŞM Ə S I N I
ÖYRƏNIR.
B ATA Q L I Q L A R I N Ə S A S S U M Ə N B Ə L Ə R I
YAĞINTILAR, YERALTI SULAR V
Ə Ç AY
DAŞQINLARIDIR. SUYUN BIR HISS
ƏSI
BUXARLANIR, DIGƏR HISSƏSI ISƏ
TORPAĞA SÜZÜLÜR V
Ə YA Ə R A Z I D Ə N
AXIR.

6.

Su balansı və hidroloji rejim
BATAQLIĞIN SU BALANSI DAXIL OLAN V
Ə
XARIC OLAN SUYUN MIQDARI ARASINDAKI
ƏLAQƏDIR.
SU BALANSINA YAĞINTILAR, S
ƏTH VƏ
Y E R A LT I S U L A R , B U X A R L A N M A V Ə S U Y U N
SÜZÜLMƏSI TƏSIR GÖSTƏRIR.
YAĞIŞLI DÖVRL
ƏRDƏ SUYUN SƏVIYYƏSI
YÜKS ƏLIR, QURAQLIQ ZAMANI IS Ə AZALIR.
T Ə BII SU REJIMI BATAQLIĞIN EKOLOJI
S A B I T L I Y I Ü Ç Ü N VA C I B D I R .

7.

BATAQLIQLARIN
SU
EHTIYATLARININ
QORUNMASINDA
ROLU
Bataqlıqlar suyu öz
ə ra z i l ə r i n d ə s a x l a y a ra q
daşqınların t
əsirini azalda
bilər.
Onların torpaq və bitki örtüyü
suyun hərəkətini zəiflədir, bəzi
çirkləndirici maddələrin
tutulmasına köm
ək edir. Beləliklə,
bataqlıqlar su ehtiyatlarının
qorunmasında mühüm rol oynayır.

8.

Bataqlıqların ekoloji
əhəmiyyəti
BATAQLIQLARIN EKOLOJI ƏHƏMIYYƏTI
Bataqlıqlar bir çox bitki və heyvan növü üçün yaşayış mühitidir.
Xüsusilə köçəri quşlar üçün qidalanma və istirahət ərazisi hesab
olunur.
Bundan başqa, bataqlıqlar karbonu torpaqda toplayır, yerli iqlimə
təsir göstərir və qida zəncirlərinin davamlılığını təmin EDIR

9.

BATAQLIQLARI
N MÜHAFIZƏSI
VƏ BƏRPASI
BATAQLIQLARIN QURUDULMASI,
ÇIRKLƏNMƏSI VƏ SU EHTIYATLARINDAN
HƏDDINDƏN ARTIQ ISTIFADƏ ONLARIN
EKOLOJI VƏZIYYƏTINI PISLƏŞDIRIR.
MÜHAFIZƏ ÜÇÜN AŞAĞIDAKI
TƏDBIRLƏR VACIBDIR:
• TƏBII SU REJIMININ QORUNMASI;
• ÇIRKAB SULARIN TƏMIZLƏNMƏSI;
• NADIR NÖVLƏRIN YAŞAYIŞ MÜHITLƏRININ
MÜHAFIZƏSI;
• DEQRADASIYAYA UĞRAMIŞ BATAQLIQLARIN
BƏRPASI;
• EKOLOJI MONITORINQIN APARILMASI.

10.

NƏTICƏ VƏ ISTIFADƏ OLUNMUŞ
MƏNBƏLƏR
Nəticə
İstifadə olunmuş mənbələr
• Ramsar Convention on
Bataqlıqlar su
Wetlands /
ehtiyatlarının qorunması, • United Nations Environment
daşqınların tənzimlənməsi Programme
və biomüxtəlifliyin
• U.S. Environmental
Protection Agency
saxlanılması üçün
• Mitsch, W. J., Gosselink, J. G.
əhəmiyyətli
Wetlands. Wiley.
ekosistemlərdir. Onların
• Millennium Ecosystem
mühafizəsi ətraf mühitin
Assessment. Ecosystems and
davamlılığı və ekoloji
Human Well-being:
tarazlığın qorunması
Wetlands and Water
Synthesis, 2005.
baxımından vacibdir.