1.23M
Categories: biographybiography literatureliterature

Адыгэ Мольер - lутlыж Борис

1.

IУТЫЖ БОРИС ПОЭТ, ПИСАТЕЛЬ,
ДРАМАТУРГ
.
Адыгэ Мольерlутlыж Борис.

2.

lутlыж Борис.
Адыгэ литературэм ,щ1эныгъэм,культурэм хуищ1а хэлъхьэныгъэм и
инагъыр и ф1агъыр абы и лэжьыгъэм лъэпкъым сэбэпынагъыу къыхуахьынур
къэлъытэгъуейщ. Зэ1усэм псэ хелъхьэ жыхуа1э ц1ыхум хуэдэу щытащ
Борис. Нэхъыщхьэу ар зыхуэлэжьар литературэщ,ауэ бзэм публицистикэм,
сурэт щ1ыным, скульптурэм,журналистикэм,жылагъуэ 1уэхум,нэгъуэщ1у
жып1эмэ, адыгэ культурэм щыхузыф1эк1ари мащ1экъым. !ут1ыжыр
зыпэрыува 1эщ1агъэ псоми япхыришаш зыми емыщхь и гупсысэри,адыгэм и
1уэху еплъык1эри.Борис зэи игу ихуакъым лъэпкъыр зыхуэныкъуэр. Ар псэу
щ1ык1э адыгэ драматургием и классикыу къалъытауэ щытащ.
Драматургием и жанр псомителэжьа !т1ыжым итхащ пщ1э
къыхуэзыхьатрагедиехэр – «Тыргъэтауэ», «Дамэлей» , «Кушыкупщ», «Эдип»,
комедие куэд. Абы и тхыгъэхэр дыкъыхураджэ адыгэ тхыдэм теухуа
ц1ыхушхуэхэмрэ 1уэхушхуэхэмрэ къытхуахьа щ1ыхьхэр ди напщ1эм
телъыным и п1эк1э ,ди лъым хэту,ахэм дапэхъуу ик1и дахуэфащэу адэк1и
дыпсэуну дэтхэнэ адыгэми ди гум къихьэну. 1ут1ыж Борис и тхыгъэхэм
дыкъыхураджэ ,апхуэдэ блэк1а ди1эу нобэрей гъащ1эм дыкъыпик1уэт , ди
лъэпкъ жьэгу маф1эр зэхэдгъэк1ыж зэрымыхъунур , дызэрыхуимытыр хьэкъ
тщыхъуну.

3.

«Ц1ыху дахэ къэпц1ыхуныр уи гъащ1эм и
хэлъхьэныгъэшхуэщ – абы къабзагъэ,
акъыл, узэщ1ыныгъэ къыпхелъхьэ, уи псэр
егъэдахэ. Уи псэр дахэмэ, уи 1эпкълъэпкъри
уи щхьэри дахэ дохъу». Iут1ыж Б.
lутlыж Борис и унагъуэр

4.

Мы ущалъхуа лъахэр уигурэ
Ди адыгэ лъэпкъыр уи псэу
Куэдрэ, куэдрэ Тхьэм
утхуигъэпсэу, Iэгур
щыпхуа1эту Дуней псом!
Маленький Борис Утижев (в центре) с
отцом Куней Умаровичем и мамой Зрум
Мухамедовной Маремуковой. Во втором
ряду: брат Зрамук и сестры Жанпаго и
Мария.

5.

Къэбэрдей–Балъкъэр щ1эныгъэ–
къэхутак1уэ институтым и адыгэбзэ
Лэжьыгъэр ф1ыуэ зымылъагъу ц1ыхум, сыт
къудамэм и тхьэмадэ Багъ Петр,
щ1эныгъэл1 нэхъыжьхэу Iут1ыж Борис, хуэдиз зэф1эк1рэ лъэк1ыныгъэрэк1э тхьэр
къыхуэмыупсами, ехъул1эныгъэ гуэр
Бищ1о Борис, Бэрбэч Беслъэн сымэ.
зы1эригъэхьэфынк1э 1эмал и1экъым.

6.

Зеплъыхьри щылъщ сабий махуищ
мыхъуар Илъагъу дунейр зищIысыр
къыхуэмыщIэу. Гупсысэу йоплъ дуней жьы
дыдэ хъуар И куэщIым къралъхьа упщIэ
нагъыщэр.
Лежит ребенок трехдневный, взирая
вокруг, Не поймет что за мир, куда он
попал. В глубоких раздумьях старый мир
смотрит: Что за вопросительный знак
лежит пред ним.
Дыщызэпымылъ мыгъуэм си гур бгыжьым
хуэдэт Зэпылъын едгъажьэ мыгъуэри Мы
си гу мыгъуэжь мыгъуэри Ху хьэдзэм
хуэкIуа мыгъуэщ уэй.
Когда мы не дружили, сердце мое было как
скала. Но когда мы начали дружить,
Это мое сердце бедное Стало как
зернышко просяное
Апхуэдэхэм загъэадыгэфыну
къудейкъым, хуей хъумэ, икlи
загъээфиопыфынущ. Гущlагъщlэлъхэр.
Сыту укъабзэ уэ, цlыху цlыкlу! Сыту
уфlей уэ, цlыху!!! Щыри лlащ- зыми зыри
здихьыфакъым. Зыми, зыри… Бампlэм
ихьа цlыху… Адыгэбзэ- гуащэрэ нысэрэ
иризэфlэнэну фlэкlа къамыгъэсэбэпыж
хъуным хуэм-хуэмурэ хуэтшэ
къэралыбзэщ.Акъыл-щхьэм итын
хуейуэ Тхьэм къигъэщlа дефицит
гуэрщ. Щагуэшым къыплъымысамэ,
самэ псо ахъшэу щlэптакlи
къыпхуэщэхунукъым.

7.

«Ц1ыху дахэ къэпц1ыхуныр уи гъащ1эм и
хэлъхьэныгъэшхуэщ – абы къабзагъэ, акъыл,
узэщ1ыныгъэ къыпхелъхьэ, уи псэр егъэдахэ. Уи
псэр дахэмэ, уи 1эпкълъэпкъри уи щхьэри дахэ
дохъу». Iут1ыж Б.

8.

Гъыбзэ-цlыхубэм я деж кlуэ пэтми зыщызыужь
lуэрыlуатэ жанрщ. А гыбзэхэм я зы процент нэхъ
мыхъуми адресатхэм ятехуэу щытамэ,- Алыхь-Алыхь!а зызыгъэлlыхъулlыбжьхэр lущащэрэ а
зызыгъэбжьыныхухэр lу щабэ зэтехъуауэ
къызэхэнэнут иджыпсту.Ахъшэ- уасэм и дамыгъэщ.
Акъыл мыхъумэ, къыщlэмыкl щыlэкъым. Ауэ,
гъэщlэгъуэныракъэ, акъылым къикъутэ щхьэжь
зыфlэтхэри абыкlэ тынш дыдэу икlи пуд дыдэу
къыпхуэщэхунущ… фl-фl-фlыуэ бгъэмэжалlэмэ.
Къеблагъэ, Илъэсыщlэ! (Трагикомедие мыухыж).

9.

Тхыдэ езэшамрэ Цlыху цlыкlу
уэдыкъуахэмрэ. Хэтынухэр:
Дыщlамытlыкl электоратщ…
Даходэ, жытlэурэ,
додакъуэ.Аращ…армыхъумэ…
къахэтхынт… Итlанэми,
lэфlыпсщ дунейр, ар минрэ
нэпцlу щытми…

10.

Итlанэми, lэфlыпсщ дунейр,
ар минрэ нэпцlу щытми…
English     Русский Rules