1-TIBBİ TERMİNOLOJİ-GİRİŞ (1) (1)

1. TIBBİ TERMİNOLOJİ

Uzm.Dr. Şahin Yılmaz
Anestezi ve reanimasyon

2. Kaynak

• Tıbbi terminoloji kitabı
Sebahat Ekinci
Gül Hatipoğlu
. Tıbbi Terminoloji Kitabı
Cem Sezai Başar
. Sağlık Bilimleri için Tıbbi Terminoloji Kitabı
Rıfat Mutuş
Funda Pehlevan

3.

• Terim:
Değişik bilim sanat ve meslek alanlarında kullanılan, özel kullanım
alanı bulmuş uzun bir sürenin birikimi olan özel sözcükleri ifade
etmek için kullanılmaktadır.
Bu terimler ulusal ya da uluslar arası düzeyde; bilim, sanat, meslek
ve işkolu çalışanları tarafından kullanılırlar. Zaman içinde bilim ve
teknolojideki değişimlere paralel olarak terim sayısı da
artmaktadır.
• Terminoloji
Terimlerle uğraşan bilim dalı anlamına gelmektedir.
• Tıp terimleri Latince ve Grekçeden köken alır.

4. TERMİNOLOJİ TARİHİ

• Tıp terimleri günümüze gelene kadar birçok aşamadan geçmiş ve
yavaş yavaş şekillenmiştir, ilk ortaya çıkışı eski Mısır dillerinde
gözlenmektedir. Hekim olan bazı bilim adamlarının Tıbbi
terminolojinin şekillenmesi ve gelişimindeki katkıları oldukça
önemlidir.
• Günümüzde kullanılan birçok tıbbi terim Hippocrates zamanından
kalmıştır.
• Türkiye’de 31 yıl tıp öğretimi Fransızca olarak yapılmıştır ve 1929
yılına kadar Arapça, Farsça ve Fransızca sözcükler tıp terimlerine
hakim olmuştur.
• Harf devriminden sonra Latin alfabesi esasına dayanan Türk
alfabesi kabul edilmiş ve özellikle de Latince ve Grekçe terimler
dilimizde daha aktif olarak kullanılmaya başlanmıştır.

5.

• Tıbbi terminoloji vücudu, vücut kısımlarını,
fonksiyonlarını, hastalıkları, teşhis ve tedavi
yöntemlerini, tıbbi araç ve ölçümleri, cerrahi,
klinik ve patolojik durumları ve topyekün insan
sağlığını ilgilendiren daha birçok durumu
tanımlamada kullanılır.

6. Tıbbi Terimlerin Okunuşu:

Tıbbi terimlerin yazılışı kadar nasıl okunduğunu bilmek önemlidir.
Bir tıbbi terimin okunuşunu bilemezseniz o terimi öğrenmeniz ve akılda
tutmanız zor olacaktır. Tıbbi terimlerin doğru şekilde telaffuz edilmesi
yanlış anlamaları önlemek için önemlidir.
• Latince 25 harften oluşan bir alfabedir .
• Türkçe’de 29 harf bulunmaktadır ve Türkçe’deki bazı harfleri
Latincede karşılığı bulunmamaktadır.
• Latin harflerinin bir kısmı kimyada, farmakolojide, eczacılıkta
biyokimyada kullanılmaktadır.

7. Latincede harfler

• Latince’deki sesli harfler:
• 6 tane olup bunlar “a, e, i, o, u, y” dir.
• Bunlardan “y” harfi dilimizden farklı özellik göstererek sesli
harfler içinde anılmaktadır.

8. c harfi “a,o,u” sesli harflerinden veya sessiz harflerden önce geldiğinde “k” okunur.

• c harfi “a,o,u” sesli harflerinden veya sessiz harflerden
önce geldiğinde “k” okunur.
Cutis
(Kutis)
Deri
Clavicula
(Klavikula)
Köprücük kemiği
Sclera
(Sklera)
Gözün beyaz kısmı
Cervix
(Servix)
Boyun
Cryo
(Kriyo)
Donmuş, soğuk
Circulation
(Sirkulasyon)
Dolaşım
“c” harfi e, i, ae, oe, y harflerinden önce geldiğinde “s” okunur.
* cyclus/siklus gibi.

9. “j” harfi sesli bir harfin önüne gelirse “y” olarak okunur.

•“j” harfi sesli bir harfin önüne gelirse “y” olarak okunur.
• Major
• Juvenile
• Jejunum
(Mayor)
(Yuvenil)
(Yeyunum)
Büyük
Gençlikle ilgili
İnce barsak

10. “y” harfi “i” şeklinde ,

• “y” harfi “i” şeklinde ,
Hypodermis
Hygienic
Hyperemetic
Splenectomy
(Hipodermis)
(Hijyenik )
(Hiperemetik
(Siplenectomi)
Derialtı
Koruyucu sağlıkla ilgili
Aşırı kusma ile ilgili
Dalağın alınması

11. “i” harfi de “i” şeklinde okunur (ancak “a,e,o,u” harflerinden önce gelirse “y” şeklinde okunur).

• Material
• Median
(Materyal)
(Medyan)
madde
yapıyı ikiye
bölen

12. “x” harfi “ks” şeklinde okunur,

• Oxygen
• Ex
• Excise
(oksijen)
( Eks )
( Eksize)
gaz
ölmek
kesip çıkarmak

13. “th” harfleri de “t” şeklinde okunur.

Thorax
(toraks)
göğüs kafesi
Therapy
(terapi)
tedavi
Thyroid:
(tiroid), throiditis,
Thrombosit, thrombozis, Thermometre, Thermogenezis,
Thrombolyzis,

14. ‘’ph” harfleri “f” şeklinde okunur.

•‘’ph” harfleri “f” şeklinde okunur.
• Pharmacology
• Pharynx
• Nephros
• Sphincter
• Phosphatemi:
• Photosyntezis
• Physiology
(Farmakoloji)
(farinks )
(Nefroz )
(Sfinkter)
(fosfatemi)
(fotosentez)
(fizyoloji)
ilaç bilimi
yutak
böbrek
büzücü, kapatıcı
kan fosfat düzeyi

15. “ch harfleri “k” şeklinde okunur.

• “ch harfleri “k” şeklinde okunur.
• Character
(Karakter)
kişilik , özellik
• Chlor
(Klor )
yeşil anlamında ön ek
• Cholera
(kolera )
kolera hastalığı
• Chemical
(kimyasal )
• Cholangytis
(kolanjit)
safra yolları iltihabı
• Cholelitiazis
(kolelitiazis) safra yolunda taş
• Cholecystolytiazis (kolesistolitiazis) safra kesesinde taş
• Cholesterol ( Kolesterol)

16. Tıp terminolojisindeki ekler

Terimlerin temel yapıları
• KÖK
• ÖNEK
• SONEK

17. Kök: 

Kök:
Bir kelimeden başka kelimelerin türetilebildiği,
ek almamış, türememiş yalın haline verilen isim
anlaşılmaktadır.
Hepato: Karaciğer
Gastro: Mide
Somato: Ağız

18. Önek

Kökün önüne ilave olan eklere denir.
Genelde tek başına kullanılmazlar ve köke anlam katmaya yararlar.
Kelimenin başında bulunurlar.
Bir adet olurlar.
Tanımlayıcı olarak görev alırlar.

19. ÖNEKLERE ÖRNEKLER

• A /An
yokluğu ,eksikliği
:
areflexi ,
aklorhidri, Anensefali, Adaktili, Amelia, Anürezis, Anaerobic,
Adinami, Anemi, Anestezi, Analgezi,Anizokori,
Anormal,Anosmi,
• Ant/ anti
zıtlığı
:
antibacterial,
antibiotic, antiparazitik, antimikotik, antiviral, antiromatizmal,
antispazmodik, antiepileptik, antisosyal, antitoxin,
antihistaminik, antienflamatuar, antipiretik,antitrombotik…
• Endo
iç, içinde
:
endoceluler

20. Sonek 

Sonek
• Terimlerin sonuna eklenir.
• Sözcüklerin tipini belirlemekte önemli rol alırlar.
• Ve sözcüklerin
“kullanım amacını” belirtir.

21. Soneklere örnekler

• -algia
ağrı ile ilgili
Cephalalgia
• -itis
iltihablanma
Meningitis
• -oma
tümürlerle ilgili
carcinoma
adenoma
(başağrısı)

22. Tanısal işlemler için kullanılan sonekler içinde en yaygın olanları

-Grafi: Radyolojik görüntüleme,
Myelografi: Omuriliğin radyolojik görüntülenmesi,
EEG: Elektroensefalografi
EKG:Elektrokardiyografi
EMG:Elektromiyografi
İVP
-Skopi: Ayna tutma,
Laringoskopi: Gırtlağa ayna ile bakmak,
-Metri: Ölçme,
Odiometri: İşitme ölçümü anlamına gelmektedir.
Timpanometri, Sefalometri,

23. Kaynaştırma ünlüsü

• Sıklıkla kaynaştırma ünlüsü “o” harfidir.
• Bazen “a,e,i” gibi harflerde bu görevi yerine getirir
• Hormonotherapy
• Electrocardiogram

24. Derecelendirme İfade Eden Terimler

• HypoDüşük, az;
Hypocalcemia: Kan kalsiyumunun azalması
• Hyper- Fazla;
Hypercalcemia:
Kan kalsiyumunun çok artması
• Super- Çok fazla, aşırı;
Supernutrition: Aşırı beslenme

25. Zaman ve Yön Gösteren terimler

• Ante: Önce
• Pre: Öncesinde
• Peri: Sırasında, çevresinde
• Post: Sonrasında
• Pro: Öncesinden
antefebril
prenatal
perinatal
postnatal
profilaxi

26. Çoğul Yapan Ekler

• -a, -ae
• -on, -a
• -um, -a
• -us, -i
• -en, -ina
TEKİL
ÇOĞUL
Vertebra
Ganglion
ovum
fungus
foramen
vertebrae
ganglia
ova
fungi
foramina

27. Akronimler

• Günümüzde bazı sözcükler birden fazla terimle ifade
edilmektedir, yazım açısından kısaltmak ve daha kolay
okunur hale getirmek için çoğunlukla birkaç harfleri
birleştirilerek okunur ve yazılırlar.
• BOS: Beyin Omurilik Sıvısı
• BT : Bilgisayarlı Tomografi
• AKŞ
• EKG
• TKŞ
• ANT
• EEG
• EMG

28. Eponimler:

• Bir kişi veya yer ile anılan hastalık, belirti, bulgu, cerrahi
alet, test veya sendromlar ya da genel terimlerin
• özel kişi adlarıyla anılmasıdır.
• Tıp bilimi içinde önemli bir yeri olan Behçet Hastalığı buna
en güzel örnektir.
• Parkinson hastalığı, Whipple hastalığı , Crohn hastalığı
• Koch Basili, Alzheimer hastalığı,

29. Tıp Terminolojisinde Kullanılan Kısaltmalar

Tıbbi birçok terimin yerine artık kısaltmaları
kullanılmaktadır.
Bunlara örnekler verecek olursak
• Ca: kalsiyum,
• Hb: hemoglobin,
• Hct: hematokrit,
• Tbc: tüberküloz
• Na, Mg, Zn, P, Cr, CPK, CK-MB, TİT, TSH, K

30. İnsan vücudunun bölümleri

• Caput (baş)
• Collum (boyun)
• Truncus (gövde)
• Thorax (göğüs)
• Abdomen (karın)
• Pelvis (leğen)
• Dorsum (sırt)

31.

Anesteziyoloji ve Reanimasyon
Anestezi duyarsızlaştırma anlamındadır. Genel anestezi
yaşam fonksiyonları devam ederken kişinin geçici bilinç
kaybının olması halidir.
Yoğun bakım:
İleri derecede yaşamsal fonksiyonu bozulmuş kişinin
ileri teknolojik desteğin olduğu ünitede takip edilmesi.
Anesteziyoloji:
Anestezik maddeleri ve kullanılış şekillerini konu alan
inceleyen bilim dalıdır.