Отбасы

1.

ҚАРАҒАНДЫ МЕДИЦИНА УНИВЕРСИТЕТІ
ОТБАСЫ ТҮРЛЕРІ.
ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ОТБАСЫ
Орындаған: Үшкен Айзере,
Арыстанбекова Жансая
Тобы: 2-033 медицина
Пән: Әлеуметтік-саяси білімдер модулі
Қарағанды 2026

2.

Жоспар және мақсат
Жоспар:
• Отбасы ұғымы және оның қоғамдағы рөлі
• Отбасы түрлері: нуклеар, аралас және толық емес отбасы
Қазіргі заманғы отбасының ерекшеліктері
• Отбасылық қатынастардың өзгеруі
Қорытынды
Мақсат:
Отбасы түрлерін түсіндіру және қазіргі заманғы отбасының құрылымы мен қоғамдағы маңызын
сипаттау.
2

3.

ОТБАСЫ ҰҒЫМЫ
Отбасы — неке, туыстық, бала асырап алу және өзара
жауапкершілік сияқты байланыстарға негізделетін әлеуметтік
топ. Ол адамның алғашқы әлеуметтену ортасы болып, тәрбие,
эмоционалдық қолдау және тұрмыстық қызметтерді атқарады.
Тәрбие
Қолдау
Әлеуметтену
4

4.

ОТБАСЫ ТҮРЛЕРІ
Түрі
Құрамы
Негізгі ерекшелігі
Нуклеар
Ата-ана және олардың балалары
Шағын отбасы; әдетте ата-ана мен балалардан
тұрады.
Аралас
Бірнеше ұрпақ немесе туыстардың бірге
тұруы
Үлкен отбасы; тұрмыс пен жауапкершілік
ортақ ұйымдастырылады.
Толық емес
Бір ата-ана және бала/балалар
Отбасылық міндеттердің негізгі бөлігі бір атаанаға тиесілі.
5

5.

ҚАЗІРГІ ЗАМАНҒЫ ОТБАСЫ
Қазіргі қоғамда отбасының құрылымы мен күнделікті
қызметтері әлеуметтік, экономикалық және мәдени
өзгерістерге байланысты әртүрлі сипат ала алады.
• Ерлі-зайыптылардың еңбек пен тұрмысқа қатысу
үлгілері әртүрлі болуы мүмкін.
• Өзара құрмет, жауапкершілік және эмоционалдық
қолдау маңызды.
• Білім, еңбек, технология және урбанизация отбасы
өміріне ықпал етеді.
6

6.

ОТБАСЫНЫҢ НЕГІЗГІ ҚЫЗМЕТТЕРІ
• Репродуктивтік қызмет — ұрпақ жалғастыру.
• Тәрбиелік қызмет — баланың тұлғалық және әлеуметтік дамуына ықпал ету.
• Әлеуметтік-экономикалық қызмет — тұрмыс пен материалдық қажеттіліктерді ұйымдастыру.
• Эмоциялық қызмет — сүйіспеншілік, қамқорлық және психологиялық қолдау.
• Әлеуметтендіру қызметі — қоғамдағы нормалар мен құндылықтарды меңгерту.
7

7.

ҚАЗІРГІ ОТБАСЫДАҒЫ ӨЗГЕРІСТЕР
Урбанизация
Қала өмірінің қарқыны мен
тұрғын үй жағдайы
отбасының тұрмыстық
ұйымдасуына әсер етеді.
Білім және еңбек
Білім алу мен еңбек
нарығына қатысу отбасы
рөлдерінің бөлінуіне ықпал
етеді.
Цифрлық орта
Байланыс технологиялары отбасы мүшелерінің қарым-қатынас
жасау тәсілдерін өзгертеді.
8

8.

ОТБАСЫ ЖӘНЕ ҚОҒАМ
Отбасы қоғамның маңызды
әлеуметтік институттарының
бірі. Оның құрылымы мен өмір
салты қоғамдағы экономикалық,
мәдени және әлеуметтік
өзгерістермен тығыз
байланысты.
• Отбасы мүшелері арасында өзара жауапкершілік пен қолдау қалыптасады.
• Отбасы адамды әлеуметтік ортаға бейімдеуге көмектеседі.
• Әртүрлі отбасы үлгілері қоғамдағы әлеуметтік алуандықты көрсетеді.
10

9.

ҚОРЫТЫНДЫ
Отбасы — адамның әлеуметтенуі мен қоғамның тұрақты дамуына ықпал ететін маңызды
әлеуметтік орта. Оның нуклеар, аралас және толық емес сияқты түрлері отбасы құрамының
әртүрлілігін көрсетеді. Қазіргі заманғы отбасы қоғамдағы өзгерістерге бейімделе отырып,
тәрбие, қолдау, әлеуметтену және тұрмыстық қызметтерін жалғастырады.
Негізгі тұжырым: отбасының құрылымы әртүрлі болғанымен, өзара жауапкершілік,
қамқорлық және қолдау оның маңызды негіздері болып қала береді.
12

10.

ПАЙДАЛАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР
Әлеуметтану негіздері. 9-басылым.
Алматы: Ұлттық аударма бюросы, 2018.
464 бет.
11 тарау «Отбасы», 312–313 бет.
Бринкерхоф Д., Уейтс Р., Ортега С.
11

11.

Назарларыңызға рахмет!