лек_3

1. https://learningapps.org/display?v=ph7jiuqi220

Информатика в школе
www.klyaksa.net
https://learningapps.org/display?v=ph7jiuqi220

2. Тақырып 3: Бағдарламалық қамтамасыз ету. Операциялық жүйе

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Тақырып 3: Бағдарламалық
қамтамасыз ету. Операциялық жүйе

3. Дәріс мақсаты: Бағдарламалық қамтамасыз ету және операциялық жүйелер ұғымдарын оқып үйрену.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Дәріс мақсаты:
Бағдарламалық қамтамасыз ету және
операциялық жүйелер ұғымдарын оқып
үйрену.

4.

Информатика в школе
Негізгі бағдарламалық құрал мыналарды
қамтиды:
- Операциялық жүйе;
- Операциялық қабықша (командалық және
графикалық);
-- Желілік операциялық жүйе.
www.klyaksa.net
Негізгі бағдарламалық құрал
– компьютердің жұмыс істеуіне
мүмкіндік беретін
бағдарламалық құралдың ең аз
жиынтығы.
Сервистік бағдарламалық
қамтамасыз ету – бұл негізгі
бағдарламалық жасақтаманың
мүмкіндіктерін кеңейтетін және
пайдаланушы үшін қолайлырақ
жұмыс ортасын
ұйымдастыратын бағдарламалар
мен бағдарламалық пакеттер.

5.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Операциялық жүйе пайдаланушы
бағдарламаларының орындалуын
бақылауға, компьютерлік есептеу
ресурстарын жоспарлауға және
басқаруға арналған.
Операциялық жүйелердің түрлері:
Windows
Windows XP Professional
Windows Home Edition
Linux
Unix және т.б.

6.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
ДК операциялық жүйелері келесіге
бөлінеді:
-Бір және көп есепті (бір уақытта
орындалатын қолданбалы процестердің
санына байланысты);
- Бір және көп пайдаланушылық
(операциялық жүйені бір уақытта
қолданушылардың санына байланысты);
- Портативті және басқа типтегі
компьютерлерге тасымалданбайтын;
- Жергілікті компьютерлік желіде
жұмысты қамтамасыз ету үшін желілік
емес және желілік.

7.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Желілік операциялық жүйе – желідегі
деректерді өңдейтін, тасымалдайтын және
сақтайтын бағдарлама. Желілік операциялық
жүйе пайдаланушыларға әр түрлі желі
қызметтерін ұсынады (файлдарды басқару,
электрондық пошта, желіні басқару және
т.б.) және абоненттік жүйелердің жұмысын
қолдайды. Ең кең тарағандары LAN Server,
NetWare, VINES.
Олар бірқатар критерийлер бойынша
бағаланады: өнімділік, пайдаланушының
өзара әрекеттесу опцияларының әртүрлілігі,
басқару мүмкіндіктері.

8. Операциялық қабық – пайдаланушының операциялық жүйе командаларымен әрекеттесуін жеңілдетуге арналған арнайы бағдарлама.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Операциялық қабық – пайдаланушының операциялық жүйе
командаларымен әрекеттесуін жеңілдетуге арналған арнайы
бағдарлама.
Операциялық қабықшаларда командалық және графикалық
пайдаланушы интерфейсінің опциялары бар. Бұл
бағдарламалар операциялық жүйе командаларын орындау
үшін ақпаратты басқару міндетін айтарлықтай жеңілдетеді,
пайдаланушы үшін күрделілікті азайтады. MS DOS, Windows
3.1, Windows 3.11

9.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Компьютердің негізгі бағдарламалық жасақтамасының кеңейтілімі бұл орнатылуы тиіс қосымша сервистік бағдарламалар жиынтығы,
оларды қызметі бойынша келесідей жіктеуге болады:
- компьютерлік диагностикалық бағдарламалар;- антивирустық
бағдарламалық қамтамасыз ету;
- дискілерді бағдарламалық қамтамасыз ету, дискінің магниттік
бетінің сапасын бақылауды қамтамасыз ету, логикалық және
физикалық деңгейде файлдық жүйенің қауіпсіздігін бақылау,
дискілерді сығу, дискілердің сақтандыру көшірмелерін жасау, сыртқы
тасымалдаушыларға мәліметтердің сақтық көшірмесін жасау және
т.б.;
- сақтауға арналған жад көлемін азайту үшін файлды сығу кезінде
ақпаратты беретін деректерді мұрағаттау бағдарламасы;
- Желіге техникалық қызмет көрсету бағдарламасы.

10.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Бұл бағдарламаларды көбінесе утилиталар деп
атайды. Утилиталар – мәліметтерді өңдеуге
немесе компьютерге техникалық қызмет көрсетуге
арналған көмекші операцияларды орындайтын
бағдарламалар (диагностика, аппараттық және
бағдарламалық қамтамасыз етуді тексеру, дискілік
кеңістікті пайдалануды оңтайландыру, жойылған
магниттік дискілерді қалпына келтіру және т.б.).
Ең көп таралған утилиталар пакеттері:
Norton Utilities, Checkit PRO Deliuxe 2.0.

11.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Вирусқа қарсы өнімдер бірнеше критерийлер бойынша
бағаланады:
- вирусты анықтау (идентификациялау) дәлдігі;
- деректерді инфекциядан қорғау мүмкіндігі;
- анықталған вирустарды тиімді жою (файлдарды қалпына
келтіру);
- қолданудың қарапайымдылығы;
- бағасы;
- жергілікті желілерде жұмыс істей білу;
- жүктеу дискілеріндегі вирустарды анықтау және жою
мүмкіндігі.

12.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Операциялық жүйе (OЖ) – бағдарламалық қамтамасыз етудің негізгі
жиынтығы: компьютердің аппараттық құралдарын басқаруды, файлдармен
жұмыс істеуді, мәліметтерді енгізу және шығаруды, сонымен қатар
қолданбалы бағдарламалар мен утилиталардың функционалдығын
қамтамасыз етеді.
Компьютерді қосқан кезде операциялық жүйе басқа бағдарламалардан
бұрын жадқа жүктеледі, содан кейін олардың жұмыс істеуі үшін платформа
және орта ретінде қызмет етеді. 1990 жылдардан бастап ең көп таралған
операциялық жүйе Microsoft Windows операциялық жүйелер тобы және
UNIX класты жүйелер (әсіресе Linux) болды.

13.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Негізгі ОЖ функциялары:
- қолданбаларды жадыға жүктеу және оларды
орындау;
- перифериялық құрылғыларға стандартталған
қолжетімділік (енгізу-шығару);
- жедел жадты басқару;
- әдетте файлдық жүйені пайдалана отырып, тұрақты
жадты (қатты диск, CD-ROM және т.б.) басқару;
- пайдаланушы интерфейсі.

14.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Кәсіби компьютерге негізделген қолданбаға арналған операциялық жүйе
келесі негізгі компоненттерден тұруы керек:
• енгізу/шығаруды басқару бағдарламасы;
• файлдық жүйені басқаратын және компьютердегі тапсырмаларды
жоспарлайтын бағдарламалар;
• операциялық жүйеге жіберілген командаларды қабылдайтын, талдайтын
және орындайтын командалық тіл процессоры.Әрбір операциялық жүйеде
пайдаланушыға белгілі бір әрекеттерді орындауға мүмкіндік беретін өз
пәрмен тілі бар:
• каталогқа жүгіну;
• сыртқы тасымалдағыштарды таңбалауды орындау;
• бағдарламаларды іске қосу;
•...т.б.

15.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Бір уақыттағы тапсырмалар санына және операциялық жүйе қызмет көрсете алатын
пайдаланушылар санына байланысты операциялық жүйелердің төрт негізгі класы
бар:
бір пайдаланушылық, бір есепті, пернетақтаны қолдайтын және бір ғана
(ағымдағы) тапсырмамен жұмыс істеуге мүмкіндік беретін;
бір пайдаланушыға арналған, фондық басып шығаруы бар бір есепті, ол басқа
тапсырмаға бағытталған тапсырманы орындауға мүмкіндік береді, әдетте
негізгі тапсырмаға қосымша басып шығару ақпаратын көрсету үшін. Бұл
баспасөзде үлкен көлемдегі ақпараттың шығуын тездетеді;
бір пайдаланушыға арналған көп ессепті, бір пайдаланушыға бірнеше
тапсырмаларды қатар өңдеуге мүмкіндік береді. Мысалы, бірнеше принтерді
бір компьютерге қосуға болады, олардың әрқайсысы «өз» тапсырмасымен
жұмыс істейді;
бір компьютерге бірнеше пайдаланушылар үшін бірнеше тапсырмаларды
орындауға мүмкіндік беретін көп пайдаланушы көп есепті. Бұл операциялық
жүйелер өте күрделі және айтарлықтай компьютерлік ресурстарды қажет етеді.

16.

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Дайын бағдарламаларды файлдан жадыға
жүктеуді және оларды іске қосуды қоса алғанда,
пайдаланушы командаларын талдау және орындау
операциялық жүйе қабығы арқылы жүзеге
асырылады.
Компьютердегі сыртқы құрылғыларды басқару
үшін арнайы жүйелік бағдарламалық құрал –
драйверлер пайдаланылады. Стандартты құрылғы
драйверлері бірге әдетте компьютердің тұрақты
жадына жазылатын негізгі енгізу/шығару жүйесін
(BIOS) құрайды.

17. Сұрақтар:

Информатика в школе
www.klyaksa.net
Сұрақтар:
Бағдарламалық қамтамасыз ету
?
дегеніміз не?
Бағдарламалық қамтамасыз етудің
негізгі сипаттамалары қандай?
Операциялық жүйе дегеніміз не?
ОЖ-нің негізгі функциялары
қандай?