Сро 3 такырып 508 топ

1.

Ортопедиялық және балалар
стоматологиясы кафедрасы
Маргинальді пародонт ауруы бар
балаларды диспансерлеу, оның
тиімділік критерийлері
Орындаған: Байғұлжа Дильназ
Жайлауова Диана
Жиенкулов Әділбек 508-топ
Тексерген: Мырзабай Амина Әлайдаровна

2.

Маргинальді пародонт ауруы және диспансерлеу ұғымы
Маргинальді пародонт аурулары
Диспансерлеу
Қызыл иек жиегі мен тіс маңындағы пародонт
тіндерінде дамитын патологиялық өзгерістер.
Балаларда жиі байқалатын клиникалық көрініс —
гингивит; бекіну бұзылысы немесе сүйек
деструкциясы күдік тудырса, қосымша
пародонтологиялық бағалау қажет.
Қауіп факторларын анықтау, динамикалық бақылау,
емдік-профилактикалық және санитариялық-ағарту
шараларын жоспарлы түрде жүргізу. Мақсаты —
пародонт қызметін сақтау және аурудың
қайталануын азайту.
ҚР стоматологиялық көмек стандартында балаларға пародонт жағдайын бағалау және көрсетілім бойынша диспансерлік
бақылау жүргізу қарастырылған.

3.

Балалардағы маргинальді пародонт ауруларының
ерекшеліктері
• Балаларда пародонт тіндері жасқа байланысты өзгеріп отырады: қызыл иек
эпителийі мен дәнекер тінінің жетілуі жалғасады.
• Қызыл иек қанмен жақсы қамтамасыз етілгендіктен, қабыну кезінде қызару
мен ісіну айқын болуы мүмкін.
• Тіс жарып шығуы, аралас тістем кезеңі, ортодонтиялық аппараттар және ауыз
қуысы гигиенасының қиындауы жергілікті фактор ретінде бағаланады.
• Тексеру кезінде жас ерекшелігін ескеріп, қалыпты физиологиялық
өзгерістерді патологиялық белгілерден ажырату қажет.

4.

Балалардағы маргинальді пародонт аурулары
Балалардағы маргинальді пародонт аурулары
Катаральді гингивит
Жаралы-некроздық
Ювенильді пародонтит
Қызыл иектің гиперемиясы,
Гипертрофиялық
гингивит
Өткір ауырсыну, маргинальді
Пародонт қалталарының түзілуі
ісінуі және гигиена кезіндегі
Қызыл иек бүршіктерінің өсіп
жиектің некрозы және ауыздан
және альвеола сүйегінің
қанағыштық.
кетуі, гормоналды
жағымсыз иіс.
деструкциясы.
өзгерістермен байланысты.

5.

Пародонт патологиясының балаларда таралуы
Пародонт патологиясының балаларда таралуы
Жоғары таралым деңгейі
60 80% балаларда маргинальді гингивит белгілері кездеседі.
Жыныстық жетілу кезеңінде қабыну беделі күрт артады.
Симптомсыз ағым
Алғашқы кезеңде ауырсынудың болмауы салдарынан кеш
қайрылу және деструктивті формаларға өту қаупі жоғары.
80%
Жеткіншектердегі маргинальді гингивиттің
максималды таралу көрсеткіші
Диспансерлеу қажеттілігі
Тек жүйелі диспансерлік бақылау ғана асқынулардың алдын
алып, тіндердің толық сауығуын қамтамасыз етеді.

6.

Диспансерлеудің негізгі мақсаты мен міндеттері
Диспансерлеудің негізгі мақсаты мен міндеттері
Негізгі мақсат: Пародонт патологиясының өршуін тоқтату, тіндердің құрылымын қалпына келтіру және балалар
арасында стоматологиялық денсаулық деңгейін арттыру.
01
02
03
04
Ерте анықтау
Сауықтыру
Динамика
Ағарту
Аурудың бастапқы белгілерін скрининг
арқылы табу.
Жекеленген кешенді емдік-алдын алу
жоспарын құру.
Пародонт тіндерінің жағдайын тұрақты
бақылап отыру.
Балалар мен ата-аналарға гигиеналық
тәрбие беру.

7.

Диспансерлік бақылаудың негізгі қағидалары
Үздіксіздік
Жүйелілік
Даралық
Алғашқы тексеруден бастап қайта қарау
мен профилактикаға дейін.
Алдын ала белгіленген кесте және
бірізді бағалау.
Жас, гигиена, тістем, жалпы аурулар
және тәуекелді ескеру.
Кешенділік
Қолжетімділік
Нәтижені бақылау
Ем, гигиена,
ортодонтиялық/педиатриялық кеңес —
қажетіне қарай.
Бала мен ата-анаға түсінікті жоспар
және еске салу жүйесі.
Клиникалық белгілер, индекстер және
келу тәртібі бойынша бағалау.

8.

Кімдер диспансерлік бақылауға алынады?
Қауіп факторлары бар балалар
Гингивиті бар балалар
Тіс қағының көп жиналуы, гигиенаның жеткіліксіздігі,
тістем аномалиялары, жергілікті жарақаттаушы
факторлар.
Жергілікті факторлармен байланысты гингивит;
қайталанатын қабыну; ортодонтиялық емге
байланысты гигиеналық қиындықтар.
Пародонтит немесе күрделі жағдай
Қосымша қауіпі бар балалар
Ошақты/жайылмалы пародонтит, рецессия, бекіну
жоғалуы немесе сүйек деструкциясына күдік.
Жалпы аурулармен, метаболизм бұзылыстарымен
немесе басқа стоматологиялық патологиямен қатар
жүрген жағдайлар.

9.

Диспансерлік топтар және бақылау жиілігі
Балалар тобы / жағдайы
Топ
Бақылау жиілігі (оқулықта)
Пародонт тіндерінде патологиялық өзгерістер жоқ, қауіп
факторлары төмен.
І
жылына 1 рет
Пародонт ауруының қауіп факторлары бар, бірақ қалыптасқан
стоматологиялық ауруы жоқ
II
Әр 5–6 ай сайын тексеру
Ерте жаста пародонт ауруы бар балалар
III
Нақты жиілік жағдайға қарай
Мектеп оқушысы: жергілікті, оңай жойылатын факторлардан
болған гингивит
III
Емдік кешен жылына 1 рет; профилактика әр 5–6 ай
Тістем аномалиясымен байланысты гингивит; ортодонтиялық ем
қажет
IV
Емдік кешен жылына 2 рет; профилактика әр 3–4 ай
Мектепке дейінгі жаста пародонт ауруы
V
Кемінде әр 3 ай сайын бақылау
Ошақты/жайылмалы пародонтит, пародонтоз немесе жүйелік
патологиямен байланысты зақымдану
V
Емдік-профилактикалық шаралар жылына 5–6 рет

10.

Ауру түріне байланысты бақылау жиілігі
Ауру түріне байланысты бақылау жиілігі
Нозологиялық формасы
Тексеру жиілігі
Негізгі емдік-профилактикалық шаралар
Жеңіл дәрежелі катаральді гингивит
Жылына 2 рет
Кәсіби гигиена, жергілікті қабынуға қарсы ем, гигиенаны үйрету.
Орташа және ауыр катаральді гингивит
Жылына 3 4рет
Микробқа қарсы терапия, физиоем, соматикалық патологияны түзету.
Гипертрофиялық және жаралы гингивит
Жылына 4 рет
Хирургиялық/склероздық ем, эндокринолог/педиатр консультациясы.
Балалар мен жеткіншектер пародонтиті
Әр 2-3 ай сайын
Кюретаж, жүйелі антибиотиктер, ортодонтиялық көмек, шиналау.

11.

Диспансерлеу аясындағы кешенді емдеу
Диспансерлеу аясындағы кешенді емдеу
Жергілікті емдеу шаралары
Жалпы және соматикалық ем
Тіс тастарын тазалау: Ультрабыдыстық және механикалық
кәсіби гигиена.
Иммуномодуляция: Ағзаның жалпы резистенттілігін арттыру
терапиясы.
Антисептикалық өңдеу: Хлоргексидин, өсімдік
сығындыларымен инсталляция.
Витаминотерапия: C, P, A, E және D3 витаминдерінің кешенін
тағайындау.
Жергілікті медикаменттер: Қабынуға қарсы гельдер мен
аппликациялар.
Педиатрмен байланыс: Жүйелі аурулар мен эндокринді
бұзылыстарды емдеу.
Жергілікті факторларды жою: Ауыз қуысы жүгеншіктерін
пластикалау.
Тамақтану тәртібі: Қатты тағамдарды тұтынуды және сапалы
рационды реттеу.

12.

Диспансерлеу алгоритмі
1
Алғашқы тексеру
2
Шағым, анамнез, қызыл иек, тістем,
гигиена.
4
Емдік-профилактикалық
кезең
Себепті жою, кәсіби тазалау, оқыту.
Қауіпті анықтау
3
Жергілікті және жалпы факторларды
белгілеу.
5
Қайта тексеру
Клиникалық белгілер мен
индекстерді салыстыру.
Жеке жоспар
Топқа енгізу, ем, гигиена және
бақылау мерзімі.
6
Шешім
Жоспарды жалғастыру, түзету
немесе топты қайта қарау.

13.

Алғашқы және қайталама тексеруде бағаланатын көрсеткіштер
Бағалау бағыты
Нені тіркеу керек?
Қайта тексерудегі белгі
Шағым және анамнез
Қанағыштық, ауырсыну, ауыз иісі, бұрынғы өршу
Шағымның азаюы/жойылуы
Қызыл иек
Түсі, ісінуі, консистенциясы, зондтағанда қанағыштық
Қабыну белгілерінің азаюы
Гигиена
Жұмсақ тіс қағы, тіс тасы, тазалау дағдысы
Қақ мөлшерінің төмендеуі
Пародонттық жағдай
Қалтаның тереңдігі/бекіну деңгейі — көрсетілім бойынша
Тұрақтылық, үдеудің болмауы
Тістем және жергілікті
факторлар
Тіс орналасуы, ортодонтиялық аппарат, жарақаттаушы
жиек
Фактордың түзетілуі
Қосымша тексеру
Рентгенография/лаборатория — көрсетілім бойынша
Алдыңғы нәтижемен салыстыру

14.

Индекстер мен өлшеулердің рөлі
Гигиена индексі
Қызыл иек қабыну индексі
Пародонтологиялық өлшемдер
Тіс қағының деңгейін бағалайды;
баланың гигиена дағдысының
өзгерісін көрсетеді.
РМА сияқты индекстер гингивиттің
таралуы мен айқындылығын
бағалауға көмектеседі.
Қалта тереңдігі, бекіну деңгейі,
қанағыштық, тіс қозғалғыштығы —
пародонтит күдігінде.
Ең маңыздысы — бір ғана сан емес, динамика: бастапқы көрсеткіштерді кейінгі
тексеру нәтижелерімен бірдей әдіспен салыстыру.

15.

Диспансерлік бақылаудағы емдік-профилактикалық шаралар
Кәсіби гигиена
Жеке гигиена
Тіс қағы мен тіс тасын көрсетілім бойынша жою.
Тазалау техникасын көрсету, щетка мен пастаны таңдау.
Себепті жою
Санитариялық-ағарту
Пломба жиегі, жергілікті жарақат, ортодонтиялық факторларды
түзету.
Балаға және ата-анаға түсінікті қысқа нұсқаулық беру.
Қосымша маман
Қайта бағалау
Тістем аномалиясы немесе жалпы ауруға күдік болса бағыттау.
Қанағыштық, гигиена индексі және клиникалық көріністі
салыстыру.

16.

Диспансерлеу тиімділігінің клиникалық критерийлері
Сауығу
Себеп жойылған, клиникалық қабыну белгілері жоқ; гигиена тұрақты.
Жақсару / ремиссия
Қанағыштық пен қабыну азайған; өршу жоқ, бірақ бақылау қажет.
Тұрақтану
Жағдай нашарламайды, жаңа деструкция немесе клиникалық үдеу
байқалмайды.
Бақылауды жалғастыру
Нашарлау
Қанағыштық сақталады/күшейеді, қалта тереңдейді, қозғалғыштық не сүйек
деструкциясы үдейді.
Жоспарды қайта қарау
Жақсы нәтиже
Оң динамика

17.

Диспансерлік есептен шығару критерийлері
Диспансерлік есептен шығару критерийлері
Күтілетін нәтиже
Тұрақты ремиссия мерзімі
2 3жыл
Аурудың қайталанбауы және клиникалық
тұрақтылық сақталған жағдайда есептен
шығарылады.
Пародонт тіндерінің толық клиникалық және функционалдық
сауығуы.
Iтопқа ауыстыру
Сауыққан балалар профилактикалық I диспансерлік топқа
көшіріледі.
Рецидив кезінде
Қайта өршу байқалса, белсенді емдеу хаттамасы қайта басталады.

18.

Тиімділіктің сандық критерийлері
Гигиеналық индекс мәнінің төмендеуі.
Қан кету көрсеткішінің немесе қабыну индексінің төмендеуі.
Қайталанатын қабылдаулардағы көрсеткіштердің тұрақты жақсаруы.
Сандық нәтижелердің сенімді болуы үшін бірдей индекс, бірдей тіркеу
тәртібі және салыстырмалы жағдайлар қолданылуы керек.
Нақты пайыздық шек тек қолданылатын индекс пен клиникалық хаттама
анық көрсеткен жағдайда ғана беріледі.

19.

Қашан қосымша маманға бағыттау керек?
Педиатр / профиль маман
Ортодонт
Пародонтолог / хирург
Жалпы ауруға, қан ауруына, зат
алмасу немесе иммундық
бұзылысқа күдік болса.
Тістем аномалиясы, тістердің дұрыс
орналаспауы немесе аппаратпен
байланысты факторлар болса.
Терең қалталар, үдемелі бекіну
жоғалуы, іріңді асқыну немесе
диагноздың күрделілігі болса.
ҚР стоматологиялық көмек стандарты балалардың пародонт ауруларында амбулаториялық
емнен кейін диспансерлік бақылауды, ал ауыр жағдайда профильді мамандар кеңесін
қарастырады.

20.

Тиімді диспансерлеу — жүйелі бақылау + себепті жою +
өлшенетін нәтиже
Баланы қауіп деңгейі мен диагнозына сәйкес диспансерлік топқа енгізу.
Жас ерекшелігіне сай жеке емдік-профилактикалық жоспар құру.
Гигиена, қанағыштық және клиникалық пародонт көрсеткіштерін динамикада салыстыру.
Нәтижені: сауығу, жақсару/ремиссия, тұрақтану немесе нашарлау деп бағалау.
Келмеген балаларды анықтап, ата-анамен кері байланысты күшейту.

21.

Назарларыңызға рахмет!
Балалардағы маргинальді пародонт ауруларын ерте диспансерлеу — тіс-жақ
жүйесінің денсаулығын сақтаудың ең тиімді кепілі.