Akademik Yazuvda Aniqlik, Taxminlash va Hisobot Fi’llari

1. Akademik Yozuvda Aniqlik, Taxminlash va Hisobot Fe’llari

G.Nasirova

2. Learning Outcomes:

Understand the function of hedging and modality in research writing
Use reporting verbs accurately in context
Rewrite statements with precision and a cautious tone
Apply these skills to the research writing

3. 1. Kirish / muhokama (10 daqiqa)

Ikkita qarama-qarshi jumlani ko‘rsatish:
“Natijalar isbotlaydi, X Y ga sabab bo‘ladi.”
“Natijalar shuni ko‘rsatadi, X Y ga ta’sir qilishi mumkin.”
Qaysi biri tadqiqot yozuvi uchun to‘g‘ri? Nima uchun?

4. Kirish / tahlil (15 daqiqa)

Taxminlash iboralari (Handout A) va hisobot fe’llarini (Handout B)
•Maqola parchasi tahlili:
“Ushbu tajriba kafeyn talabalarda hushyorlikni oshiradi, deb
isbotlaydi.”
•Vazifa: qat’iy so‘zlarni aniqlash va ularni hedging bilan
almashtirish.

5. Handout A: Taxminlash iboralari (Hedging Expressions)

may, might, could, appears to, suggests, indicates, likely, possibly
Misollar:
“Natijalar X ning Y ga ta’sir qilishi mumkinligini ko‘rsatadi.”
“Ushbu tadqiqot A va B o‘rtasidagi korrelyatsiyani ko‘rsatishi mumkin.”

6. Handout B

Funksiya
Hisobot fe’llari
Misol
Neytral hisobot
report, indicate, describe
“Smith (2020) X ni hisobot
qiladi…”
Qo‘llab-quvvatlash /
ta’kidlash
demonstrate, show, reveal
“Tajriba X ni ko‘rsatadi…”
Taklif qilish / tavsiya qilish
propose, suggest,
recommend
“Jones (2019) qo‘shimcha
tadqiqot zarurligini tavsiya
qiladi.”
Qarshi / nizo
challenge, dispute, contradict
“Brown (2018) X bo‘yicha
oldingi natijalarni inkor qiladi.”

7. Hisobot fe’llarini tanlash (15 daqiqa)

Talabalar jumlalarni Handout B dan fe’l tanlab to‘ldiradi:
1. Smith (2020) ______ doimiy mashqlar kognitiv funksiyani
yaxshilaydi, deb …
2. Tadqiqot uxlash yetishmasligi bo‘yicha oldingi
natijalarni ______.
3. Jones (2019) guruh ishlari motivatsiyani oshirishini ______.

8. Taxminlash mashqi (20 daqiqa)

• Handout C dagi haddan tashqari qat’iy jumlalarni qayta
yozish:
Misol:
• Original: “Barcha talabalar onlayn o‘qishni afzal ko‘radi.”
• Talabalar juftlikda solishtirib, ton va aniqlikni muhokama qiladi.

9. Handout C: Haddan tashqari qat’iy bayonotlar

• “Natijalar isbotlaydi, mashq xotirani yaxshilaydi.”
• “Uxlash akademik natijaga ta’sir qiladi.”
• “Barcha talabalar onlayn o‘qishni afzal ko‘radi.”

10. Vaziyat:

Talabalar universitet talabalari orasida uxlash va xotira
o‘rtasidagi munosabatni o‘rgangan maqolani ko‘rib
chiqmoqda. Ba’zi jumlalar juda qat’iy yoki noaniq
fe’llar bilan yozilgan.
Maqsad: jumlalarni taxminlash va aniq hisobot fe’llari
bilan qayta yozish.

11. O‘z tadqiqot jumlalar analizi (15 daqiqa)

• Talabalar 2–3 jumla tanlaydi (o‘z dissertatsiyasi yoki maqolasidan).
• Qat’iy yoki noaniq ifodalarni belgilaydi.
• Taxminlash va aniq hisobot fe’llari bilan qayta yozadi.
• Juftlikda tekshiradi: jumlalar akademik jihatdan mos va ehtiyotkor
bo‘ldimi?

12. Refleksiya (5 daqiqa)

• Og‘zaki fikr-mulohaza: qaysi taxminlash iboralari va hisobot fe’llari
eng tabiiy his qilindi?
• Uy vazifasi (ixtiyoriy): 20 hisobot fe’lidan mini-glossari yaratish.
Misollar bilan.