ШЫҒЫН АЙНАЛЫМЫН БОЛЖАУ
МАҚСАТЫ
ЖОСПАР
Шығынның түрлері және жіктелуі
Жалпы, ауыспалы және тұрақты шығындар
1 кесте. Шығынның жіктелуі және түрлері
2 кесте. Дайындау кезінде өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік түзетін шығында
ӘДЕБИЕТ
БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАР (КЕРІ БАЙЛАНЫС)
1.46M
Category: financefinance

Шығын айналымын болжау

1. ШЫҒЫН АЙНАЛЫМЫН БОЛЖАУ

Лектор: Жакипбеков К.С. – PhD
1

2. МАҚСАТЫ

Білім алушыларды шығын түрлерімен және
жіктелуімен таныстыру.
2

3. ЖОСПАР

1. Шығынның түрлері және жіктелуі.
2. Жалпы, ауыспалы және тұрақты шығындар.
3

4. Шығынның түрлері және жіктелуі

Шығынның түрлері ж әне жіктелуі
Кез келген тауарды, оның ішінде дәрілік
заттарды өндіру және сату экономикалық
ресурстарлың белгілі бір шығынын талап
етеді. Тауарларды соңғы тұтынушыға дейін
жеткізу де ресурстар шығынын талап етеді.
4

5.

Тиімді жұмыс істеу үшін кез келген ұйым өз
шығындарын дәл болжауы керек. Мұндай
болжамдар келесілер үшін негіз болып
табылады:
а) тауарларға баға белгілеудің;
б) шығындарды қысқартудың (шығындады
минимизациялау);
в) табысты ұлғайтудың (табысты
максимизациялау).
5

6.

Дәріхана шығыны – бұл өндіру кезінде өзіндік
құнына кіретін, сонымен бірге ДП мен ММБ
өндірушіден
тұтынушыға
дейін
жеткізумен
байланысты шығындар, ол ақшалық мәнде беріледі.
Шығын салыстырмалы көрсеткіш – шығын
деңгейімен берілуі мүмкін, ол келесі формуламен
есептеледі:
Дәріхананың шығын деңгейі = Ʃдәріхана шығыны /
сату көлемі×100
6

7.

Бұл сатудың (өндірістің) әрбір теңгесіне
шығынды анықтайтын сапалық экономикалық
көрсеткіш. Осы көрсеткіш экономикалық талдау
үшін негізгісі болып табылады. Дәріхана
шығынының деңгейінің оң тенденциясы оның
төмендеуі болып табылады.
«Сату-сатып алу» функциясын орындайтын
кез келген кәсіпорынның қызметі бірнеше
шығын түрлерінің барлығымен байланысты–
сақтау, тасмыалдау, сату, өндіру және т.б
шығындар.
7

8. Жалпы, ауыспалы және тұрақты шығындар

Жалпы, ауыспалы ж әне тұрақты
шығындар
Жалпы шығындар (TC – total cost) екі
компоненттен
тұрады:
тұрақты
және
ауыспалы.
Тұрақты шығындар (FC – fixed cost)
кәсіпорынның шығаратын өнімінің көлеміне
байланысты болмайды, олардың өзгеруі сату
көлемінің өзгеруіне байланысты болмайды.
8

9.

Ауыспалы шығындар (VC – variable cost)
шығарылатын
өнімнің
көлемінің
өзгеруіне
байланысты өзгеріп отырады. Оған шикізатқа,
транспортқа
жұмсалатын
шығындар,
еңбек
ресурстарына жұмсалатын шығындар жатады.
Ауыспалы шығындарды басқаруға болады, өндіріс
көлемін, сату көлемін өзгерту арқылы. Қанша өнім
шығару керек немесе халықтың қажеттілігін
қанағаттандыру үшін дәрілік препараттарды қанша
сомаға сату керектігі туралы шешім қабылдау үшін,
өнімнің шығарылуы мен сатылуының өзгеруімен
ауыспалы шығынның қалай өсетінін білу керек.
9

10. 1 кесте. Шығынның жіктелуі және түрлері

1 кесте. Шығынның жіктелуі ж әне түрлері
10

11. 2 кесте. Дайындау кезінде өнімнің (жұмыстың, қызметтің) өзіндік түзетін шығында

11

12. ӘДЕБИЕТ

Негізгі:
1. Багирова В.Л. Управление и экономика
фармации. – Москва: Медицина, 2004. – 716 с.
2. Лоскутова Е.Е. Управление и экономика
фармации.
Фармацевтическая
деятельность.
Организация и регулирование. – Москва:
ACADEMIA, 2003.
Қосымша:
1. Криков В.П., Прокопишин В.И. Организация и
экономика фармации. – Москва: Медицина, 1999.
– 624 с.
12

13. БАҚЫЛАУ СҰРАҚТАР (КЕРІ БАЙЛАНЫС)

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
Шығын деген не?
Шығынды болжау не үшін қажет?
Шығын қандай көресткіштерде болжанады?
Шығынның жіктелуі.
Шығынның түрлері.
Шығын баптары.
Өндіріс және айналыс шығыны.
Шығындар: өзгертілген; нақты; қайтымсыз.
Жалпы шығындар: тұрақты; ауыспалы.
13

14.

14
English     Русский Rules